Jump to content

Bhagavatatatparyanirnaya/C5/S6: Difference between revisions

From Grantha
← Older edit
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Tag: New redirect
 
Line 1: Line 1:
== षष्ठोऽध्यायः ==
#REDIRECT [[Bhagavatatatparyanirnaya#BTN_C05_S06]]
{{Adhyaya
| document_id  = BTN
| chapter_num  = 5
| title        = षष्ठोऽध्यायः
}}{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C05_S06_V01
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C05
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = राजोवाच–
| verse_line2  = न नूनं भगवन्नात्मरामाणां योगसमीरितज्ञानावभर्जितकर्मबीजा-नामैश्वर्याणि पुनः क्लेशदानि
| verse_line3  = भवितुमर्हन्ति यदृच्छयोपगतानि॥ १ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
 
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C05_S06_V01
| id      = BTN_C05_S06_V01_B1
| text    =
ऋषिरुवाच–
सत्यमुक्तं किन्त्विह वा एके मनसो विस्रम्भमनवस्थानस्य घटकिराट इव न सङ्गच्छन्ति ॥ २ ॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C05_S06_V03
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C05
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तथा चोक्तम्–
| verse_line2  = न कुर्यात्कस्यचित्सख्यं मनसि ह्यनवस्थिते ।
| verse_line3  = यद्विस्रम्भाच्चिराच्चीर्णं चस्कन्द तप ऐश्वरम् ॥ ३ ॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C05_S06_V04
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C05
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = नित्यं ददाति कामस्य छिद्रं तदनु येऽरयः ।
| verse_line2  = योगिनः कृतमैत्रस्य पत्युर्जायेव पुंश्चली ॥ ४ ॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C05_S06_V05
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C05
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = कामो मन्युर्मदो लोभः शोकमोहभयादयः ।
| verse_line2  = कर्मबन्धश्च यन्मूलः स्वीकुर्यात्को नु तद्बुधः ॥ ५ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
 
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C05_S06_V05
| id      = BTN_C05_S06_V05_B1
| text    =
'महैश्वर्यस्वरूपो हि भगवान्नृषभो स्वराट् ।
नैश्वर्याणि स्वकीयानि ख्यापयामास सर्ववित् ॥
उत्तमानां ज्ञापनार्थं धर्मतत्त्वस्य केशवः ।
तेषामैश्वर्यभोगे हि मनः सक्तिं व्रजेद्यदि ॥
आनन्दो मुक्तिगो ह्रासं विकर्मकरणाद्व्रजेत् ।
धर्माधर्मविहीनोऽपि भगवानृषभस्ततः ॥
तेषां धर्मस्थापनार्थं नाविश्चक्रे परां स्थितिम् ।
देवानां नाशुभाद्ध्रासः शुभात्काचित्सुखोन्नतिः ॥
आधिकारिकजीवानामेवमन्येषु तद्द्वयम् ।
अल्पाधिकारिणां तत्र ह्रासोऽपि भवति ध्रुवम् ॥
अशुभाभावजोन्नाहो महाधीकारिणामपि ।
अशुभे कृते न भवति तारतम्याच्च स स्मृतः ॥
प्रजापाश्च तथा देवा महाधीकारिणः स्मृताः ।
ऋष्यशीतिस्तथा सप्त पितरोऽप्सरसां शतम् ॥
गन्धर्वाणां तथा राज्ञां विंशदन्यासु जातिषु ।
अल्पाधिकारिणः प्रोक्ता अनधीकरिणः परे''॥ इति ब्रह्माण्डे ॥१-५॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C05_S06_V06
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C05
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अथैवमखिललोकपालललामो विलक्षणो जडवदवधूतवेषभाषाचरितैरविलक्षितभगवत्प्रभावो योगिनां
| verse_line2  = साम्परायविधिमनुशिक्ष-यन्स्वकलेवरं
| verse_line3  = जिहासुरात्मन्यात्मानमसंव्यवहितमनर्थान्तरभावे-नान्वीक्षमाण उपरतानुवृत्तिरुपरराम ॥ ६ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
 
