Jump to content

Mahabharatatatparyanirnaya/C10/S1: Difference between revisions

From Grantha
← Older edit
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Tag: New redirect
 
Line 1: Line 1:
== सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः ==
#REDIRECT [[Mahabharatatatparyanirnaya#MBTN_C10_S01]]
{{Adhyaya
| document_id  = MBTN
| chapter_num  = 10
| title        = सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः
}}{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V01
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ओं ॥ द्वापरेऽथ युगे प्राप्ते त्वष्टाविंशतिमे पुनः ।स्वयम्भुशर्वशक्राद्या दुग्धाब्धेस्तीरमाययुः ॥ १॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V02
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = पयोब्धेरुत्तरं तीरमासाद्य विबुधर्षभाः ।तुष्टुवुः पुण्डरीकाक्षमक्षयं पुरुषोत्तमम् ॥ २॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V03
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = नमोनमोऽगण्यगुणैकधाम्ने समस्तविज्ञानमरीचिमालिने ।अनाद्यविज्ञानतमोनिहन्त्रे परामृतानन्दपदप्रदायिने ॥ ३॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V04
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = स्वदत्तमालाभुविपातकोपतो दुर्वाससः शापत आशु हि श्रिया ।शक्रे विहीने दितिजैः पराजिते पुरा वयं त्वां शरणं गता स्म ॥ ४॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V05
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = त्वदाज्ञया बलिना सन्दधाना वराद् गिरीशस्य परैरचाल्यम् ।वृन्दारका मन्दरमेत्य बाहुभिर्न शेकुरुद्धर्तुमिमे समेताः ॥ ५॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V06
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तदा त्वया नित्यबलत्वहेतुतो योऽनन्तनामा गरुडस्तदंसके ।उत्पाट्य चैकेन करेण मन्दरो निधापितस्तं स सह त्वयाऽवहत् ॥ ६॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V07
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = पुनः परीक्षद्भिरसौ गिरिः सुरैः सहासुरैरुन्नमितस्तदंसतः ।व्यचूर्णयत् तानखिलान् पुनश्च ते त्वदीक्षया पूर्ववदुत्थिताः प्रभो ॥ ७॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V08
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = पुनश्च वामेन करेण वीश्वरे निधाय तं स्कन्धगतस्त्वमस्य ।अगाः पयोब्धिं सहितः सुरासुरैर्मथ्ना च तेनाब्धिमथाप्यमथ्नाः ॥ ८॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V09
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = कृतश्च कद्रो(द्र्वा)स्तनयोऽत्र वासुकिर्नेत्रं त्वया कश्यपजः स नागराट् ।ममन्थुरब्धिं सहितास्त्वया सुराः सहासुरा दिव्यपयो घृताधिकम् ॥ ९॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V10
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = नैच्छन्त पुच्छं दितिजा अमङ्गलं(ळं) तदित्यथाग्रं जगृहुर्विषोल्बणम् ।श्रान्ताश्च तेऽतो विबुधास्तु पुच्छं त्वया समेता जगृहुस्त्वदाश्रयाः ॥ १०॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V11
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अथातिभारादविशत् सुकाञ्चनो गिरिः स पाताल(ळ)मथ त्वमेव ।तं कच्छपात्मा त्वभरः स्वपृष्ठे ह्यनन्यधार्यं पुरुलीलयैव ॥ ११॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V12
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = उपर्यधश्चाऽत्मनि नेत्रगोत्रयोस्त्वया परेणाऽविशता समेधिताः ।ममन्थुरब्धिं तरसा मदोत्कटाः सुरासुराः क्षोभितनक्रचक्रम्(भाग. ८.७.१३) ॥ १२॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V13
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = श्रान्तेषु तेष्वेक उरुक्रम त्वं सुधारसाप्त्यै मुदितो ह्यमथ्नाः ।तदा जगद्ग्रासि विषं समुत्थितं त्वदाज्ञया वायुरधात् करे निजे ॥ १३॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V14
