Jump to content

Bhagavatatatparyanirnaya/C4/S19: Difference between revisions

From Grantha
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Line 4: Line 4:
| title        = विंशोऽध्यायः
| title        = विंशोऽध्यायः
}}
}}
== विंशोऽध्यायः ==
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C04_S19_V07
| verse_id      = BTN_C04_S19_V07
Line 22: Line 20:
| verse_line1  = देहाद्यपार्थास्तद्धर्मा न स्युस्तद्द्रष्टुरात्मनः ।
| verse_line1  = देहाद्यपार्थास्तद्धर्मा न स्युस्तद्द्रष्टुरात्मनः ।
| verse_line2  = कैवल्यं तस्य वै धर्मः सुषुप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ८ ॥
| verse_line2  = कैवल्यं तस्य वै धर्मः सुषुप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ८ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 40: Line 39:
| verse_line1  = उदासीनमिवाध्यक्षं द्रव्यज्ञानक्रियात्मनाम् ।
| verse_line1  = उदासीनमिवाध्यक्षं द्रव्यज्ञानक्रियात्मनाम् ।
| verse_line2  = कूटस्थमिममात्मानं यो वेदाप्नोति शोभनम् ॥ १२ ॥
| verse_line2  = कूटस्थमिममात्मानं यो वेदाप्नोति शोभनम् ॥ १२ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 60: Line 60:
| verse_line3  = दृष्ट्वा सुसंपत्सु विपत्सु सूरयो
| verse_line3  = दृष्ट्वा सुसंपत्सु विपत्सु सूरयो
| verse_line4  = न विक्रियन्ते मयि बद्धसौहृदाः ॥ १३ ॥
| verse_line4  = न विक्रियन्ते मयि बद्धसौहृदाः ॥ १३ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 78: Line 79:
| verse_line1  = स्पृशन्तं पादयोः शीर्ष्णा व्रीडन्तं स्वेन कर्मणा ।
| verse_line1  = स्पृशन्तं पादयोः शीर्ष्णा व्रीडन्तं स्वेन कर्मणा ।
| verse_line2  = शतक्रतुं परिष्वज्य विद्वेषं विससर्ज ह ॥ १९ ॥
| verse_line2  = शतक्रतुं परिष्वज्य विद्वेषं विससर्ज ह ॥ १९ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 96: Line 98:
| verse_line1  = भगवानपि विश्वात्मा पृथुनोपहृतार्हणः ।
| verse_line1  = भगवानपि विश्वात्मा पृथुनोपहृतार्हणः ।
| verse_line2  = समुज्जिहानया भक्तया गृहीतचरणाम्बुजः ॥ २० ॥
| verse_line2  = समुज्जिहानया भक्तया गृहीतचरणाम्बुजः ॥ २० ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 116: Line 119:
| verse_line3  = करोषि फल्ग्वप्युरु दीनवत्सल
| verse_line3  = करोषि फल्ग्वप्युरु दीनवत्सल
| verse_line4  = स्व एव धिष्ण्येऽभिरतस्य किं तया ॥ २९ ॥
| verse_line4  = स्व एव धिष्ण्येऽभिरतस्य किं तया ॥ २९ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 136: Line 140:
| verse_line3  = भवत्पदानुस्मरणादृते सतां
| verse_line3  = भवत्पदानुस्मरणादृते सतां
| verse_line4  = निमित्तमन्यद् भगवन् न विद्महे ॥ ३० ॥
| verse_line4  = निमित्तमन्यद् भगवन् न विद्महे ॥ ३० ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 154: Line 159:
| verse_line1  = यज्ञेश्वरधिया राज्ञा वाग्वित्ताञ्जलिभक्तितः ।
| verse_line1  = यज्ञेश्वरधिया राज्ञा वाग्वित्ताञ्जलिभक्तितः ।
| verse_line2  = सभाजिता ययुः सर्वे वैकुण्ठानुगतास्ततः ॥ ३७ ॥
| verse_line2  = सभाजिता ययुः सर्वे वैकुण्ठानुगतास्ततः ॥ ३७ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}



