|
|
| Line 1: |
Line 1: |
| == दशमोऽध्यायः ==
| | #REDIRECT [[Bhagavatatatparyanirnaya#BTN_C01_S10]] |
| {{Adhyaya
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_num = 1
| |
| | title = दशमोऽध्यायः
| |
| }}{{VerseBlock
| |
| | verse_id = BTN_C01_S10_V0
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_id = BTN_C01
| |
| | verse_type = shloka
| |
| | verse_line1 = निशम्य भीष्मोक्तमथाच्युतोदितं
| |
| | verse_line2 = प्रवृत्तिविज्ञानविधूतविभ्रमः।
| |
| | verse_line3 = शशास गामिन्द्र इवाजिताश्रयः
| |
| | verse_line4 = प्रणिध्युपात्तामनुजानुवर्तितः ॥ ४ ॥
| |
| | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
| |
| }}
| |
| | |
| {{Bhashyam
| |
| | verse_id = BTN_C01_S10_V0
| |
| | id = BTN_C01_S10_V04_B1
| |
| | text =
| |
| 'अमात्या मन्त्रिणो दूताः श्रेणयश्च पुरोहिताः ।
| |
| पुरं जनपदं चेति सप्त प्रणिधयः स्मृताः''। इति ब्राह्मे ॥ ४ ॥
| |
| }}
| |
| | |
| {{VerseBlock
| |
| | verse_id = BTN_C01_S10_V20
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_id = BTN_C01
| |
| | verse_type = shloka
| |
| | verse_line1 = अश्रूयन्ताऽशिषः सत्यास्तत्र तत्र द्विजेरिताः ।
| |
| | verse_line2 = नानुरूपाऽनुरूपाश्च निर्गुणस्य गुणात्मनः ॥ २० ॥
| |
| | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
| |
| }}
| |
| | |
| {{Bhashyam
| |
| | verse_id = BTN_C01_S10_V20
| |
| | id = BTN_C01_S10_V20_B1
| |
| | text =
| |
| 'पालनानुग्रहजयान् गौणेऽण्डे संस्थितो हरिः ।
| |
| करोत्यसौ बहिःसंस्थो न करोतीव निर्गुणः''। इति पाद्मे ॥
| |
| अतो नानुरूपानुरूपाश्च ॥ २० ॥
| |
| }}
| |
| | |
| {{VerseBlock
| |
| | verse_id = BTN_C01_S10_V22
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_id = BTN_C01
| |
| | verse_type = shloka
| |
| | verse_line1 = स्त्रिय ऊचुः—
| |
| | verse_line2 = स वै किलायं पुरुषः पुरातनो
| |
| | verse_line3 = य एक आसीदविशेष आत्मनि ।
| |
| | verse_line4 = अग्रे गुणेभ्यो जगदात्मनीश्वरे
| |
| | verse_line5 = निमीलितात्मा निशि सुप्तशक्तिषु ॥ २२ ॥
| |
| | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
| |
| }}
| |
| | |
| {{Bhashyam
| |
| | verse_id = BTN_C01_S10_V22
| |
| | id = BTN_C01_S10_V22_B1
| |
| | text =
| |
| सत्वादिशक्तिषु ॥ २२ ॥
| |
| }}
| |
| | |
| {{VerseBlock
| |
| | verse_id = BTN_C01_S10_V23
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_id = BTN_C01
| |
| | verse_type = shloka
| |
| | verse_line1 = स एव भूयो निजवीर्यचोदितां
| |
| | verse_line2 = स्वजीवमायां प्रकृतिं सिसृक्षतीम् ।
| |
| | verse_line3 = अनामरूपात्मनि रूपनामनी
| |
| | verse_line4 = विधित्समानोऽनुससार शास्तिकृत् ॥ २३ ॥
| |
| | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
| |
| }}
| |
| | |
| {{Bhashyam
| |
| | verse_id = BTN_C01_S10_V23