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = कलेः स्वरूपं तदतीव दुष्षहं वराद् विधातुः सकलैश्च दुःस्पृशम् ।करे विमथ्यास्तबलं विधाय ददौ स किञ्चिद् गिरिशाय वायुः ॥ १४॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V15
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = स तत् पिबत्(पिबन्) कण्ठगतेन तेन निपातितो मूर्च्छित आशु रुद्रः ।हरेः करस्पर्शबलात् स सञ्ज्ञामवाप नीलोऽस्य गल(ळ)स्तदाऽऽसीत् ॥ १५॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V16
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अथ त्वदाज्ञां पुरतो निधाय निधाय पात्रे तपनीयरूपे ।स्वयं च निर्मथ्य बलोपपन्नं पपौ स वायुस्तदु चास्य जीर्णम् ॥ १६॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V17
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अत्यल्पपानाच्च बभूव शूला शिवस्य शीर्ष्ण्यस्य करावशिष्टम् ।अभूत् कलिः सर्वजगत्सु पूर्णं पीत्वा विकारो न बभूव वायोः ।कलेः शरीरादभवन् कुनागाः सवृश्चिकाः श्वापदयातुधानाः ॥ १७॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V18
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अथ त्वयाऽब्धौ तु विमथ्यमाने सुराऽभवत् तामसुरा अवापुः ।उच्चैःश्रवा नाम तुरङ्गमोऽथ करी तथैरावतनामधेयः ॥ १८॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V19
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अन्ये च दिक्पालगजा बभूवुर्वरं तथैवाप्सरसां सहस्रम् ।तथाऽऽयुधान्याभरणानि चैव दिवौकसां पारिजातस्तरुश्च ॥ १९॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V20
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तथैव साक्षात् सुरभिर्निशेशो बभूव तत् कौस्तुभं लोकसारम् ।अथेन्दिरा यद्यपि नित्यदेहा बभूव तत्रापरया स्वतन्वा ॥ २०॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V21
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ततो भवान् दक्षिणबाहुना सुधाकमण्डलुं कलशं चापरेण ।प्रगृह्य तस्मान्निरगात् समुद्राद् धन्वन्तरिर्नाम हरिन्मणिद्युतिः ॥ २१॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V22
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ततो भवद्धस्तगतं दितेः सुताः सुधाभरं कलशं चापजह्रुः ।मुक्तं त्वया शक्तिमताऽपि दैत्यान् सत्यच्युतान् कारयितुं वधाय ॥ २२॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V23
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ततो भवाननुपममुत्तमं वपुर्बभूव दिव्यप्रमदात्मकं त्वरन् ।श्यामं नितम्बार्पितरत्नमेखलं जाम्बूनदाभाम्बरभृत् सुमध्यमम् ॥ २३॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V24
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = बृहन्नितम्बं कलशोपमस्तनं सत्पुण्डरीकायतनेत्रमुज्ज्वलम् ।समस्तसारं परिपूर्णसद्गुणं दृष्ट्वैव तत् सम्मुमुहुः सुरारयः ॥ २४॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V25
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = परस्परं तेऽमृतहेतुतोऽखिला विरुद्ध्यमानाः प्रददुः स्म ते करे ।समं सुधायाः कलशं विभज्य निपाययास्मानिति वञ्चितास्त्वया ॥ २५॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V26
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = धर्मच्छलं पापजनेषु धर्म इति त्वया ज्ञापयितुं तदोक्तम् ।यद्यत् कृतं मे भवतां यदीह संवाद एवोद्विभजे सुधामिमाम् ॥ २६॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V27
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = यथेष्टतोऽहं विभजामि सर्वथा न विश्वसध्वं(अविश्वसध्वं) मयि केनचित् क्‍वचित् ।इति प्रहस्याभिहितं निशम्य स्त्रीभावमुग्धास्तु तथेति तेऽवदन् ॥ २७॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V28
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ततश्च संस्थाप्य पृथक् सुरासुरांस्तवातिरूपोच्चलितान् सुरेतरान् ।सर्वान् भवद्दर्शिन ईक्ष्य लज्जिताऽस्म्यहं दृशो मीलयतेत्यवोचः ॥ २८॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V29