Revision as of 06:56, 9 April 2026

एकः शुद्धः स्वयंज्योतिर्निर्गुणोऽसौ गुणाश्रयः ।सर्वगोऽनावृतः साक्षी निरात्माऽनात्मनः परः ॥ ७ ॥


देहाद्यपार्थास्तद्धर्मा न स्युस्तद्द्रष्टुरात्मनः ।कैवल्यं तस्य वै धर्मः सुषुप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ८ ॥


'अन्येषामावृतो विष्णुः स्वस्यानावृत एव च ।आत्मा सर्वस्य जगतस्तस्यात्माऽन्यो न विद्यते ॥सुषुप्तवच्च निर्दुःखो जाग्रद्वच्च प्रवृत्तिमान् ।अनन्यसदृशत्वाच्च केवलोऽसौ हरिः स्मृतः॥ इति तन्त्रसारे ।'आत्मनैवावगम्यत्वाद्धरिरेष सुषुप्तवत् ।केवलत्वेन विज्ञेयो मुक्तिस्तद्वददुःखता॥ इत्यध्यात्मे ॥ ७,८ ॥
उदासीनमिवाध्यक्षं द्रव्यज्ञानक्रियात्मनाम् ।कूटस्थमिममात्मानं यो वेदाप्नोति शोभनम् ॥ १२ ॥


'हरिरक्लिष्टकारित्वादुदासीन इतीर्यते॥ इति च ॥ १२ ॥
भिन्नस्य लिङ्गस्य गुणप्रवाहंद्रव्यक्रियाकारकचेतनात्मनः ।


'जीवाद्भिन्नस्य मनसो गुणाः सत्वादयो मताः ।तज्ज्ञात्वा न विकुर्वीत स्वस्वरूपं मनस्तथा। इति षाड्गुण्ये ॥१३॥
स्पृशन्तं पादयोः शीर्ष्णा व्रीडन्तं स्वेन कर्मणा ।शतक्रतुं परिष्वज्य विद्वेषं विससर्ज ह ॥ १९ ॥


'आयासदुःखव्रीडादीन्प्रायशः सुखिनोऽपि तु ।नियमादृषिभूतेषु मोहायादर्शयन्सुराः॥ इति ब्रह्मतर्के ।'अपक्वभक्तियुक्ता ये न तेषां विष्णुदर्शनम् ।प्रायो भवति दुःखस्य त्वभावः प्रायशो भवेत्॥ इति प्रकाशसंहितायाम् ॥
भगवानपि विश्वात्मा पृथुनोपहृतार्हणः ।समुज्जिहानया भक्तया गृहीतचरणाम्बुजः ॥ २० ॥


'जगत्समस्तं विश्वं च निखिलं पूर्णमुच्यते। इत्यभिधानम् ॥ २० ॥
जन्तोर्जगत्यां जगदीश वैशसंस्यादेव यत् कर्मणि नः समीहितम् ।


'धिष्ण्यं तेजश्च सामर्थ्यं महिमा धाम चोच्यते। इत्यभिधानम् ॥अल्पपुण्यत्वान्न मद्भक्तियोग्य इति न मन्तव्यम् । यतः फल्ग्वप्युरु करोषि वात्सल्यात् । विना वात्सल्यं श्रियाऽपि किं तव? ॥ २९ ॥
भजन्त्यथ त्वामत एव साधवोव्युदस्तमायागुणविभ्रमोदयम् ।


अथ अन्यच्च । अतः वात्सल्यादेव ॥ ३० ॥
यज्ञेश्वरधिया राज्ञा वाग्वित्ताञ्जलिभक्तितः ।सभाजिता ययुः सर्वे वैकुण्ठानुगतास्ततः ॥ ३७ ॥


॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये चतुर्थस्कन्धे विंशोऽध्यायः ॥
'भूतेषु हरिरित्येव हर्यर्पणधिया तथा ।सर्वभूतेषु च हरेः पूजा कार्याऽऽत्मवेदिभिः॥ इति पाद्मे ॥ ३७ ॥