Bhagavatatatparyanirnaya/C4/S1

प्रथमोऽध्यायः

मैत्रेय उवाच–मनोस्तु शतरूपायां तिस्रः कन्याश्च जज्ञिरे ।

'पुनःपुनः कथां प्राहुरभ्यासादुत्तमं फलम् ।विज्ञापयितुकामास्तु विद्वांसस्तत्रतत्र तु॥ इत्याग्नेये ॥ १ ॥

शरणं तं प्रपद्येऽहं य एव जगदीश्वरः ।प्रजामात्मसमां मह्यं प्रयच्छत्विति चिन्तयन् ॥ २० ॥

तप्यमानं त्रिभुवनं प्राणायामैधिताग्निना ।निर्गतेन मुनेर्मूघ्नः समीक्ष्य प्रभवस्त्रयः ॥ २१ ॥

अप्सरोमुनिगन्धर्वसिद्धविद्याधरोरगैः ।वितायमानयशसो मुदाऽऽश्रमपदं ययुः ॥ २२ ॥

'ब्रह्मस्थश्चैव रुद्रस्थः स्वयं चापि हरिः प्रभुः ।प्रजां त्रिपुरुषसमां यच्छत्वित्यत्रिरैच्छत ॥तस्मात्स ब्रह्मरुद्राभ्यां सह विष्णुर्जगत्पतिः ।आगत्य तु त्रिमूर्त्यंशान् पुत्रान्प्रादाज्जनार्दनः ।भावित्वाच्चैव कार्यस्य लोकानां मोहनाय च॥ इति ब्रह्मवैवर्ते ॥ २०-२२ ॥

देवा ऊचुः–यथा कृतस्ते संकल्पो भाव्यं तेनैव नान्यथा ।

तत्स्थविष्ण्वपेक्षया ते वयमिति ॥ ३० ॥

सोमोऽभूद् ब्रह्मणोंऽशेन दत्तो विष्णोस्तु योगवित् ।दुर्वासाः शङ्करस्यांशो निबोधाङ्गिरसः प्रजाः ॥ ३३ ॥

'ब्रह्मणो नावतारोऽस्ति सन्निधानं तु केवलम् ।ऋते विष्णोरात्मनश्च तदंशोक्तिः प्रवेशतः॥ इति च ।'सृष्टिभेदाद्विरूपं तु कथा पञ्चोत्तरं शतम् ।वैरूप्यमन्यद्विज्ञेयं तात्पर्यान्मोहनाय च॥ इति स्कान्दे ।'ऋते तु पाण्डवकथां कार्ष्णं रामायणं तथा ।विष्णोर्ब्रह्मादिनां चैव क्रमाद्य्वत्यस्तशक्तिताम् ।एतदापादकं चान्यदृते कल्पादिभेदतः ।कथाभेदस्तु विज्ञेयो मोहायैतेषु भिन्नता॥ इति वाराहे ॥ ३३ ॥

मेधा स्मृतिं तितिक्षा तु क्षेमं ह्रीः प्रश्रयं सुतम् ।मूर्तिः सर्वगुणोत्पत्ती नरनारायणावृषी ॥ ५२ ॥

नृत्यन्ति स्म स्त्रियो देव्य आसीत् परममङ्गलम् ।देवा ब्रह्मादयः सर्वे उपतस्थुरभिष्टवैः ॥ ५५ ॥

देवा ऊचुः–यो मायया विरचितं निजयात्मनीदं

ताविमौ वै भगवतो हरेरंशाविहाऽगतौ ।भारव्ययाय च भुवः कृष्णौ यदुकुरूद्वहौ ॥ ५९ ॥

'नरे विष्णुः समाविष्टः स्वयं नारायणो हरिः ।अर्जुने च नरावेशः कृष्णो नारायणः स्वयम्॥ इति तत्त्वविवेके ॥खे रूपभेदो ऽभ्रादिः ।'यथाकाशस्थितो नित्यम्इत्यादि च ।'यथाकाशे विमानादिरूपभेदः प्रतीयते ।तथा हरौ जगदिदं तत्सामर्थ्यात्प्रतीयते॥ इति ब्राह्मे ॥ ५२-५९ ॥

पितर्यप्रतिरूपे स्वे भवायानागसे रुषा ।अप्रौढेवात्मनात्मानमजहाद् योगसंयुता ॥ ६६ ॥

॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये चतुर्थस्कन्धे प्रथमोऽध्यायः ॥

अप्रौढेव अस्वीकृतेव ॥ ६६ ॥