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = निमीलिताक्षेष्वसुरेषु देवता न्यपाययः साध्वमृतं ततः पुमान् ।क्षणेन भूत्वा पिबतः सुधां शिरो राहोर्न्यकृन्तश्च सुदर्शनेन ॥ २९॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V30
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तेनामृतार्थं हि सहस्रजन्मसु प्रतप्य भूयस्तप आरितो वरः ।स्वयम्भुवस्तेन भवान् करेऽस्य बिन्दुं सुधां प्रास्य शिरो जहार ॥ ३०॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V31
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = शिरस्तु तस्य ग्रहतामवाप सुरैः समाविष्टमथो सबाहुः ।क्षिप्तः कबन्धोऽस्य शुभोदसागरे त्वया स्थितोऽद्यापि हि तत्र सामृतः ॥ ३१॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V32
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अथासुराः प्रत्यपतन्नुदायुधाः समस्तशस्ते च हतास्त्वया रणे ।कलिस्तु स ब्रह्मवरादजेयो ऋते भवन्तं पुरुषेषु संस्थितः ॥ ३२॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V33
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तस्यार्द्धदेहात् समभूदलक्ष्मीस्तत्पुत्रका दोषगणाश्च सर्वशः ।अथेन्दिरा वक्षसि ते समास्थिता त्वत्कण्ठगं कौस्तुभमास धाता ॥ ३३॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V34
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = यथाविभागं च सुरेषु दत्तास्त्वया तथाऽन्येऽपि हि तत्र जाताः ।इत्थं त्वया साध्वमृतं सुरेषु दत्तं हि मोक्षस्य निदर्शनाय ॥ ३४॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V35
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = भवेद्धि मोक्षो नियतं सुराणां नैवासुराणां स कथञ्चन स्यात् ।उत्साहयुक्तस्य च तत् प्रतीपं भवेद्धि राहोरिव दुःखरूपम् ॥ ३५॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V36
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = कलिस्त्वयं ब्रह्मवरादिदानीं विबाधतेऽस्मान् सकलान् प्रजाश्च ।अज्ञानमिथ्यामतिरूपतोऽसौ प्रविश्य सज्ज्ञानविरुद्धरूपः ॥ ३६॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V37
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = त्वदाज्ञया तस्य वरोऽब्जजेन दत्तः स आविश्य शिवं चकार ।कदागमांस्तस्य कुयुक्तिबाधाम् नहि त्वदन्यश्चरितुं(चलितुं) समर्थः ॥ ३७॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V38
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = वेदाश्च सर्वे सहशास्त्रसङ्घा उत्सादितास्तेन न सन्ति तेऽद्य ।तत् साधु भूमाववतीर्य वेदानुद्धृत्य शास्त्राणि कुरुष्व सम्यक् ॥ ३८॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V39
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अदृश्यमज्ञेयमतर्क्यरूपं कलिं निलीनं हृदयेऽखिलस्य ।सच्छास्त्रशस्त्रेण निहत्य शीघ्रं पदं निजं देहि महाजनस्य ॥ ३९॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V40
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ऋते भवन्तं नहि तं निहन्ता(तन्निहन्ता) त्वमेक एवाखिलशक्तिपूर्णः ।ततो भवन्तं शरणं गता वयं तमोनिहत्यै निजबोधविग्रहम् ॥ ४०॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V41
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = इतीरितस्तैरभयं प्रदाय सुरेश्वराणां परमोऽप्रमेयः ।प्रादुर्बभूवामृतभूरिला(ळा)यां विशुद्धविज्ञानघनस्वरूपः ॥ ४१॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V42
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = वसिष्ठनामा कमलोद्भवात्मजः सुतोऽस्य शक्तिस्तनयः पराशरः ।तस्योत्तमं सोऽपि तपोऽचरद्धरिः सुतो मम स्यादिति तद्धरिर्ददौ ॥ ४२॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V43
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = उवाच चैनं भगवान् सुतोषितो वसोर्मदीयस्य सुताऽस्ति शोभना ।वने मृगार्थं चरतोऽस्य वीर्यं पपात भार्यां मनसा गतस्य ॥ ४३॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V44
