Jump to content

Bhagavatatatparyanirnaya/C3/S32: Difference between revisions

From Grantha
Newer edit →
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
 
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Line 9: Line 9:
}}
}}
== द्वात्रिंशोऽध्यायः ==
== द्वात्रिंशोऽध्यायः ==
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C03_S32_V02
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C03
| section_id    = BTN_C03_S32
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = भगवानुवाच–
| verse_line2  = कलिलं त्वेकरात्रेण पञ्चरात्रेण बुद्बुदम् ।
| verse_line3  = दशाहेन तु कर्कन्धुः पेश्यण्डं वा ततः परम् ॥ २ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C03_S32_V02
| id      = BTN_C03_S32_V02_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
'नानाविधा गर्भवृद्धिः कर्मभेदाद्भविष्यति ।अतो नानाविधं ग्रन्थे गर्भसंस्थानमुच्यते''॥ इति षाड्गुण्ये ॥ २ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C03_S32_V12
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C03
| section_id    = BTN_C03_S32
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = नाथमानो ऋषिर्भीतः सप्तवध्रिः कृताञ्जलिः ।
| verse_line2  = स्तुवीत तं विक्लवया वाचा येनोदरेऽर्पितः ॥ १२ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C03_S32_V12
| id      = BTN_C03_S32_V12_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
'वध्रयस्त्विन्द्रियाण्याहुर्हृषीकाणीति चोच्यते''इति शब्दनिर्णये ॥१२॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C03_S32_V17
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C03
| section_id    = BTN_C03_S32
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ज्ञानं यदेतददधात् कतमः स देव-
| verse_line2  = स्त्रैकालिकं स्थिरचरेष्वनुवर्तितांशः ।
| verse_line3  = तं जीवकर्मपदवीमनुवर्तमाना-
| verse_line4  = स्तापत्रयोपशमनाय वयं भजेम ॥ १७ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C03_S32_V17
| id      = BTN_C03_S32_V17_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
कतमः सुखतमः ॥ १७ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C03_S32_V20
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C03
| section_id    = BTN_C03_S32
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = पश्यत्ययं धिषणया ननु सप्तवध्रिः
| verse_line2  = शारीरभेदमशरीरवदस्य देहे ।
| verse_line3  = यद्दत्तया स तमहं पुरुषं पुराणं
| verse_line4  = पश्ये बहिर्हृदि च चैत्त्यमिव प्रतीतम् ॥ २० ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C03_S32_V20
| id      = BTN_C03_S32_V20_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
अशरीरवत् परमात्मवत् । परमात्मन एव देहोऽपि तद्वशत्वात् ।'तत्त्वज्ञानं तु देवानां गर्भस्थानां भविष्यति ।उत्तमानामृषीणां वाऽप्यन्येषां बहुजन्मगम्''॥ इति स्कान्दे ॥ २० ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C03_S32_V36
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C03
| section_id    = BTN_C03_S32
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तेष्वशान्तेषु मूढेषु खण्डितात्मावसायिषु ।
| verse_line2  = सङ्गं न कुर्याच्छोच्येषु योषित्क्रीडामृगेषु च ॥ ३६ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C03_S32_V36
| id      = BTN_C03_S32_V36_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
खण्डितात्मावसायिषु जीवमात्रज्ञानिषु ॥ ३६ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C03_S32_V39
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C03
| section_id    = BTN_C03_S32
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तत्सृष्टिसृष्टसृष्टेषु कोन्वखण्डितधीः पुमान् ।
| verse_line2  = ऋषिं नारायणमृते योषिन्मय्येह मायया ॥ ३९ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C03_S32_V39
| id      = BTN_C03_S32_V39_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
'मयः प्रधान उद्दिष्टो माया तद्वश उच्यते''। इति षाड्गुण्ये ॥ ३९ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C03_S32_V40
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C03
| section_id    = BTN_C03_S32
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = बलं मे पश्य मायायाः
| verse_line2  = स्त्रीमय्या जयिनो दिशाम् ।
| verse_line3  = या करोति निजायत्तान्
| verse_line4  = भ्रूविजृम्भेण केवलम् ॥ ४० ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C03_S32_V41
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C03
| section_id    = BTN_C03_S32
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = सङ्गं न कुर्यात् प्रमदासु जातु
| verse_line2  = योगस्य पारं परमारुरुक्षुः ।
| verse_line3  = मत्सेवया प्रतिलब्धात्मलाभो
| verse_line4  = वदन्ति यां निरयद्वारमस्य ॥ ४१ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C03_S32_V42
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C03
| section_id    = BTN_C03_S32
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = योपयाति शनैर्माया योषिद् देवविनिर्मिता ।
| verse_line2  = तामीक्षेतात्मनो मृत्युं तृणैः कूपमिवावृतम् ॥ ४२ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C03_S32_V42
| id      = BTN_C03_S32_V42_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
'सत्पुंसु च तथा स्त्रीषु न सङ्गो दोषमावहेत् ।यथायोग्यं गुणायैव दोषकृद्दुष्टजन्तुषु''॥ इति वाराहे ॥ ४०-४२ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C03_S32_V45
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C03
| section_id    = BTN_C03_S32
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = देहेन जीवभूतेन लोकाल्लोकमनुव्रजन् ।
| verse_line2  = भुञ्जान एव कर्माणि करोत्यविरतं पुमान् ॥ ४५ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C03_S32_V45
| id      = BTN_C03_S32_V45_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
जीवभूतेन जीवकर्मभूतेन ॥ ४५ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C03_S32_V48
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C03
| section_id    = BTN_C03_S32
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = यथाक्ष्णोर्द्रव्यावयवदर्शनायोग्यता यदा ।
| verse_line2  = तदैव चक्षुषो द्रष्टुर्द्रष्टृत्वं योग्यताऽनयोः ॥ ४८ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C03_S32_V48
| id      = BTN_C03_S32_V48_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
चक्षुःसकाशाद् द्रष्टुर्द्रष्टृत्वम् अक्ष्णोर्योग्यता ॥ ४८ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C03_S32_V50
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C03
| section_id    = BTN_C03_S32
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = आत्मनः केवलं ज्ञानमर्थो देहाद्यसङ्गिनः ।
| verse_line2  = सुखदुःखादयो भावा न देहस्य न चात्मनः ॥ ५० ॥
}}
{{AuthorNote| text = ॥ इति श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये तृतीयस्कन्धे द्वात्रिंशोऽध्यायः ॥}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C03_S32_V50
| id      = BTN_C03_S32_V50_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
केवलं ज्ञानं पुरुषार्थः । देहादिष्वसङ्गिनो जीवस्य तन्निमित्तसुखदुःखादयो न सन्ति । किमुत देहस्य अचेतनत्वात् ॥ ५० ॥
}}




