|
|
| Line 1: |
Line 1: |
| == प्रथमोऽध्यायः ==
| | #REDIRECT [[Bhagavatatatparyanirnaya#BTN_C10_S01]] |
| {{Adhyaya
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_num = 10
| |
| | title = प्रथमोऽध्यायः
| |
| }}{{VerseBlock
| |
| | verse_id = BTN_C10_S01_V41
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_id = BTN_C10
| |
| | verse_type = shloka
| |
| | verse_line1 = स्वप्ने यथा पश्यति देहमीदृशं
| |
| | verse_line2 = मनोरथेनाभिनिविष्टचेतनः ।
| |
| | verse_line3 = दृष्टश्रुताभ्यां मनसाऽनुचिन्तयन्
| |
| | verse_line4 = प्रपद्यते तत् किमपि ह्यपस्मृतिः ॥ ४१ ॥
| |
| | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
| |
| }}
| |
| | |
| {{Bhashyam
| |
| | verse_id = BTN_C10_S01_V41
| |
| | id = BTN_C10_S01_V41_B1
| |
| | text =
| |
| स्वप्ने यथा दृष्टश्रुतस्मृत्यनुसारि देहं प्राप्नोति । अपस्मृतिर्मृतः । पूर्वदेह-स्मरणाभावात् । अनभिमानतः ॥ ४१ ॥
| |
| }}
| |
| | |
| {{VerseBlock
| |
| | verse_id = BTN_C10_S01_V42
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_id = BTN_C10
| |
| | verse_type = shloka
| |
| | verse_line1 = यतो यतो धावति दैवचोदितं
| |
| | verse_line2 = मनो विकारात्मकमात्मपञ्चसु ।
| |
| | verse_line3 = गुणेषु मायारचितेषु देह्यसौ
| |
| | verse_line4 = प्रपद्यमानः सह तेन जायते ॥ ४२ ॥
| |
| | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
| |
| }}
| |
| | |
| {{Bhashyam
| |
| | verse_id = BTN_C10_S01_V42
| |
| | id = BTN_C10_S01_V42_B1
| |
| | text =
| |
| यतो यतः । यत्र यत्र मनो धावत्यात्मपञ्चानां मध्ये तत्र तत्र तेन दैवेन सह जायते गुणानुबद्धः सन् ।
| |
| 'दैवगान्धर्वपित्र्येषु मानुषेष्वासुरेषु च ।
| |
| यत्र यत्र मनो याति तत्र तत्रोपजायते ॥
| |
| स्वगुणस्यानुसारेण सत्वादिविनिबन्धनः''॥ इति गारुडे ।
| |
| 'देवादित्वं योग्यतया तत्सकाशस्त्वनुस्मृतेः ।
| |
| श्वेतद्वीपादि तत्रापि योग्यतामप्यपेक्ष्य तु ॥
| |
| विष्णोः स्थानं विनाऽन्यत्र वायुशक्रादिनामपि ।
| |
| त्रैलोक्यदेशभेदेषु योग्यता न त्वपेक्षिता''॥ इति नारदीये ॥ ४२ ॥
| |
| }}
| |
| | |
| {{VerseBlock
| |
| | verse_id = BTN_C10_S01_V43
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_id = BTN_C10
| |
| | verse_type = shloka
| |
| | verse_line1 = ज्योतिर्यथैवोदकपार्थिवेष्वदः
| |
| | verse_line2 = समीरवेगानुगतं विभाव्यते ।
| |
| | verse_line3 = एवं स्वमायारचितेष्वसौ पुमान्
| |
| | verse_line4 = गुणेषु रागानुगतो विमुह्यति ॥ ४३ ॥
| |
| }}
| |
| | |
| {{VerseBlock
| |
| | verse_id = BTN_C10_S01_V44
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_id = BTN_C10
| |