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C05_S06_V06
| id      = BTN_C05_S06_V06_B1
| text    =
'विष्णोः कलेवरत्यागो भूत्यागोऽन्यो न विद्यते ।
कलेवरत्यागोऽन्येषां पञ्चत्वं समुदीरितम्''॥ इति कौर्मे ॥
अनर्थान्तरभावेन अर्थान्तरं नास्मीति मनसा ॥ ६ ॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C05_S06_V07
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C05
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तस्य ह वा एवं मुक्तलिङ्गस्य भगवत ऋषभस्य योगमाया-वसानो देह इमां जगतीमभिमानाभासेन चङ्क्रममाणः ॥ ७ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
 
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C05_S06_V07
| id      = BTN_C05_S06_V07_B1
| text    =
अभिमानाभासेन अभितो ज्ञानप्रकाशेन ॥ ७ ॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C05_S06_V08
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C05
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = एकदा तु काङ्कटकर्णाटकाद्दक्षिणकर्णाटकान् देशान् यदृच्छयोपगतः कुटचाचलोपवने आस्यकृताश्मकवल उन्माद इव मुक्तमूर्द्धजोऽ-संवीत एव विचचार ॥ ८ ॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C05_S06_V09
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C05
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अथ समीरवेगविधुतवेणुनिकर्षोपजातो दावानलस्तद्वनमाले-लिहानः समन्तात् सह तेन ददाह ॥ ९ ॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C05_S06_V10
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C05
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = यस्य किलानुचरितमुपाकर्ण्य काङ्कटकर्णाटकानां दक्षिणकर्णाटकानां राजार्हतनामोपशिक्ष्य कलावधर्म उत्कृष्यमाणे भवितव्येन विमोहितः स्वधर्मपथमकुतोभयमपहाय कुपथं पाषण्डमसमञ्जसं निजमनीषया मन्दः सम्प्रवर्त्तयिष्यते ॥ १० ॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C05_S06_V11
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C05
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = येन ह वा कलौ मनुजापसदा देवमायाविमोहिताः स्वविधि-नियोगशौचाचारविहीना देवहेलनादीन्यपव्रतानि निजेच्छया गृह्णाना अस्नानानाचमनाशौचकेशोल्लुञ्चनादीनि कलिनाऽधर्म-बहुलेनोपहतधियो ब्रह्मब्राह्मणयज्ञपुरुषलोकविदूषकाः प्रायेण भविष्यन्ति ॥ ११ ॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C05_S06_V12
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C05
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तैरपि ह्यर्वाक्तनया निजलोकयात्रयाऽन्धपरम्परया त एवा-नाश्वस्थास्तमस्यन्धे स्वयमेव प्रपतिष्यन्ति ॥ १२ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
 
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C05_S06_V12
| id      = BTN_C05_S06_V12_B1
| text    =
'ज्ञानानन्दात्मको देह ऋषभस्य महात्मनः ।
तादृशेनैव मनसा क्रमंस्तु कुटचाचले ॥
दावाग्निमनुविश्याथ तत्रस्थः प्रादहज्जगत् ।
एवमग्नेरभिव्यक्तस्तत्स्थो विष्णुः सनातनः ॥
ऋषभत्वेन सङ्गोप्य धर्मानद्यापि तत्रगः ।
आस्ते स वासुदेवात्मा वासुदेवोऽहमित्यजः ॥
सदा स्थितः स्थितिं तां तु शुश्रावार्हो दुरात्मवान् ।
पूर्वं तु पौण्ड्रको नाम वासुदेवः सुदुर्मतिः ॥
जातिस्मरो द्विधा शास्त्रं पाषण्डं निर्ममे नृपः ।
एकं तु वासुदेवाख्यं वासुदेवोऽहमित्यपि ॥
कुत्सितं वासुदेवत्वप्रतिपादकमात्मनः ।
लोकार्थं चापरमपि चकारार्हतनामकम् ॥
'तत्प्रशिष्यः क्रमुर्नाम न जानंस्तन्मतं परम् ।
वासुदेवात्मतां सर्वजीवानामवदत्कुधीः ॥
क्रम्वाख्यं शास्त्रमकरोदभेदप्रतिपादकम् ।
कुशास्त्रं सर्ववेदानां विरुद्धं तामसालयम् ॥
तद्दृष्ट्वाऽद्यापि वर्तन्ते वर्तिष्यन्ति कलौ तथा ।
अशौचा अव्रताचारा वासुदेवोऽहमित्यपि''॥ इति ब्राह्मे ॥८-१२॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C05_S06_V14
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C05
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अहो भुवः सप्तसमुद्रवत्या
| verse_line2  = द्वीपेषु वर्षेष्वधिपुण्यमेतत् ।
| verse_line3  = गायन्ति यत्रत्यजना मुरारेः
| verse_line4  = कर्माणि भद्राण्यवतारवन्ति ॥ १४ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
 