[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]]
[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]]

Revision as of 05:33, 8 April 2026

द्वात्रिंशोऽध्यायः

भगवानुवाच–कलिलं त्वेकरात्रेण पञ्चरात्रेण बुद्बुदम् ।


'नानाविधा गर्भवृद्धिः कर्मभेदाद्भविष्यति ।अतो नानाविधं ग्रन्थे गर्भसंस्थानमुच्यते॥ इति षाड्गुण्ये ॥ २ ॥
नाथमानो ऋषिर्भीतः सप्तवध्रिः कृताञ्जलिः ।स्तुवीत तं विक्लवया वाचा येनोदरेऽर्पितः ॥ १२ ॥


'वध्रयस्त्विन्द्रियाण्याहुर्हृषीकाणीति चोच्यतेइति शब्दनिर्णये ॥१२॥
ज्ञानं यदेतददधात् कतमः स देव-स्त्रैकालिकं स्थिरचरेष्वनुवर्तितांशः ।


कतमः सुखतमः ॥ १७ ॥
पश्यत्ययं धिषणया ननु सप्तवध्रिःशारीरभेदमशरीरवदस्य देहे ।


अशरीरवत् परमात्मवत् । परमात्मन एव देहोऽपि तद्वशत्वात् ।'तत्त्वज्ञानं तु देवानां गर्भस्थानां भविष्यति ।उत्तमानामृषीणां वाऽप्यन्येषां बहुजन्मगम्॥ इति स्कान्दे ॥ २० ॥
तेष्वशान्तेषु मूढेषु खण्डितात्मावसायिषु ।सङ्गं न कुर्याच्छोच्येषु योषित्क्रीडामृगेषु च ॥ ३६ ॥


खण्डितात्मावसायिषु जीवमात्रज्ञानिषु ॥ ३६ ॥
तत्सृष्टिसृष्टसृष्टेषु कोन्वखण्डितधीः पुमान् ।ऋषिं नारायणमृते योषिन्मय्येह मायया ॥ ३९ ॥


'मयः प्रधान उद्दिष्टो माया तद्वश उच्यते। इति षाड्गुण्ये ॥ ३९ ॥
बलं मे पश्य मायायाःस्त्रीमय्या जयिनो दिशाम् ।


सङ्गं न कुर्यात् प्रमदासु जातुयोगस्य पारं परमारुरुक्षुः ।


योपयाति शनैर्माया योषिद् देवविनिर्मिता ।तामीक्षेतात्मनो मृत्युं तृणैः कूपमिवावृतम् ॥ ४२ ॥


'सत्पुंसु च तथा स्त्रीषु न सङ्गो दोषमावहेत् ।यथायोग्यं गुणायैव दोषकृद्दुष्टजन्तुषु॥ इति वाराहे ॥ ४०-४२ ॥
देहेन जीवभूतेन लोकाल्लोकमनुव्रजन् ।भुञ्जान एव कर्माणि करोत्यविरतं पुमान् ॥ ४५ ॥


जीवभूतेन जीवकर्मभूतेन ॥ ४५ ॥
यथाक्ष्णोर्द्रव्यावयवदर्शनायोग्यता यदा ।तदैव चक्षुषो द्रष्टुर्द्रष्टृत्वं योग्यताऽनयोः ॥ ४८ ॥


चक्षुःसकाशाद् द्रष्टुर्द्रष्टृत्वम् अक्ष्णोर्योग्यता ॥ ४८ ॥
आत्मनः केवलं ज्ञानमर्थो देहाद्यसङ्गिनः ।सुखदुःखादयो भावा न देहस्य न चात्मनः ॥ ५० ॥


Template:AuthorNote

केवलं ज्ञानं पुरुषार्थः । देहादिष्वसङ्गिनो जीवस्य तन्निमित्तसुखदुःखादयो न सन्ति । किमुत देहस्य अचेतनत्वात् ॥ ५० ॥
Retrieved from "https://grantha.io/index.php?title=Bhagavatatatparyanirnaya/C3/S32&oldid=1501"