Bhagavatatatparyanirnaya/C5/S11: Difference between revisions
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
||
| Line 3: | Line 3: | ||
| chapter_num = 5 | | chapter_num = 5 | ||
| title = एकादशोऽध्यायः | | title = एकादशोऽध्यायः | ||
}} | }}{{VerseBlock | ||
{{VerseBlock | |||
| verse_id = BTN_C05_S11_V02 | | verse_id = BTN_C05_S11_V02 | ||
| document_id = BTN | | document_id = BTN | ||
| Line 20: | Line 19: | ||
| id = BTN_C05_S11_V02_B1 | | id = BTN_C05_S11_V02_B1 | ||
| name = Bhashyam | | name = Bhashyam | ||
| text = | | text = | ||
'न वेदेष्वल्पबुद्धीनां ब्रह्मतत्त्वं समीक्ष्यते | 'न वेदेष्वल्पबुद्धीनां ब्रह्मतत्त्वं समीक्ष्यते । | ||
महाबुद्धिस्तु वेदेषु पश्येद् ब्रह्मैव केवलम्''॥ इति च ॥ २ ॥ | |||
}} | }} | ||
| Line 52: | Line 51: | ||
| id = BTN_C05_S11_V06_B1 | | id = BTN_C05_S11_V06_B1 | ||
| name = Bhashyam | | name = Bhashyam | ||
| text = | | text = | ||
स मायारचित अन्तरात्मा मनः ॥ ५-६ ॥ | स मायारचित अन्तरात्मा मनः ॥ ५-६ ॥ | ||
| Line 73: | Line 71: | ||
| id = BTN_C05_S11_V07_B1 | | id = BTN_C05_S11_V07_B1 | ||
| name = Bhashyam | | name = Bhashyam | ||
| text = | | text = | ||
'क्षेत्रवित्तु हरिः प्राणः साक्षी ताभ्यां पुमान्सरेत्''॥ इति च ॥ ७ ॥ | 'क्षेत्रवित्तु हरिः प्राणः साक्षी ताभ्यां पुमान्सरेत्''॥ इति च ॥ ७ ॥ | ||
| Line 108: | Line 105: | ||
| id = BTN_C05_S11_V09_B1 | | id = BTN_C05_S11_V09_B1 | ||
| name = Bhashyam | | name = Bhashyam | ||
| text = | | text = | ||
'एकादशेन्द्रियद्वारा स्युरेकादशवृत्तयः | 'एकादशेन्द्रियद्वारा स्युरेकादशवृत्तयः । | ||
शब्दाद्यास्तदभीमानास्तदिच्छाश्चैव पञ्चशः ॥ | |||
स्पर्शान्तर्भावतः कर्मखानां नैव पृथग्गतिः । | |||
एकादशैव चेष्टाः स्युरिन्द्रियाणां पृथक् पृथक् ॥ | |||
गोलकास्तदधिष्ठानं चैकादश निगद्यते''॥ ९ ॥ | |||
}} | }} | ||
| Line 129: | Line 129: | ||
| id = BTN_C05_S11_V11_B1 | | id = BTN_C05_S11_V11_B1 | ||
| name = Bhashyam | | name = Bhashyam | ||
| text = | | text = | ||
'एष संसृतिसंभारो द्वादशैवाथवा भवेत् | 'एष संसृतिसंभारो द्वादशैवाथवा भवेत् । | ||
दशकं विषयाणां च ममाहमिति च द्वयम् ॥ | |||
द्वयमेव ममाहं वा संसृतिस्त्वहमेव वा''। इति च । | |||
अत्तिरुपस्थविषयः ॥ ११ ॥ | |||
}} | }} | ||
| Line 150: | Line 152: | ||
| id = BTN_C05_S11_V12_B1 | | id = BTN_C05_S11_V12_B1 | ||
| name = Bhashyam | | name = Bhashyam | ||
| text = | | text = | ||
द्रव्यं देहादिः । स्वभावो योग्यता । जीवस्य क्षेत्रज्ञतः स्युः । मिथः स्वतश्च न स्युः ॥ १२ ॥ | द्रव्यं देहादिः । स्वभावो योग्यता । जीवस्य क्षेत्रज्ञतः स्युः । मिथः स्वतश्च न स्युः ॥ १२ ॥ | ||
