Jump to content

Bhagavatatatparyanirnaya/C3/S6: Difference between revisions

From Grantha
Newer edit →
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
 
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Line 9: Line 9:
}}
}}
== षष्ठोऽध्यायः ==
== षष्ठोऽध्यायः ==
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C03_S06_V01
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C03
| section_id    = BTN_C03_S06
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = मैत्रेय उवाच–
| verse_line2  = भगवानेक आसेदमग्र आत्मात्मनां विभुः ।
| verse_line3  = आत्मेच्छानुगतो ह्यात्मा नानाशक्त्युपलक्षितः ॥ १ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C03_S06_V01
| id      = BTN_C03_S06_V01_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
आत्मनां विभुः जीवाधिपतिः ॥ १ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C03_S06_V02
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C03
| section_id    = BTN_C03_S06
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = स वा एष तदा द्रष्टा नापश्यद् विश्वमेकराट् ।
| verse_line2  = मेनेऽसन्तमिवात्मानं सुप्तशक्तिरसुप्तदृक् ॥ २ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C03_S06_V02
| id      = BTN_C03_S06_V02_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
'परमात्मा यतो जीवं मेनेऽसन्तमशक्तितः ।असन्नसावतो नित्यं सत्यज्ञानो यतो हरिः''॥ इत्याग्नेये ॥'शक्यत्वाच्छक्तयो भार्याः शक्तिः सामर्थ्यमुच्यते''॥ इति ब्रह्मतर्के ॥'सुप्तिस्तु प्रकृतेः प्रोक्ता अतीव भगवद्रतिः ।अनास्थाऽन्यत्र च प्रोक्ता विष्णोश्चक्षुर्निमीलनम्''॥इति व्योमसंहितायाम् ॥ २ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C03_S06_V06
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C03
| section_id    = BTN_C03_S06
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = सोऽप्यंशगुणकालात्मा भगवद्दृष्टिगोचरः ।
| verse_line2  = आत्मानं व्यकरोदात्मा विश्वस्यास्य सिसृक्षया ॥ ६ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C03_S06_V06
| id      = BTN_C03_S06_V06_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
अंशो जीवः ।'कालजीवगुणादीनामभिमानी चतुर्मुखः ।सर्वजीवाभिमानित्वादंश इत्येव चोच्यते''॥ इति ब्राह्मे ॥ ६ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C03_S06_V11
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C03
| section_id    = BTN_C03_S06
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = कालमायांशयोगेन भगवद्वीक्षितं नभः ।
| verse_line2  = तामसानुसृतं स्पर्शं विकुर्वन् निर्ममेऽनिलम् ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C03_S06_V12
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C03
| section_id    = BTN_C03_S06
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अनिलोऽपि विकुर्वाणो नभसोरुबलान्वितः ।
| verse_line2  = ससर्ज रूपतन्मात्रां ज्योतिर्लोकस्य लोचनम् ॥ १२ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C03_S06_V13
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C03
| section_id    = BTN_C03_S06
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अनिलेनान्वितं ज्योतिर्विकुर्वत् परवीक्षितम् ।
| verse_line2  = आधत्ताम्भो रसमयं कालमायांशयोगतः ॥ १३ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C03_S06_V14
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C03
| section_id    = BTN_C03_S06
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ज्योतिषाऽम्भोऽनुसंसृष्टं विकुर्वत् परवीक्षितम् ।
| verse_line2  = महीं गन्धगुणामाधात् कालमायांशयोगतः ॥ १४ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C03_S06_V14
| id      = BTN_C03_S06_V14_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
कालमायांशयोगतः । कालात्परिणामात्, प्रकृतेर्हिरण्यगर्भाच्च ॥ ११-१४ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C03_S06_V16
