ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S04

तृतीयाध्याये चतुर्थः पादः

पुरुषार्थाधिकरणम्

ॐ पुरुषार्थोऽतः शब्दादिति बादरायणः ॐ ॥ 01-434 ॥

ॐ शेषत्वात् पुरुषार्थवादो यथाऽन्येष्विति जैमिनिः ॐ ॥ 02-435 ॥

ॐ आचारदर्शनात् ॐ ॥ 03-436 ॥

ॐ तच्छ्रुतेः ॐ ॥ 04-437 ॥

ॐ समन्वारम्भणात् ॐ ॥ 05-438 ॥

ॐ तद्वतो विधानात् ॐ ॥ 06-439 ॥

ॐ नियमाच्च ॐ ॥ 07-440 ॥

ॐ अधिकोपदेशात् तु बादरायणस्यैवं तद्दर्शनात् ॐ ॥ 08-441॥

ॐ तुल्यम् तु दर्शनम् ॐ ॥ 09-442 ॥

अधिकाराधिकरणम् (असार्वत्रिकाधिकरणम्)

ॐ असार्वत्रिकी ॐ ॥ 10-443 ॥

ॐ विभागः शतवत् ॐ ॥ 11-444 ॥

ॐ अध्ययनमात्रवतः ॐ ॥ 12-445 ॥

अधिकारविशेषाधिकरणम् (अविशेषाधिकरणम्)

ॐ नाविशेषात् ॐ ॥ 13-446 ॥

कामचाराधिकरणम् (स्तुत्यधिकरणम्)

ॐ स्तुतयेऽनुमतिर्वा ॐ ॥ 14-447 ॥

ॐ कामकारेण चैके ॐ ॥ 15-448 ॥

ॐ उपमर्दं च ॐ ॥ 16-449 ॥

ॐ ऊर्ध्वरेतस्सु च शब्दे हि ॐ ॥ 17-450 ॥

ॐ परामर्शं जैमिनिरचोदना चापवदति हि ॐ ॥ 18-451 ॥

ॐ अनुष्ठेयं बादरायणः साम्यश्रुतेः ॐ ॥ 19-452 ॥

ॐ विधिर्वा धारणवत् ॐ ॥ 20-453 ॥

ॐ स्तुतिमात्रमुपादानादिति चेन्नापूर्वत्वात् ॐ ॥ 21-454 ॥

ॐ भावशब्दाच्च ॐ ॥ 22-455 ॥

ॐ पारिप्लवार्था इति चेन्न विशेषितत्वात् ॐ ॥ 23-456 ॥

ॐ तथा चैकवाक्योपबन्धात् ॐ ॥ 24-457 ॥

ॐ अत एव चाग्नीन्धनाद्यनपेक्षा ॐ ॥ 25-458 ॥

ॐ सर्वापेक्षा च यज्ञादिश्रुतेरश्ववत् ॐ ॥ 26-459 ॥

ॐ शमदमाद्युपेतः स्यात् तथाऽपितु तद्विधेस्तदङ्गतया तेषामवश्यानुष्ठेयत्वात् ॐ ॥ 27-460 ॥

ॐ सर्वान्नानुमतिश्च प्राणात्यये तद्दर्शनात् ॐ ॥ 28-461 ॥

ॐ अबाधाच्च ॐ ॥ 29-462 ॥

ॐ अपि स्मर्यते ॐ ॥ 30-463 ॥

ॐ शब्दश्चातोऽकामचारे ॐ॥ 31-464 ॥

ॐ विहितत्वाच्चाश्रमकर्मापि ॐ ॥ 32-465 ॥

ॐ सहकारित्वेन च ॐ ॥ 33-466 ॥

उभयलिङ्गाधिकरणम्

ॐ सर्वथाऽपितु त एवोभयलिङ्गात् ॐ ॥ 34-467 ॥

ॐ अनभिभवं च दर्शयति ॐ ॥ 35-468 ॥

ॐ अन्तरा चापि तु तद्दृष्टेः ॐ ॥ 36-469 ॥

ॐ अपि स्मर्यते ॐ ॥ 37-470 ॥

ॐ विशेषानुग्रहं च ॐ ॥ 38-471 ॥

ॐ अतस्त्वितरज्ज्यायोलिङ्गाच्च ॐ ॥ 39-472 ॥

ॐ तद्भूतस्य तु तद्भावो जैमिनेरपि नियमातद्रूपाभावेभ्यः ॐ ॥ 40-473 ॥

अधिकारिकाधिकरणम्

ॐ न चाधिकारिकमपि पतनानुमानात् तदयोगात् ॐ ॥ 41-474 ॥

ॐ उपपूर्वमपीत्येके भावशमनवत् तदुक्तम् ॐ ॥ 42-475 ॥

ॐ बहिस्तूभयथाऽपि स्मृतेराचाराच्च ॐ ॥ 43-476 ॥

फलश्रुत्यधिकरणम्

ॐ स्वामिनः फलश्रुतेरित्यात्रेयः ॐ ॥ 44-477 ॥

ॐ आर्त्विज्यमित्यौडुलोमिस्तस्मै हि परिक्रियते ॐ ॥ 45-478 ॥

ॐ सहकार्यन्तरविधिःपक्षेण तृतीयं तद्वतो विध्यादिवत् ॐ ॥ 49-479 ॥

कृत्स्नभावाधिकरणम्

ॐ कृत्स्नभावात् तु गृहिणोपसंहारः ॐ ॥ 47-480 ॥

ॐ मौनवदितरेषामप्युपदेशात् ॐ ॥ 48-481 ॥

अनाविष्काराधिकरणम्

ॐ अनाविष्कुर्वन्नन्वयात् ॐ ॥ 49-482 ॥

ऐहिकाधिकरणम्

ॐ ऐहिकमप्रस्तुतप्रतिबन्धे तद्दर्शनात् ॐ ॥ 50-483 ॥

मुक्तिफलाधिकरणम्

ॐ एवं मुक्तिफलानियमस्तदवस्थावधृतेस्तदवस्थावधृतेः ॐ ॥ 51-484 ॥