| |
| | id = BTN_C01_S10_V23_B1
| |
| | text =
| |
| 'श्रीर्भूर्दुर्गेति या भिन्ना जीवमाया महात्मनः ।
| |
| आत्ममाया तदिच्छा स्याद् गुणमाया जडात्मिका''।
| |
| इति महासंहितायाम् ॥
| |
| 'अप्रसिद्धेस्तद्गुणानामनामाऽसौ प्रकीर्तितः ।
| |
| अप्राकृतत्वात् रूपस्याप्यरूपोऽसावुदीर्यते''। इति वासुदेवाध्यात्मे ॥२३॥
| |
| }}
| |
| | |
| {{VerseBlock
| |
| | verse_id = BTN_C01_S10_V26
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_id = BTN_C01
| |
| | verse_type = shloka
| |
| | verse_line1 = यदा ह्यधर्मेण तमोऽधिका नृपाः
| |
| | verse_line2 = जीवन्ति तत्रैष हि सात्वतः किल ।
| |
| | verse_line3 = धर्मं भगं सत्यमृतं दयां यशो
| |
| | verse_line4 = भवाय रूपाणि दधद्युगे युगे ॥ २६ ॥
| |
| | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
| |
| }}
| |
| | |
| {{Bhashyam
| |
| | verse_id = BTN_C01_S10_V26
| |
| | id = BTN_C01_S10_V26_B1
| |
| | text =
| |
| सात्त्विकानामनुग्राहकः ।
| |
| 'अगुणोऽपि परो देवो ह्यनुगृह्णाति सात्त्विकान् ।
| |
| देवांस्तु मानवान् मध्यानुपेक्ष्य क्लेश्यतेऽसुरान्''। इति ब्रह्मदर्शने ।
| |
| 'सात्त्वतः सात्त्विकस्नेहात् सत्त्वो ह्यानन्दरूपतः''इति ब्रह्मवैवर्ते ।
| |
| 'धारकत्वाद्धर्मरूपो ह्यैश्वर्यादेर्भगो ह्यसौ ।
| |
| सत्य आनन्दरूपत्वादृतो ज्ञानस्वरूपतः ॥
| |
| यशो ह्यलं प्रसिद्धत्वाद् दया हि करुणाकरः''। इति तन्त्रभागवते ।
| |
| एवंविधगुणस्वरूपाणि रूपाणि दधद् युगे युगे ॥ २६ ॥
| |
| }}
| |
| | |
| {{VerseBlock
| |
| | verse_id = BTN_C01_S10_V31
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_id = BTN_C01
| |
| | verse_type = shloka
| |
| | verse_line1 = एताः पुरा स्त्रीत्वमवाप्तये समं
| |
| | verse_line2 = निरस्तशोकं बत साधु कुर्वते ।
| |
| | verse_line3 = यासां गृहात्पुष्करलोचनः पतिः
| |
| | verse_line4 = न जात्वपैत्याकृतिभिः हृदि स्पृशन् ॥ ३१ ॥
| |
| | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
| |
| }}
| |
| | |
| {{Bhashyam
| |
| | verse_id = BTN_C01_S10_V31
| |
| | id = BTN_C01_S10_V31_B1
| |
| | text =
| |
| 'अग्निपुत्रा महात्मानस्तपसा स्त्रीत्वमापिरे ।
| |
| भर्तारं च जगद्योनिं वासुदेवमजं विभुम्''। इति महाकौर्मे ॥ ३१ ॥
| |
| }}
| |
| | |
| {{VerseBlock
| |
| | verse_id = BTN_C01_S10_V33
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_id = BTN_C01
| |
| | verse_type = shloka
| |
| | verse_line1 = अजातशत्रुः पृतनां गोपीथाय मधुद्विषः ।
| |
| | verse_line2 = परेभ्यः शङ्कितः स्नेहात् प्रायुङ्क्त चतुरङ्गिणीम् ॥ ३३ ॥
| |
| | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
| |
| }}
| |
| | |
| {{Bhashyam
| |
| | verse_id = BTN_C01_S10_V33
| |
| | id = BTN_C01_S10_V33_B1
| |
| | text =
| |
| स्नेहमात्रात् ॥ ३३ ॥
| |
| }}
| |
| | |
| {{VerseBlock
| |
| | verse_id = BTN_C01_S10_V37