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C03
| section_id    = BTN_C03_S06
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = एते देवाः कला विष्णोः कालमायांशलिङ्गिनः ।
| verse_line2  = नानात्वात् स्वक्रियानीशाः प्रचुः प्रञ्जलयो विभुम् ॥ १६ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C03_S06_V16
| id      = BTN_C03_S06_V16_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
कालमायांशलिङ्गिनः तन्निमित्तशरीराः । हिरण्यगर्भस्यैव कालाभि-मानी जीवाभिमानीति द्विविधं रूपम् ।'कालजीवाभिमानेन रूपद्वन्द्वी चतुर्Pमुखः''॥ इति पाद्मे ॥ १६ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C03_S06_V18
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C03
| section_id    = BTN_C03_S06
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ऋते यदस्मिन् भव ईश जीवा-
| verse_line2  = स्तापत्रयेणाभिहता न शर्म ।
| verse_line3  = आत्मल्लभन्ते भगवंस्तवाङ्घ्रि-
| verse_line4  = च्छायांशविद्यामत आश्रयेम ॥ १८ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C03_S06_V18
| id      = BTN_C03_S06_V18_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
'ब्रह्मविद्या हरेश्छाया तदंशो हि सुरेष्वपि ।सर्वविद्याः श्रियः प्रोक्ताः प्रधानांशश्चतुर्मुखे''॥ इति ब्राह्मे ॥ १८ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C03_S06_V19
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C03
| section_id    = BTN_C03_S06
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = मार्गन्ति यत् ते मुखपद्मनीडै-
| verse_line2  = श्छन्दःसुपर्णैर्ऋषयो विविक्ते ।
| verse_line3  = यच्चाघमर्षो द्युसरिद्धरायाः
| verse_line4  = परं पदं तीर्थपदः प्रपन्नाः ॥ १९ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C03_S06_V19
| id      = BTN_C03_S06_V19_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
द्युसरितो धरायाश्च ॥ १९ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C03_S06_V25
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C03
| section_id    = BTN_C03_S06
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तथापरे त्वात्मसमाधियोग-
| verse_line2  = बलेन जित्वा प्रकृतिं बलिष्ठाम् ।
| verse_line3  = त्वामेव धीराः पुरुषं विशन्ति
| verse_line4  = तेषां श्रमः स्यान्न तु सेवया ते ॥ २५ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C03_S06_V25
| id      = BTN_C03_S06_V25_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
'वायोश्च प्रकृतेर्विष्णोर्जयो भक्त्यैव नान्यथा''।इति दत्तात्रेययोगे ॥ २५ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C03_S06_V26
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C03
| section_id    = BTN_C03_S06
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तत् ते वयं लोकसिसृक्षयाऽद्य
| verse_line2  = त्वया विसृष्टास्त्रिभिरात्मभिर्ये ।
| verse_line3  = सर्वे वियुक्ताः स्वविहारतन्त्रं
| verse_line4  = न शक्नुमस्तत् प्रतिकर्तवे ते ॥ २६ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C03_S06_V26
| id      = BTN_C03_S06_V26_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
त्रिभिरात्मभिः कालमायांशैः ॥ २६ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C03_S06_V29
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C03
| section_id    = BTN_C03_S06
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ततो वयं सत्प्रमुखा यदर्थे
| verse_line2  = बभूविमात्मन् करवाम किं ते ।
| verse_line3  = त्वं नः स चक्षुः परिदेहि शक्ता
| verse_line4  = देव क्रियार्थे यदनुग्रहेण ॥ २९ ॥
}}
{{AuthorNote| text = ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये तृतीयस्कन्धे षष्ठोऽध्यायः ॥}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C03_S06_V29
| id      = BTN_C03_S06_V29_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
सत्प्रमुखा महदादयः ॥ २९ ॥
}}