| | verse_type = shloka
| |
| | verse_line1 = तस्मान्न कस्यचिद् द्रोहमाचरेत् स तथाविधः ।
| |
| | verse_line2 = आत्मनः क्षेममन्विच्छन् द्रोग्धुर्वै परतो भयम् ॥ ४४ ॥
| |
| | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
| |
| }}
| |
| | |
| {{Bhashyam
| |
| | verse_id = BTN_C10_S01_V44
| |
| | id = BTN_C10_S01_V44_B1
| |
| | text =
| |
| विभाव्यते विविधं भाव्यते । स्वमायारचितेषु विष्णुमायारचितेषु । रागानुगतः पुमान् जीवो विविधं मुह्यति ।
| |
| 'यथैवोदशरावेषु सूर्यादिः प्रतिबिम्बितः ।
| |
| वायुना चलितो भाति छिन्नभिन्नादिरूपवान् ॥
| |
| एवं विष्ण्विच्छया जातगुणेषु प्रतिबिम्बितः ।
| |
| छिन्नो भिन्नो मृतोऽस्मीति बहुधा प्रतिपद्यते ॥
| |
| तदेव च दृढीभूत उदके निःशरावके ।
| |
| छेदभेदादि नाप्नोति निश्चलं प्रतिबिम्बितम् ॥
| |
| एवं गुणैर्विमुक्तस्तु जीवो नाप्नोति दुःखिताम् ।
| |
| शराववद्गुणाः प्रोक्ता अज्ञानं तु द्रवत्ववत् ॥
| |
| दृढीभूतोदवज्जीवस्तज्ज्ञानं प्रतिबिम्बवत् ।
| |
| नित्यान्तःकरणं चैव प्रतिबिम्बश्च तद्गतः ॥
| |
| द्वयमेव विमुक्तस्य न किञ्चिज्जडमिष्यते ।
| |
| सूर्यकान्तादिवत्तस्य स्वरूपं द्वयमप्युत ॥
| |
| तस्मान्न हन्तुं शक्योऽसौ केनचिज्जीव आत्मवान् ।
| |
| तस्मात्स्वजीवनार्थाय न परद्रोहमाचरेत् ॥
| |
| हन्यते चाज्ञभावेन परेषां द्रोहमाचरन्''॥ इति तन्त्रभागवते ॥
| |
| 'परः स्वो हरिरुद्दाम इति नामचतुष्टयम् ।
| |
| विष्णोर्गुह्यं तु यो वेद सर्वपापैः प्रमुच्यते''॥ इति प्रकाशिकायाम् ॥
| |
| 'स्वतन्त्रत्वात्सुखत्वाच्च स्वनामा विष्णुरुच्यते''इति पाद्मे ॥ ४३,४४ ॥
| |
| }}
| |
| | |
| {{VerseBlock
| |
| | verse_id = BTN_C10_S01_V49
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_id = BTN_C10
| |
| | verse_type = shloka
| |
| | verse_line1 = अग्नेर्यथा दारुवियोगयोगयो-
| |
| | verse_line2 = रदृष्टतोऽन्यन्न निमित्तमस्ति ।
| |
| | verse_line3 = एवं हि जन्तोरपि दुर्विभाव्यः
| |
| | verse_line4 = शरीरसंयोगवियोगहेतुः ॥ ५१ ॥
| |
| | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
| |
| }}
| |
| | |
| {{Bhashyam
| |
| | verse_id = BTN_C10_S01_V49
| |
| | id = BTN_C10_S01_V49_author-note
| |
| | text =
| |
| ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये दशमस्कन्धे प्रथमोऽध्यायः ॥
| |
| }}
| |
| | |
| {{Bhashyam
| |
| | verse_id = BTN_C10_S01_V49
| |
| | id = BTN_C10_S01_V49_B1
| |
| | text =
| |
| कुण्डादिस्थाग्नेर्दारुयोगादौ स्वतः प्रवृत्त्यभावात् ।
| |
| 'यथा कुण्डस्थितस्याग्नेर्दैवाद्दारूपसंनमेत् ।
| |
| देहयोगो वियोगश्च तथा दैवान्न चान्यथा''॥ इति वामने ॥ ५१ ॥
| |
| }}
| |
| | |
| | |
| [[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]] | |