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तच्छ्येनहस्ते प्रददौ स तस्यै दातुं तदन्येन तु युद्ध्यतोऽपतत् ।जग्रास तन्मत्स्यवधूर्यमस्वसुर्जलस्थमेनां जगृहुस्म (श्च) दाशाः ॥ ४४॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V45
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तद्गर्भतोऽभून्मिथुनं स्वराज्ञे न्यवेदयन् सोऽपि वसोः समर्पयत् ।पुत्रं समादाय सुतां स तस्मै ददौ सुतोऽभूदथ मत्स्यराजः ॥ ४५॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V46
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = कन्या तु सा दाशराजस्य सद्मन्यवर्द्धतातीव सुरूपयुक्ता ।नाम्ना च सा सत्यवतीति तस्यां तवाऽत्मजोऽहं भविताऽस्म्यजोऽपि ॥ ४६॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V47
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = इतीरितश्चक्रधरेण तां मुनिर्जगाम मार्ताण्डसुतां समुद्रगाम् ।उत्तारयन्तीमथ तत्र विष्णुः प्रादुर्बभूवाऽशु विशुद्धचिद्घनः ॥ ४७॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V48
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = विदोषविज्ञानसुखैकरूपोऽप्यजो जनान् मोहयितुं मृषैव ।योषित्सु पुंसो ह्यजनीव दृश्यते न जायते क्‍वापि बलादिविग्रहः ॥ ४८॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V49
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = यथा नृसिंहाकृतिराविरासीत् स्तम्भात् तथा नित्यतनुत्वतो विभुः ।आविर्भवेद् योषिति नो मलोत्थस्तथाऽपि मोहाय निदर्शयेत् तथा ॥ ४९॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V50
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = स्त्रीपुम्प्रसङ्गात् परतो यतो हरिः प्रादुर्भवत्येष विमोहयन् जनम् ।अतो मलोत्थोऽयमिति स्म मन्यते जनोऽशुभः पूर्णगुणैकविग्रहम् ॥ ५०॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V51
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = द्वीपे भगिन्याः स(तु/च) यमस्य विश्वकृत् प्रकाशते ज्ञानमरीचिमण्डलः ।प्रभासयन्नण्डबहिस्तथाऽन्तः सहस्रलक्षामितसूर्य(भानु)दीधितिः ॥ ५१॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V52
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अगण्यदिव्योरुगुणार्णवः प्रभुः समस्तविद्याधिपतिर्जगद्गुरुः ।अनन्तशक्तिर्जगदीश्वरः समस्तदोषातिविदूरविग्रहः ॥ ५२॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V53
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = शुभमरतकवर्णो रक्तपादाब्जनेत्राधरकरनखरसनाग्रश्चक्रशङ्खाब्जरेखः ।रविकरवरगौरं चर्म चैणं वसानस्तटिदमलजटासन्दीप्तजूटं दधानः ॥ ५३॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V54
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = विस्तीर्णवक्षाः कमलायताक्षो बृहद्भुजः कम्बुसमानकण्ठः ।समस्तवेदान् मुखतः समुद्गिरन्ननन्तचन्द्राधिककान्तसन्मुखः ॥ ५४॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V55
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = प्रबोधमुद्राभयदोर्द्वयान्वि(ङ्कि)तो यज्ञोपवीताजिनमेखलोल्लसन् ।दृशा महाज्ञानभुजङ्गदष्टमुज्जीवयानो जगदत्यरोचत ॥ ५५॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V56
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = स लोकधर्माभिरिरक्षया पितुर्द्विजत्वमाप्याऽशु पितुर्ददौ निजम् ।ज्ञानं तयोः संस्मृतिमात्रतः सदा प्रत्यक्षभावं परमात्मनो ददौ ॥ ५६॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V57
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = द्वैपायनः सोऽथ जगाम मेरुं चतुर्मुखाद्यैरनुगम्यमानः ।उद्धृत्य वेदानखिलान् सुरेभ्यो ददौ मुनिभ्यश्च यथाऽऽदिसृष्टौ ॥ ५७॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V58
