Bhagavatatatparyanirnaya/C1/S5: Difference between revisions
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
||
| Line 4: | Line 4: | ||
| title = पञ्चमोऽध्यायः | | title = पञ्चमोऽध्यायः | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id = BTN_C01_S05_V02 | | verse_id = BTN_C01_S05_V02 | ||
| Line 14: | Line 12: | ||
| verse_line2 = पाराशर्य महाभाग भवतः कच्चिदात्मना । | | verse_line2 = पाराशर्य महाभाग भवतः कच्चिदात्मना । | ||
| verse_line3 = परितुष्यति शारीर आत्मा मानस एव वा ॥ २ ॥ | | verse_line3 = परितुष्यति शारीर आत्मा मानस एव वा ॥ २ ॥ | ||
| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | |||
}} | }} | ||
| Line 32: | Line 31: | ||
| verse_line1 = जिज्ञासितमधीतं च ब्रह्म यत्तत् सनातनम् । | | verse_line1 = जिज्ञासितमधीतं च ब्रह्म यत्तत् सनातनम् । | ||
| verse_line2 = तथाऽपि शोचस्यात्मानमकृतार्थ इव प्रभो ॥ ४ ॥ | | verse_line2 = तथाऽपि शोचस्यात्मानमकृतार्थ इव प्रभो ॥ ४ ॥ | ||
| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | |||
}} | }} | ||
| Line 51: | Line 51: | ||
| verse_line2 = अस्त्येव मे सर्वमिदं त्वयोक्तं, तथाऽपि नात्मा परितुष्यते मे । | | verse_line2 = अस्त्येव मे सर्वमिदं त्वयोक्तं, तथाऽपि नात्मा परितुष्यते मे । | ||
| verse_line3 = तत्मूलमव्यक्तमगाधबोधं, पृच्छामहे त्वाऽऽत्मभवात्मभूतम् ॥ ५ ॥ | | verse_line3 = तत्मूलमव्यक्तमगाधबोधं, पृच्छामहे त्वाऽऽत्मभवात्मभूतम् ॥ ५ ॥ | ||
| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | |||
}} | }} | ||
| Line 69: | Line 70: | ||
| verse_line1 = यथा धर्मादयो ह्यर्था मुनिवर्यानुवर्णिताः । | | verse_line1 = यथा धर्मादयो ह्यर्था मुनिवर्यानुवर्णिताः । | ||
| verse_line2 = न तथा वासुदेवस्य महिमा ह्यनुवर्णितः ॥ ९ ॥ | | verse_line2 = न तथा वासुदेवस्य महिमा ह्यनुवर्णितः ॥ ९ ॥ | ||
| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | |||
}} | }} | ||
| Line 89: | Line 91: | ||
| verse_line3 = तद्वायसं तीर्थमुशन्ति मानसा | | verse_line3 = तद्वायसं तीर्थमुशन्ति मानसा | ||
| verse_line4 = न यत्र हंसा न्यपतन् मिमङ्क्षया ॥ १० ॥ | | verse_line4 = न यत्र हंसा न्यपतन् मिमङ्क्षया ॥ १० ॥ | ||
| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | |||
}} | }} | ||
| Line 109: | Line 112: | ||
| verse_line3 = कुतः पुनः शश्वदभद्रमीश्वरे | | verse_line3 = कुतः पुनः शश्वदभद्रमीश्वरे | ||
| verse_line4 = न चार्षितं कर्म यदप्यकारणम् ॥ १२ ॥ | | verse_line4 = न चार्षितं कर्म यदप्यकारणम् ॥ १२ ॥ | ||
| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | |||
}} | }} | ||
| Line 129: | Line 133: | ||
| verse_line3 = उरुक्रमस्याखिलबन्धमुक्तये | | verse_line3 = उरुक्रमस्याखिलबन्धमुक्तये | ||
| verse_line4 = समाधिनाऽनुस्मर यद्विचेष्टितम् ॥ १३ ॥ | | verse_line4 = समाधिनाऽनुस्मर यद्विचेष्टितम् ॥ १३ ॥ | ||
| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | |||
}} | }} | ||
| Line 149: | Line 154: | ||
| verse_line3 = यद्वाक्यतो धर्म इतीतरस्थितो | | verse_line3 = यद्वाक्यतो धर्म इतीतरस्थितो | ||
| verse_line4 = न मन्यते तस्य निवारणं जनः ॥ १५ ॥ | | verse_line4 = न मन्यते तस्य निवारणं जनः ॥ १५ ॥ | ||
| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | |||