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C05_S06_V14
| id      = BTN_C05_S06_V14_B1
| text    =
'विशेषाद्भारते पुण्यं चरेयुः पापमप्यथ ।
तथैव भगवद्भक्तिं पृथिव्यां नान्यवर्षगाः''॥ इति ब्रह्माण्डे ॥ १४ ॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C05_S06_V16
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C05
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = को न्वस्य काष्ठामपरोऽनुगच्छे-
| verse_line2  = न्मनोरथेनाप्यभवाय योगी ।
| verse_line3  = यद्योगमायां स्पृहयन्त्व्युदस्तां
| verse_line4  = महत्तमा येन कृतप्रयत्नाः ॥ १६ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
 
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C05_S06_V16
| id      = BTN_C05_S06_V16_B1
| text    =
योगमायां योगमायाफलं बाह्यम् ।
'नित्योदस्ता योगशक्तिरनपेक्ष्यं फलं यतः ॥
नित्यस्वरूपभूताऽपि बहिःफलविवर्जनात् ।
अकर्मेत्युच्यते यद्वन्मोक्षः फलविवर्जनात्''॥ इति पाद्मे ॥ १६ ॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C05_S06_V18
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C05
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = यस्यामेव कवय आत्मानमविरतविविधवृजिनसंसारपरितापोप-तप्यमानमनुसवनं स्नापयन्तस्तयैव परया निर्वृत्या ह्यापवर्गिक-मात्यन्तिकं परमपुरुषार्थमपि स्वयमासादितं नैवाद्रियन्ते भागव-तत्वेनैव परिसमाप्तसर्वार्थाः ॥ १८ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
 
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C05_S06_V18
| id      = BTN_C05_S06_V18_B1
| text    =
'नाद्रियन्ते तु ये मोक्षं पूर्वं तेषां परं सुखम् ।
स्वयोग्यं व्यज्यते मुक्तौ तच्चोक्तं तारतम्ययुक्''॥ इति व्योमसंहितायाम् ॥ १८ ॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C05_S06_V19
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C05
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = राजन् पतिर्गुरुरलं भवतां यदूनां
| verse_line2  = देवप्रियः कुलपतिः क्व च किङ्करो वः ।
| verse_line3  = अस्त्वेवमङ्ग भगवान् भजतां मुकुन्दो
| verse_line4  = मुक्तिं ददाति कर्हिचित्स्म न भक्तियोगम् ॥ १९ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
 
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C05_S06_V19
| id      = BTN_C05_S06_V19_author-note
| text    =
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये पञ्चमस्कन्धे षष्ठोऽध्यायः ॥
}}
 
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C05_S06_V19
| id      = BTN_C05_S06_V19_B1
| text    =
'ब्रह्मणोऽन्यस्य नो पूर्णां दद्याद्भक्तिं जनार्दनः ।
मुक्तिं ददाति सर्वेषां उच्चानां को ह्यधीशिता''॥ इति ब्रह्मतर्के ॥ १९ ॥
}}
 
 
[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]]

Latest revision as of 06:43, 13 April 2026

Redirect to:

Retrieved from "https://grantha.io/index.php?title=Bhagavatatatparyanirnaya/C5/S6&oldid=4215"