ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C02/S02

द्वितीयाध्याये द्वितीयः पादः

रचनानुपपत्त्यधिकरणम्

ॐ रचनानुपपत्तेश्च नानुमानम् ॐ ॥ 01-174 ॥

ॐ प्रवृत्तेश्च ॐ ॥ 02-175 ॥

ॐ पयोऽम्बुवच्चेत् तत्रापि ॐ ॥ 03-176 ॥

ॐ व्यतिरेकानवस्थितेश्चानपेक्षत्वात् ॐ ॥ 04-177 ॥

अन्यत्रभावाधिकरणम्

ॐ अन्यत्राभावाच्च न तृणादिवत् ॐ॥ 05-178 ॥

अभ्युपगमाधिकरणम्

ॐ अभ्युपगमेऽप्यर्थाभावात् ॐ ॥ 06-179 ॥

पुरुषाश्माधिकरणम्

ॐ पुरुषाश्मवदिति चेत् तथाऽपि ॐ ॥ 07-180 ॥

ॐ अङ्गीत्वानुपपतेः ॐ ॥ 08-181 ॥

अन्यथानुमित्यधिकरणम्

ॐ अन्यथाऽनुमितौ च ज्ञशक्तिवियोगात् ॐ ॥ 09-182 ॥

ॐ विप्रतिषेधाच्चासमञ्जसम् ॐ ॥ 10-183 ॥

वैशेषिकाधिकरणम्

ॐ महद्दीर्घवद्वा ह्रस्वपरिमण्डलाभ्याम् ॐ ॥ 11-184 ॥

ॐ उभयथाऽपि न कर्मातस्तदभावः ॐ ॥ 12-185 ॥

ॐ समवायाभ्युपगमाच्च साम्यादनवस्थितेः ॐ ॥ 13-186 ॥

ॐ नित्यमेव च भावात् ॐ ॥ 14-187 ॥

ॐ रूपादिमत्त्वाच्चविपर्ययो दर्शनात् ॐ ॥ 15-188 ॥

ॐ उभयथा च दोषात् ॐ ॥ 16-189 ॥

ॐ अपरिग्रहाच्चात्यन्तमनपेक्षा ॐ ॥ 17-190 ॥

समुदायाधिकरणम्

ॐ समुदाय उभयहेतुकेऽपि तदप्राप्तिः ॐ ॥ 18-191 ॥

ॐ इतरेतरप्रत्ययात्वादिति चेन्न उत्पत्तिमात्रनिमित्तत्वात् ॐ ॥ 19-192 ॥

ॐ उत्तरोत्पादे च पूर्वनिरोधात् ॐ ॥ 20-193 ॥

ॐ असति प्रतिज्ञोपरोधो यौगपद्यमन्यथा ॐ ॥ 21-194 ॥

ॐ प्रतिसङ्ख्याऽप्रतिसङ्ख्यानिरोधप्राप्तिरविच्छेदात् ॐ ॥ 22 -195 ॥

ॐ उभयथा च दोषात् ॐ ॥ 23-196 ॥

ॐ आकाशे चाविशेषात् ॐ ॥ 24-197 ॥

ॐ अनुस्मृतेश्च ॐ ॥ 25-198 ॥

असदधिकरणम्

ॐ नासतोऽदृष्टत्वात् ॐ ॥ 26-199 ॥

ॐ उदासीनानामपि चैवं सिद्धिः ॐ ॥ 27-200 ॥

ॐ नाभाव उपलब्धेः ॐ ॥ 28-201 ॥

ॐ वैधर्म्याच्च न स्वप्नादिवत् ॐ ॥ 29-202 ॥

अनुपलब्द्यधिकरणम्

ॐ न भावोऽनुपलब्धेः ॐ ॥ 30-203 ॥

ॐ क्षणिकत्वाच्च ॐ ॥ 31-204 ॥

ॐ सर्वथाऽनुपपत्तेश्च ॐ ॥ 32-205 ॥

नैकस्मिन्नधिकरणम्

ॐ नैकस्मिन्नसम्भवात् ॐ ॥ 33-206 ॥

ॐ एवञ्चात्माकार्त्स्न्यम् ॐ ॥ 34-207 ॥

ॐ न च पर्यायादप्यविरोधो विकारादिभ्यः ॥ 35-208 ॥

ॐ अन्त्यावस्थितेश्चोभयनित्यत्वादविशेषात् ॐ ॥ 36-209 ॥

पत्युरधिकरणम्(पशुपत्यधिकरणम्)

ॐ पत्युरसामञ्जस्यात् ॐ ॥ 37-210 ॥

ॐ सम्बन्धानुपपत्तेश्च ॐ ॥ 38-211 ॥

ॐ अधिष्ठानानुपपत्तेश्च ॐ ॥ 39-212 ॥

ॐ करणवच्चेन्न भोगादिभ्यः ॐ ॥ 40-213 ॥

ॐ अन्तवत्त्वमसर्वज्ञता वा ॐ ॥ 41-214 ॥

उत्पत्त्य(शक्त्य)धिकरणम्

ॐ उत्पत्यसम्भवात् ॐ ॥ 42-215 ॥

ॐ न च कर्तुः करणम् ॐ ॥ 43-216 ॥

ॐ विज्ञानादिभावे वा तदप्रतिषेधः ॐ ॥ 44-217 ॥

ॐ विप्रतिषेधाच्च ॐ ॥ 45-218 ॥