| Line 171: | Line 172: | ||
| id = BTN_C05_S11_V14_B1 | | id = BTN_C05_S11_V14_B1 | ||
| name = Bhashyam | | name = Bhashyam | ||
| text = | | text = | ||
स्वमाययाऽऽत्मन्व्यवधीयमानः स्वेच्छया स्वस्मिन्नेव तिरोहितत्वेन स्थितः ।'स्वात्माधारः स्वेच्छयैव जीवदृष्टेस्तिरोहितः | स्वमाययाऽऽत्मन्व्यवधीयमानः स्वेच्छया स्वस्मिन्नेव तिरोहितत्वेन स्थितः । | ||
'स्वात्माधारः स्वेच्छयैव जीवदृष्टेस्तिरोहितः । | |||
क्षेत्रज्ञेत्युच्यते विष्णुर्जीवस्थः पुरुषोत्तमः''॥ इति च ॥ १४ ॥ | |||
}} | }} | ||
| Line 200: | Line 202: | ||
| id = BTN_C05_S11_V18_B1 | | id = BTN_C05_S11_V18_B1 | ||
| name = Bhashyam | | name = Bhashyam | ||
| text = | | text = | ||
अभिमानादेव संसारोऽन्यथा नेति परिहारः ॥ १८ ॥ | अभिमानादेव संसारोऽन्यथा नेति परिहारः ॥ १८ ॥ | ||
Revision as of 16:47, 9 April 2026
तथैव राजन्नुरुगार्हमेध-वितानविद्योरुविजृम्भितेषु ।
'न वेदेष्वल्पबुद्धीनां ब्रह्मतत्त्वं समीक्ष्यते ।
महाबुद्धिस्तु वेदेषु पश्येद् ब्रह्मैव केवलम्॥ इति च ॥ २ ॥
स वासनात्मा विषयोपरक्तोगुणप्रवाहो विकृतः षोडशात्मा ।
दुःखं सुखं व्यतिमिश्रं च तीव्रंकालोपपन्नं फलमाव्यनक्ति ।
स मायारचित अन्तरात्मा मनः ॥ ५-६ ॥
तावानयं व्यवहारः सदा वैक्षेत्रज्ञसाक्ष्योर्भवति स्थूलसूक्ष्मः ।
'क्षेत्रवित्तु हरिः प्राणः साक्षी ताभ्यां पुमान्सरेत्॥ इति च ॥ ७ ॥
गुणानुरक्तं व्यसनाय जन्तोःक्षेमाय नैर्गुण्यमथो मनः स्यात् ।
पदं विषयम् ।एकादशासन्मनसोऽस्य वृत्ती-
'एकादशेन्द्रियद्वारा स्युरेकादशवृत्तयः ।
शब्दाद्यास्तदभीमानास्तदिच्छाश्चैव पञ्चशः ॥ स्पर्शान्तर्भावतः कर्मखानां नैव पृथग्गतिः । एकादशैव चेष्टाः स्युरिन्द्रियाणां पृथक् पृथक् ॥
गोलकास्तदधिष्ठानं चैकादश निगद्यते॥ ९ ॥गन्धाकृतिस्पर्शरसश्रवांसिविसर्गगत्यत्त्यभिजल्पशिल्पाः ।
'एष संसृतिसंभारो द्वादशैवाथवा भवेत् ।
दशकं विषयाणां च ममाहमिति च द्वयम् ॥ द्वयमेव ममाहं वा संसृतिस्त्वहमेव वा। इति च ।
अत्तिरुपस्थविषयः ॥ ११ ॥द्रव्यस्वभावाशयकर्मकालै-रेकादशामी मनसो विकाराः ।
द्रव्यं देहादिः । स्वभावो योग्यता । जीवस्य क्षेत्रज्ञतः स्युः । मिथः स्वतश्च न स्युः ॥ १२ ॥
क्षेत्रज्ञ आत्मा पुरुषः पुराणःसाक्षात्स्वयं ज्योतिरजः परेशः ।
स्वमाययाऽऽत्मन्व्यवधीयमानः स्वेच्छया स्वस्मिन्नेव तिरोहितत्वेन स्थितः ।
'स्वात्माधारः स्वेच्छयैव जीवदृष्टेस्तिरोहितः ।
क्षेत्रज्ञेत्युच्यते विष्णुर्जीवस्थः पुरुषोत्तमः॥ इति च ॥ १४ ॥भ्रातृव्यमेनं त्वमदभ्रवीर्य-मुपेक्षयाऽप्येधितमप्रमत्तः ।
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये पञ्चमस्कन्धे एकादशोऽध्यायः ॥
अभिमानादेव संसारोऽन्यथा नेति परिहारः ॥ १८ ॥