Jump to content

Bhagavatatatparyanirnaya/C4/S20: Difference between revisions

From Grantha
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Line 4: Line 4:
| title        = एकविंशोऽध्यायः
| title        = एकविंशोऽध्यायः
}}
}}
== एकविंशोऽध्यायः ==
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C04_S20_V10
| verse_id      = BTN_C04_S20_V10
Line 15: Line 13:
| verse_line3  = लोकाः सपाला उपजीवन्ति काम-
| verse_line3  = लोकाः सपाला उपजीवन्ति काम-
| verse_line4  = मद्यापि तन्मे वद कर्म शुद्धम् ॥ १० ॥
| verse_line4  = मद्यापि तन्मे वद कर्म शुद्धम् ॥ १० ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 33: Line 32:
| verse_line1  = अस्ति यज्ञपतिर्नाम केषांचिदिह सत्तमाः ।
| verse_line1  = अस्ति यज्ञपतिर्नाम केषांचिदिह सत्तमाः ।
| verse_line2  = इहामुत्र च लक्ष्यन्ते ज्योत्स्नावत्यः क्वचिद् भुवः ॥ २६ ॥
| verse_line2  = इहामुत्र च लक्ष्यन्ते ज्योत्स्नावत्यः क्वचिद् भुवः ॥ २६ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 51: Line 51:
| verse_line1  = राज्यस्वर्गापवर्गाणां प्रायेणैकात्महेतुता ।
| verse_line1  = राज्यस्वर्गापवर्गाणां प्रायेणैकात्महेतुता ।
| verse_line2  = दौहित्रादीनृते मृत्योः शोच्यान् धर्मविमोहितान् ॥ २९ ॥
| verse_line2  = दौहित्रादीनृते मृत्योः शोच्यान् धर्मविमोहितान् ॥ २९ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 69: Line 70:
| verse_line1  = असाविहानेकगुणाध्वरैः सता पृथग्विधैर्द्रव्यगुणक्रियोक्तिभिः ।
| verse_line1  = असाविहानेकगुणाध्वरैः सता पृथग्विधैर्द्रव्यगुणक्रियोक्तिभिः ।
| verse_line2  = सम्पद्यतेऽर्थाशयलिङ्गनामभिर्विशुद्धविज्ञानघनस्वरूपतः ॥३३॥
| verse_line2  = सम्पद्यतेऽर्थाशयलिङ्गनामभिर्विशुद्धविज्ञानघनस्वरूपतः ॥३३॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 89: Line 91:
| verse_line3  = क्रियाफलत्वेन विभुर्विभाव्यते
| verse_line3  = क्रियाफलत्वेन विभुर्विभाव्यते
| verse_line4  = यथाऽनलो दारुषु तद्गुणात्मकः ॥ ३४ ॥
| verse_line4  = यथाऽनलो दारुषु तद्गुणात्मकः ॥ ३४ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 109: Line 112:
| verse_line3  = अवाप लक्ष्मीमनपायिनीं यशो
| verse_line3  = अवाप लक्ष्मीमनपायिनीं यशो
| verse_line4  = जगत्पवित्रं च महत्तमाग्रणीः ॥ ३७ ॥
| verse_line4  = जगत्पवित्रं च महत्तमाग्रणीः ॥ ३७ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 129: Line 133:
| verse_line3  = यन्नित्यसम्बन्धनिषेवया ततः
| verse_line3  = यन्नित्यसम्बन्धनिषेवया ततः
| verse_line4  = परं किमत्रास्ति सुखं हविर्भुजाम् ॥ ३९ ॥
| verse_line4  = परं किमत्रास्ति सुखं हविर्भुजाम् ॥ ३९ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 149: Line 154:
| verse_line3  = न वै तथा चेतनया बहिष्कृते
| verse_line3  = न वै तथा चेतनया बहिष्कृते
| verse_line4  = हुताशने पारमहंस्यवर्यगुः ॥ ४० ॥
| verse_line4  = हुताशने पारमहंस्यवर्यगुः ॥ ४० ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 167: Line 173:
| verse_line1  = पुत्रेण जयते लोक इति सत्यवती श्रुतिः ।
| verse_line1  = पुत्रेण जयते लोक इति सत्यवती श्रुतिः ।
| verse_line2  = ब्रह्मदण्डहतः पापो यद् वेनोऽत्यतरत् तमः ॥ ४५ ॥
| verse_line2  = ब्रह्मदण्डहतः पापो यद् वेनोऽत्यतरत् तमः ॥ ४५ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 185: Line 192:
| verse_line1  = अहो वयं ह्यद्य पवित्रकीर्ते त्वयैव नाथेन मुकुन्दनाथाः ।
| verse_line1  = अहो वयं ह्यद्य पवित्रकीर्ते त्वयैव नाथेन मुकुन्दनाथाः ।
| verse_line2  = यदुत्तमश्लोकतमस्य विष्णोर्ब्रह्मण्यदेवस्य कथां व्यनक्षि ॥४८॥
| verse_line2  = यदुत्तमश्लोकतमस्य विष्णोर्ब्रह्मण्यदेवस्य कथां व्यनक्षि ॥४८॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}