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = सर्वाणि शास्त्राणि तथैव कृत्वा विनिर्णयं ब्रह्मसूत्रं चकार ।तच्छुश्रुवुर्ब्रह्मगिरीशमुख्याः सुरा मुनीनां प्रवराश्च तस्मात् ॥ ५८॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V59
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = समस्तशास्त्रार्थनिदर्शनात्मकं चक्रे महाभारतनामधेयम् ।वेदोत्तमं तच्च विधातृशङ्करप्रधानकैस्तन्मुखतः सुरैः श्रुतम् ॥ ५९॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V60
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अथो गिरीशादिमनोनुशायी कलिर्ममाराऽशु सुवाङ्मयैः शरैः ।निकृत्तशीर्षो भगवन्मुखेरितैः सुराश्च सज्ज्ञानसुधारसं पपुः ॥ ६०॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V61
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अथो मनुष्येषु तथाऽसुरेषु रूपान्तरैः कलिरेवावशिष्टः ।ततो मनुष्येषु च सत्सु संस्थितो विनाश्य इत्येव(ष) हरिर्व्यचिन्तयत् ॥ ६१॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V62
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ततो नृणां कालबलात् सुमन्दमायुर्मतिं कर्म च वीक्ष्य कृष्णः ।विव्यास वेदान् स विभुश्चतुर्धा चक्रे तथा भागवतं पुराणम् ॥ ६२॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V63
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = येये च सन्तस्तमसाऽनुविष्टास्तांस्तान् सुवाक्यैस्तमसो विमुञ्चन् ।चचार लोकान् स पथि प्रयान्तं कीटं व्यपश्यत् तमुवाच कृष्णः ॥ ६३॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V64
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = भवस्व राजा कुशरीरमेतत् त्यक्त्वेति नैच्छत् तदसौ ततस्तम् ।अत्यक्तदेहं नृपतिं चकार पुरा स्वभक्तं वृषलं सुलुब्धम् ॥ ६४॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V65
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = लोभात् स कीटत्वमुपेत्य कृष्णप्रसादतश्चाऽशु बभूव राजा ।तदैव तं सर्वनृपाः प्रणेमुर्ददुः करं चास्य यथैव वैश्याः ॥ ६५॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V66
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = उवाच तं भगवान् मुक्तिमस्मिंस्तव क्षणे दातुमहं समर्थः ।तथाऽपि सीमार्थमवाप्य विप्रतनुं विमुक्तो भव मत्प्रसादात् ॥ ६६॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V67
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ज्ञानं च तस्मै विमलं ददौ स महीं च सर्वां बुभुजे तदन्ते ।त्यक्त्वा तनुं विप्रवरत्वमेत्य पदं हरेश्चाप सुतत्त्ववेदी ॥ ६७॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V68
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = एवं बहून् संसृतिबन्धतः स व्यमोचयद् व्यासतनुर्जनार्दनः ।बहून्यचिन्त्यानि च तस्य कर्माण्यशेषदेवेशसदोदितानि ॥ ६८॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V69
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अथास्य पुत्रत्वमवाप्तुमिच्छंश्चचार रुद्रः सुतपस्तदीयम् ।ददौ च तस्मै भगवान् वरं तं स्वयं च तप्त्वेव तपो विमोहयन् ॥ ६९॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V70
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = विमोहनायासुरसर्गिणां प्रभुः स्वयं करोतीव तपः प्रदर्शयेत् ।कामादिदोषांश्च मृषैव दर्शयेन्न(दर्शयन्) तावता तस्य हि सन्ति कुत्रचित् ॥ ७०॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V71
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ततस्त्वरण्योस्स बभूव पुत्रकः शिवोऽस्य सोऽभूच्छुकनामधेयः ।शुकी हि भूत्वाऽह्यगमद् घृताची व्यासं विमथ्नन्तमुतारणीं तम् ॥ ७१॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V72
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अकामयन् कामुकवत् स भूत्वा तयाऽर्थितस्तं शुकनामधेयम् ।चक्रे ह्यरण्योस्तनयं च सृष्ट्वा विमोहयंस्तत्त्वमार्गेष्वयोग्यान् ॥ ७२॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V73