}} | }} | ||
| Line 169: | Line 175: | ||
| verse_line3 = प्रवर्तमानस्य गुणैरनात्मन- | | verse_line3 = प्रवर्तमानस्य गुणैरनात्मन- | ||
| verse_line4 = स्ततो भवान् दर्शय चेष्टितं विभोः ॥ १६ ॥ | | verse_line4 = स्ततो भवान् दर्शय चेष्टितं विभोः ॥ १६ ॥ | ||
| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | |||
}} | }} | ||
| Line 189: | Line 196: | ||
| verse_line3 = तद्धि स्वयं वेद भवांस्तथापि | | verse_line3 = तद्धि स्वयं वेद भवांस्तथापि | ||
| verse_line4 = प्रादेशमात्रं भवतः प्रदर्शितम् ॥ २० ॥ | | verse_line4 = प्रादेशमात्रं भवतः प्रदर्शितम् ॥ २० ॥ | ||
| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | |||
}} | }} | ||
| Line 209: | Line 217: | ||
| verse_line3 = ययाऽहमेतत् सदसत् स्वमायया | | verse_line3 = ययाऽहमेतत् सदसत् स्वमायया | ||
| verse_line4 = पश्ये मयि ब्रह्मणि कल्पितं परे ॥ २७ ॥ | | verse_line4 = पश्ये मयि ब्रह्मणि कल्पितं परे ॥ २७ ॥ | ||
| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | |||
}} | }} | ||
| Line 229: | Line 238: | ||
| verse_line3 = प्रख्याहि दुःखैर्मुहुरर्दितात्मनां | | verse_line3 = प्रख्याहि दुःखैर्मुहुरर्दितात्मनां | ||
| verse_line4 = सङ्क्लेशनिर्वाणमुशन्ति नान्यथा ॥ ४० ॥ | | verse_line4 = सङ्क्लेशनिर्वाणमुशन्ति नान्यथा ॥ ४० ॥ | ||
| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | |||
}} | }} | ||
Revision as of 06:54, 9 April 2026
नारद उवाच—पाराशर्य महाभाग भवतः कच्चिदात्मना ।
शारीरमानसयोरभेदादुभयथाऽपि युज्यते । स्वतन्त्रत्वादात्मनैव ह्यलम्बुद्धिः ॥ २ ॥
जिज्ञासितमधीतं च ब्रह्म यत्तत् सनातनम् ।तथाऽपि शोचस्यात्मानमकृतार्थ इव प्रभो ॥ ४ ॥
शोचसि प्रकाशयसि ।'अजस्रेण शोचिषा शोशुचानःइति श्रुतिः ॥ ४ ॥
व्यास उवाच—अस्त्येव मे सर्वमिदं त्वयोक्तं, तथाऽपि नात्मा परितुष्यते मे ।
'ज्ञानशक्तिस्वरूपोऽपि ह्यज्ञाशक्तं वदेद्धरिः ।अज्ञानां मोहनायेशस्तेन मुह्यन्ति मोहिताः। इति पाद्मे ॥ ५ ॥
यथा धर्मादयो ह्यर्था मुनिवर्यानुवर्णिताः ।न तथा वासुदेवस्य महिमा ह्यनुवर्णितः ॥ ९ ॥
धर्मादीनामल्पकथनेन पूर्तिः । न वासुदेवमहिम्नोऽतिकथितस्यापि ॥ ९ ॥
न यद्वचश्चित्रपदं हरेर्यशोजगत्पवित्रं न गृणीत कर्हिचित् ।
वायसं तीर्थं वयोमात्रानुजीवि शास्त्रम् ॥ १० ॥
नैष्कर्म्यमप्यच्युतभाववर्जितंन शोभते ज्ञानमलं निरञ्जनम् ।
परोक्षज्ञानं न शोभते । अपरोक्षज्ञानं न भक्त्या विनोत्पद्यते ।'यस्य देवे परा भक्तिःयमेवैष वृणुते तेन लभ्यःयद्वासुदेवशरणा विदुरञ्जसैवइत्यादेः ॥ १२ ॥
अतो महाभाग भवानमोघदृक्शुचिश्रवाः सत्यरतो धृतव्रतः ।
शुचिश्रवाः विष्णुः । समाधिना समाधिभाषया । स्मरणं ग्रन्थकृतिः ।'स्मरन्ति चइत्यादेः ॥ १३ ॥
जुगुस्पिसं धर्मकृतेऽनुशासनंस्वभावरक्तस्य महान् व्यतिक्रमः ।
प्रवृत्तिधर्मकृते ॥ १५ ॥
विचक्षणोऽस्यार्हति वेदितुं विभो-रनन्तपारस्य निवृत्तितः सुखम् ।
अनन्तपारस्य विभोः सकाशाद् यत् सुखम् ॥ १६ ॥
इदं हि विश्वं भगवानिवेतरोयतो जगत्स्थाननिरोधसम्भवः ।
इतरोऽपि भगवान् विश्वमिव । स्वातन्त्र्यात् ॥ २० ॥
तस्मिंस्तदा लब्धरुचेर्महामतेप्रियश्रवस्यस्खलिता मतिर्मम ।
मयि स्थिते ब्रह्मणि । स्थीयतामत्रेतीश्वरेच्छया कल्पितम् ॥ २७ ॥
त्वमप्यदभ्रश्रुत विश्रुतं विभोःसमाप्यते येन विदां बुभुत्सितम् ।
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये प्रथमस्कन्धे पञ्चमोऽध्यायः ॥
त्वमीश्वरोऽपि ॥ ४० ॥