[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]]
[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]]

Revision as of 05:33, 8 April 2026

षष्ठोऽध्यायः

मैत्रेय उवाच–भगवानेक आसेदमग्र आत्मात्मनां विभुः ।


आत्मनां विभुः जीवाधिपतिः ॥ १ ॥
स वा एष तदा द्रष्टा नापश्यद् विश्वमेकराट् ।मेनेऽसन्तमिवात्मानं सुप्तशक्तिरसुप्तदृक् ॥ २ ॥


'परमात्मा यतो जीवं मेनेऽसन्तमशक्तितः ।असन्नसावतो नित्यं सत्यज्ञानो यतो हरिः॥ इत्याग्नेये ॥'शक्यत्वाच्छक्तयो भार्याः शक्तिः सामर्थ्यमुच्यते॥ इति ब्रह्मतर्के ॥'सुप्तिस्तु प्रकृतेः प्रोक्ता अतीव भगवद्रतिः ।अनास्थाऽन्यत्र च प्रोक्ता विष्णोश्चक्षुर्निमीलनम्॥इति व्योमसंहितायाम् ॥ २ ॥
सोऽप्यंशगुणकालात्मा भगवद्दृष्टिगोचरः ।आत्मानं व्यकरोदात्मा विश्वस्यास्य सिसृक्षया ॥ ६ ॥


अंशो जीवः ।'कालजीवगुणादीनामभिमानी चतुर्मुखः ।सर्वजीवाभिमानित्वादंश इत्येव चोच्यते॥ इति ब्राह्मे ॥ ६ ॥
कालमायांशयोगेन भगवद्वीक्षितं नभः ।तामसानुसृतं स्पर्शं विकुर्वन् निर्ममेऽनिलम् ॥ ११ ॥


अनिलोऽपि विकुर्वाणो नभसोरुबलान्वितः ।ससर्ज रूपतन्मात्रां ज्योतिर्लोकस्य लोचनम् ॥ १२ ॥


अनिलेनान्वितं ज्योतिर्विकुर्वत् परवीक्षितम् ।आधत्ताम्भो रसमयं कालमायांशयोगतः ॥ १३ ॥


ज्योतिषाऽम्भोऽनुसंसृष्टं विकुर्वत् परवीक्षितम् ।महीं गन्धगुणामाधात् कालमायांशयोगतः ॥ १४ ॥


कालमायांशयोगतः । कालात्परिणामात्, प्रकृतेर्हिरण्यगर्भाच्च ॥ ११-१४ ॥
एते देवाः कला विष्णोः कालमायांशलिङ्गिनः ।नानात्वात् स्वक्रियानीशाः प्रचुः प्रञ्जलयो विभुम् ॥ १६ ॥


कालमायांशलिङ्गिनः तन्निमित्तशरीराः । हिरण्यगर्भस्यैव कालाभि-मानी जीवाभिमानीति द्विविधं रूपम् ।'कालजीवाभिमानेन रूपद्वन्द्वी चतुर्Pमुखः॥ इति पाद्मे ॥ १६ ॥
ऋते यदस्मिन् भव ईश जीवा-स्तापत्रयेणाभिहता न शर्म ।


'ब्रह्मविद्या हरेश्छाया तदंशो हि सुरेष्वपि ।सर्वविद्याः श्रियः प्रोक्ताः प्रधानांशश्चतुर्मुखे॥ इति ब्राह्मे ॥ १८ ॥
मार्गन्ति यत् ते मुखपद्मनीडै-श्छन्दःसुपर्णैर्ऋषयो विविक्ते ।


द्युसरितो धरायाश्च ॥ १९ ॥
तथापरे त्वात्मसमाधियोग-बलेन जित्वा प्रकृतिं बलिष्ठाम् ।


'वायोश्च प्रकृतेर्विष्णोर्जयो भक्त्यैव नान्यथा।इति दत्तात्रेययोगे ॥ २५ ॥
तत् ते वयं लोकसिसृक्षयाऽद्यत्वया विसृष्टास्त्रिभिरात्मभिर्ये ।


त्रिभिरात्मभिः कालमायांशैः ॥ २६ ॥
ततो वयं सत्प्रमुखा यदर्थेबभूविमात्मन् करवाम किं ते ।


Template:AuthorNote

सत्प्रमुखा महदादयः ॥ २९ ॥
Retrieved from "https://grantha.io/index.php?title=Bhagavatatatparyanirnaya/C3/S6&oldid=1475"