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = शुकं तमाशु प्रविवेश वायुर्व्यासस्य सेवार्थमथास्य सर्वम् ।ज्ञानं ददौ भगवान् सर्ववेदान् सभारतं भागवतं पुराणम् ॥ ७३॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V74
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = शेषोऽथ पैलं मुनिमाविशत् तदा वीशः सुमन्तुमपि वारुणिं(वारुणं) मुनिम् ।ब्रह्माऽविशत् तमुत वैशम्पायनं शक्रश्च जैमिनिमथाऽविशद् विभुः ॥ ७४॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V75
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = कृष्णस्य पादपरिसेवनोत्सुकाः सुरेश्वरा विविशुराशु तान् मुनीन् ।समस्तविद्याः प्रतिपाद्य तेष्वसौ प्रवर्तकांस्तान् विदधे हरिः पुनः ॥ ७५॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V76
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ऋचां प्रवर्तकं पैलं यजुषां च प्रवर्तकम् ।वैशम्पायनमेवैकं द्वितीयं सूर्यमेव च ॥ ७६॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V77
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = चक्रेऽथ जैमिनिं साम्नामथर्वाङ्गिरसामपि ।सुमन्तुं भारतस्यापि वैशम्पायनमादिशत् ।प्रवर्तने मानुषेषु गन्धर्वादिषु चाऽत्मजम् ॥ ७७॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V78
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = नारदं पाठयित्वा च देवलोकप्रवृत्तये ।आदिशत् ससृजे सोऽथ रोमाञ्चाद् रोमहर्षणम् ॥ ७८॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V79
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तं भारतपुराणानां महारामायणस्य च ।पञ्चरात्रस्य कृत्स्नस्य प्रवृत्त्यर्थमथाऽदिशत् ॥ ७९॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V80
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तमाविशत् कामदेवः कृष्णसेवासमुत्सुकः ।स तस्मै ज्ञानमखिलं ददौ द्वैपायनः प्रभुः ॥ ८०॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V81
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = सनत्कुमारप्रमुखांश्चक्रे योगप्रवर्तकान् ।भृग्वादीन् कर्मयोगस्य ज्ञानं दत्वाऽमलं शुभम् ॥ ८१॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V82
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = जैमिनिं कर्ममीमांसाकर्तारमकरोत् प्रभुः ।देवमीमांसि(स)काद्यन्तं कृत्वा पैलमथाऽदिशत् ।शेषं च मध्यकरणे पुराणान्यथ चाकरोत् ॥ ८२॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V83
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = शैवान् (पाशुपतान्) पाशुपताच्चक्रे संशयार्थं सुरद्विषाम् ।वैष्णवान् पञ्चरात्राच्च यथार्थज्ञानसिद्धये ।ब्राह्मांश्च वेदतश्चक्रे पुराणग्रन्थसङ्ग्रहान् ॥ ८३॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V84
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = एवं ज्ञानं पुनः प्रापुर्देवाश्च ऋषयस्तथा ।सनत्कुमारप्रमुखा योगिनो मानुषास्तथा ।कृष्णद्वैपायनात् प्राप्य ज्ञानं ते मुमुदुः सदा ॥ ८४॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V85
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = समस्तविज्ञानगभस्तिचक्रं विताय विज्ञानमहादिवाकरः ।निरस्य(निपीय) चाज्ञानतमो जगत्ततं प्रभासते भानुरिवावभासयन् ॥ ८५॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C10_S01_V86
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C10
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = चतुर्मुखेशानसुरेन्द्रपूर्वकैः सदा सुरैः सेवितपादपल्लवः ।प्रकाशयंस्तेषु सदाऽऽत्मगुह्यं मुमोद मेरौ च तथा बदर्याम् ॥ ८६॥
}}
 
{{Bhashyam
| verse_id = MBTN_C10_S01
| id      = MBTN_C10_S01_author-note
| text    =
इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीमहाभारततात्पर्यनिर्णये व्यासावतारानुवर्णनं नाम दशमोऽध्यायः
}}
 
 
[[Category:Mahabharatatatparyanirnaya]]

Latest revision as of 06:47, 13 April 2026

Redirect to:

Retrieved from "https://grantha.io/index.php?title=Mahabharatatatparyanirnaya/C10/S1&oldid=4425"