Revision as of 06:56, 9 April 2026

को न्वस्य कीर्तिं नशृृणोत्यभिज्ञोयद्विक्रमोच्छिष्टमशेषभूपाः ।


'देवेभ्य ऋषयो भूपाश्चोच्यन्ते शक्तिमत्तया ।क्वचित्क्वचिन्मोहनार्थं कादाचित्काच्च हेतुतःइति नारदीये ॥ १० ॥
अस्ति यज्ञपतिर्नाम केषांचिदिह सत्तमाः ।इहामुत्र च लक्ष्यन्ते ज्योत्स्नावत्यः क्वचिद् भुवः ॥ २६ ॥


'प्रकाशवद्भुवो देवा मानुषाश्चापि केचन॥ इति वाराहे ॥ २६ ॥
राज्यस्वर्गापवर्गाणां प्रायेणैकात्महेतुता ।दौहित्रादीनृते मृत्योः शोच्यान् धर्मविमोहितान् ॥ २९ ॥


'एकात्मा हरिरुद्दिष्टः प्रधानत्वात्समस्ततइति च ॥प्राय इत्यवधारणाक्षेपः ।'प्रायःपदं स्यात्प्राचुर्ये चाक्षेपात्मावधारणे ।अर्थतोऽवधृतिः क्षेपो मुखाक्षेपोऽवधारणम्॥ इति च ॥ २९ ॥
असाविहानेकगुणाध्वरैः सता पृथग्विधैर्द्रव्यगुणक्रियोक्तिभिः ।सम्पद्यतेऽर्थाशयलिङ्गनामभिर्विशुद्धविज्ञानघनस्वरूपतः ॥३३॥


सम्पद्यते प्राप्यते ॥ ३३ ॥
प्रधानकालाशयकर्मसङ्ग्रहःशरीरशेषं प्रतिपद्य चेतनः ।


प्रधानादीन् गृहीत्वा जीवं प्राप्य पुण्यकर्मभिर्ज्ञायते ।यथा गुणवदिन्धनेऽग्निर्मथनादिना ॥ ३४ ॥
ब्रह्मण्यदेवः पुरुषः पुरातनोनित्यं हरिर्यच्चरणाभिवन्दनात् ।


हरिरिन्द्रो यच्चरणाभिवन्दनादनपायिनीं लक्ष्मीमवाप । सोऽपि विष्णुर्ब्राह्मणप्रियः ।'यत्प्रसादेन देवेन्द्रो वेदोदितयशा अभूत् ।सोऽपि विष्णुरमेयात्मा सदा ब्राह्मणवत्सलः॥ इति हरिवंशेषु ॥ ३७ ॥
पुमाल्लभेताप्यतिवेलमात्मनःप्रसादतोऽत्यन्तशमं स्वतः स्वयम् ।


तस्मान्मोक्षसुखात्परं हविर्भुजां देवानामप्यत्र संसारेऽस्ति किम् ? ॥३९॥
अश्नात्यनन्तः खलु तत्त्वकोविदैःश्रद्धाहुतं यन्मुख इज्यनामभिः ।


पारमहंस्यवर्या गावो यस्य ॥ ४० ॥
पुत्रेण जयते लोक इति सत्यवती श्रुतिः ।ब्रह्मदण्डहतः पापो यद् वेनोऽत्यतरत् तमः ॥ ४५ ॥


'वेनस्थो राजसो जीवः पृथुना स्वर्गतिं गतः ।स्वयं तु तम एवाप सात्विकः पृथुतामगात्॥ इति ब्रह्माण्डे ॥४५॥
अहो वयं ह्यद्य पवित्रकीर्ते त्वयैव नाथेन मुकुन्दनाथाः ।यदुत्तमश्लोकतमस्य विष्णोर्ब्रह्मण्यदेवस्य कथां व्यनक्षि ॥४८॥


॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये चतुर्थस्कन्धे एकविंशोऽध्यायः ॥
अहो वयमित्यादि तत्स्थपरमेश्वरापेक्षया ।'यो ब्रह्मक्षत्रमाविश्यइति वचनात् ॥ ४८ ॥