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_id = BTN_C01
| |
| | verse_type = shloka
| |
| | verse_line1 = तत्र तत्र च तत्रत्यैर्हरिः प्रत्युद्यतार्हणः ।
| |
| | verse_line2 = सायं भेजे दिशं पश्चाद्गविष्ठो गां गतस्तदा ॥ ३७ ॥
| |
| | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
| |
| }}
| |
| | |
| {{Bhashyam
| |
| | verse_id = BTN_C01_S10_V37
| |
| | id = BTN_C01_S10_V37_B1
| |
| | text =
| |
| गविष्ठ आदित्यः ।
| |
| 'असौ वाव गविष्ठोऽप्सूदेत्यप्स्वस्तमेति''इति माध्यन्दिनायनश्रुतिः ॥ ३७ ॥
| |
| }}
| |
| | |
| {{VerseBlock
| |
| | verse_id = BTN_C01_S10_V46
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_id = BTN_C01
| |
| | verse_type = shloka
| |
| | verse_line1 = यर्ह्यम्बुजाक्षाञ्चति माधवो भवान्
| |
| | verse_line2 = कुरून् मधून् वाऽथ सुहृद्दिदृक्षया ।
| |
| | verse_line3 = तत्राब्दकोटिप्रतिमः क्षणो भवेद्
| |
| | verse_line4 = रविं विनाऽक्ष्णामिव नस्तवाच्युत ॥ ४६ ॥
| |
| | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
| |
| }}
| |
| | |
| {{Bhashyam
| |
| | verse_id = BTN_C01_S10_V46
| |
| | id = BTN_C01_S10_V46_B1
| |
| | text =
| |
| कुरूणां मधूनां च नः ॥ ४६ ॥
| |
| }}
| |
| | |
| {{VerseBlock
| |
| | verse_id = BTN_C01_S10_V75
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_id = BTN_C01
| |
| | verse_type = shloka
| |
| | verse_line1 = यत्तदीशनमीशस्य प्रकृतिस्थोऽपि तद्गुणैः ।
| |
| | verse_line2 = न युज्यते सदाऽऽत्मस्थैर्यथा बुद्धिस्तदाश्रया ॥ ७५ ॥
| |
| | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
| |
| }}
| |
| | |
| {{Bhashyam
| |
| | verse_id = BTN_C01_S10_V75
| |
| | id = BTN_C01_S10_V75_B1
| |
| | text =
| |
| तदाश्रया बुद्धिः । तज्ज्ञानिनामपि प्रकृतिस्थानां न तत्सङ्गः । किमु तस्येति व्यत्यासदृष्टान्तः ।
| |
| 'व्यत्यासोऽनन्वयश्चैव प्रसिद्धोऽभूत एव च ।
| |
| सर्वसंहारिकश्चेति दृष्टान्तः पञ्चधा स्मृतः''। इति ब्राह्मे ॥ ७५ ॥
| |
| }}
| |
| | |
| {{VerseBlock
| |
| | verse_id = BTN_C01_S10_V76
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_id = BTN_C01
| |
| | verse_type = shloka
| |
| | verse_line1 = तं मेनिरे खला मूढाः स्त्रैणं चानुव्रतं हरेः ।
| |
| | verse_line2 = अप्रमाणविदो भर्तुरीश्वरं मतयो यथा ॥ ७६ ॥
| |
| | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
| |
| }}
| |
| | |
| {{Bhashyam
| |
| | verse_id = BTN_C01_S10_V76
| |
| | id = BTN_C01_S10_V76_B1
| |
| | text =
| |
| मतयो यथा यथामति मेनिरे ॥ ७६ ॥
| |
| }}
| |
| | |
| {{Bhashyam
| |
| | verse_id = BTN_C01_S10
| |
| | id = BTN_C01_S10_author-note
| |
| | text =
| |
| ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये प्रथमस्कन्धे दशमोऽध्यायः ॥
| |
| }}
| |
| | |
| | |
| [[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]] | |