Bhagavatatatparyanirnaya/C3/S1: Difference between revisions
Appearance
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
||
| Line 4: | Line 4: | ||
| title = प्रथमोऽध्यायः | | title = प्रथमोऽध्यायः | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id = BTN_C03_S01_V01 | | verse_id = BTN_C03_S01_V01 | ||
| Line 22: | Line 20: | ||
| verse_type = shloka | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 = यदा त्वयं मन्त्रकृद् वो भगवानखिलेश्वरः । पौरवेन्द्रपुरं हित्वा प्रविवेशात्मसात्कृतम् ॥ २ ॥ | | verse_line1 = यदा त्वयं मन्त्रकृद् वो भगवानखिलेश्वरः । पौरवेन्द्रपुरं हित्वा प्रविवेशात्मसात्कृतम् ॥ २ ॥ | ||
| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | |||
}} | }} | ||
| Line 54: | Line 53: | ||
| verse_line3 = न वारयामास नृपः स्नुषाया | | verse_line3 = न वारयामास नृपः स्नुषाया | ||
| verse_line4 = और्हरन्त्याः कुचकुङ्कुमानि ॥ ७ ॥ | | verse_line4 = और्हरन्त्याः कुचकुङ्कुमानि ॥ ७ ॥ | ||
| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | |||
}} | }} | ||
| Line 85: | Line 85: | ||
| verse_line3 = संस्पर्धया दग्धमथानुशोचन् | | verse_line3 = संस्पर्धया दग्धमथानुशोचन् | ||
| verse_line4 = सरस्वतीं प्रत्यगियाय तूष्णीम् ॥ २१ ॥ | | verse_line4 = सरस्वतीं प्रत्यगियाय तूष्णीम् ॥ २१ ॥ | ||
| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | |||
}} | }} | ||
| Line 105: | Line 106: | ||
| verse_line3 = प्रत्यङ्कमुख्याङ्कितमन्दिराणि | | verse_line3 = प्रत्यङ्कमुख्याङ्कितमन्दिराणि | ||
| verse_line4 = यद्दर्शनात् कृष्णमनुस्मरन्ति ॥ २३ ॥ | | verse_line4 = यद्दर्शनात् कृष्णमनुस्मरन्ति ॥ २३ ॥ | ||
| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | |||
}} | }} | ||
| Line 125: | Line 127: | ||
| verse_line3 = आसात उर्व्याः कुशलं विधाय | | verse_line3 = आसात उर्व्याः कुशलं विधाय | ||
| verse_line4 = कृतक्षणौ कुशलं शूरगेहे ॥ २६ ॥ | | verse_line4 = कृतक्षणौ कुशलं शूरगेहे ॥ २६ ॥ | ||
| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | |||
}} | }} | ||
| Line 145: | Line 148: | ||
| verse_line3 = यो वै स्वसॄणां पितृवद् ददाति | | verse_line3 = यो वै स्वसॄणां पितृवद् ददाति | ||
| verse_line4 = वरान् वदान्यो वरतर्पणेन ॥ २७ ॥ | | verse_line4 = वरान् वदान्यो वरतर्पणेन ॥ २७ ॥ | ||
| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | |||
}} | }} | ||
| Line 165: | Line 169: | ||
| verse_line3 = यमभ्यषिञ्चच्छतपत्रनेत्रो | | verse_line3 = यमभ्यषिञ्चच्छतपत्रनेत्रो | ||
| verse_line4 = नृपासनाधिं परिहृत्य दूरात् ॥ २९ ॥ | | verse_line4 = नृपासनाधिं परिहृत्य दूरात् ॥ २९ ॥ | ||
| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | |||
}} | }} | ||
| Line 185: | Line 190: | ||
| verse_line3 = यस्याङ्घ्रिपातं रणभूर्न सेहे | | verse_line3 = यस्याङ्घ्रिपातं रणभूर्न सेहे | ||
| verse_line4 = मार्गं गदायाश्चरतो विचित्रम् ॥ ३७ ॥ | | verse_line4 = मार्गं गदायाश्चरतो विचित्रम् ॥ ३७ ॥ | ||
| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | |||
}} | }} | ||
| Line 205: | Line 211: | ||
| verse_line3 = न त्वन्यथा कोऽर्हति देहयोगं | | verse_line3 = न त्वन्यथा कोऽर्हति देहयोगं | ||
| verse_line4 = परो गुणानामुत कर्मतन्त्रम् ॥ ४४ ॥ | | verse_line4 = परो गुणानामुत कर्मतन्त्रम् ॥ ४४ ॥ | ||
| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | |||
}} | }} | ||
Revision as of 06:55, 9 April 2026
श्रीशुक उवाच–एवमेतत् पुरा पृष्टो मैत्रेयो भगवान् किल ।
यदा त्वयं मन्त्रकृद् वो भगवानखिलेश्वरः । पौरवेन्द्रपुरं हित्वा प्रविवेशात्मसात्कृतम् ॥ २ ॥
'युद्धकाले तु विदुरस्तीर्थयात्रां गतोऽपि सन् ।प्राय आस्ते गजपुरे पाण्डवानां व्यपेक्षया॥इति स्कान्दे ॥ १,२ ॥
श्रीशुक उवाच–यदा तु राजा स्वसुतानसाधून्
यदा सभायां कुरुदेवदेव्याःकेशाभिमर्शं सुतकर्म गर्ह्यम् ।
यदा ददाह । यदा केशाभिमर्शः प्राप्त इति यदाशब्दो हेत्वर्थः । 'यदा तदेति हेत्वर्थे कालार्थे चापि भण्यते। इत्यभिधानम् ॥ ६,७ ॥
इत्थं व्रजन् भारतमेव वर्षंकालेन यावद् गतवान् प्रभासम् ।
तत्राथ शुश्राव सुहृद्विनष्टिंवनं यथा वेणुजवह्निनाऽऽश्रयम् ।
सुहृद्विनष्टिं यदुकुलविनष्टिमेष्याम् ।'विदुरस्तु प्रभासस्थः शापं सङ्क्षेपतोऽशृृणोत् ।यदूनां विस्तरात्पश्चादुद्धवाद्यमुनामनु॥ इति स्कान्दे ।भारतविरोधाच्चान्यथा ॥ २०,२१ ॥
अन्यानि चेह द्विजदेवदेवैःकृतानि नानायतनानि विष्णोः ।
प्रत्यङ्कमुख्यो विष्णुः ।'ब्रह्मा प्रत्यङ्कवान् विष्णुः सम्यग्लक्षणवत्तमःइति तन्त्रमालायाम् ॥२३॥
कच्चित् पुराणौ पुरुषौ स्वनाभ्य-पद्मानुवृत्त्येह कलावतीर्णौ ।
'पद्मो ब्रह्मा समुद्दिष्टः पद्मा श्रीरपि चोच्यतेइति ब्राह्मे ।'लोकानां सुखकर्तृत्वमपेक्ष्य कुशलं विभोः ।पृच्छ्यते सततानन्दात्कथं तस्यैव पृच्छ्यते। इति पाद्मे ॥ २६ ॥
कच्चित् कुरूणां परमः सुहृन्नोभामः स आस्ते सुखमङ्ग शौरिः ।
वरतर्पणेन भर्तृतर्पणेन ॥ २७ ॥
कच्चित् सुखं सात्वतवृष्णिभोज-दाशार्हकाणामधिपः सः आस्ते ।
'आधिर्मनोवरूथं च आत्मा स्वमिति चोच्यतेइत्यभिधानम् ॥ २९ ॥
किं वा कृताघेष्वघमत्यमर्षीभीमोऽहिवद् दीर्घतमं व्यमुञ्चत् ।
अघं व्यमुञ्चत् । पुनरपराधबुद्धिं हित्वाऽऽस्ते ॥ ३७ ॥
अजस्य जन्मोत्पथनाशनायकर्माण्यकर्तुर्ग्रहणाय पुंसाम् ।
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये तृतीयस्कन्धे प्रथमोऽध्यायः ॥
'न देहयोगो हि जनिर्विष्णोर्व्यक्तिर्जनिः स्मृताइत्याग्नेये ।'हरिः कर्ताऽप्यकर्तेति फलाभावेन भण्यतेइति च ॥ ४४ ॥