|
|
| Line 1: |
Line 1: |
| == एकविंशोऽध्यायः ==
| | #REDIRECT [[Bhagavatatatparyanirnaya#BTN_C03_S21]] |
| {{Adhyaya
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_num = 3
| |
| | title = एकविंशोऽध्यायः
| |
| }}{{VerseBlock
| |
| | verse_id = BTN_C03_S21_V12
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_id = BTN_C03
| |
| | verse_type = shloka
| |
| | verse_line1 = मैत्रेय उवाच–
| |
| | verse_line2 = दैवेन दुर्वितर्क्येण परेणानिमिषेण च ।
| |
| | verse_line3 = जातक्षोभाद् भगवतो महानासीद् गुणत्रयात् ॥ १२ ॥
| |
| | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
| |
| }}
| |
| | |
| {{Bhashyam
| |
| | verse_id = BTN_C03_S21_V12
| |
| | id = BTN_C03_S21_V12_B1
| |
| | text =
| |
| 'सृष्टौ लये तारतम्यं देवानां ज्ञायते स्फुटम् ।
| |
| तारतम्यपरिज्ञाने महातात्पर्यमिष्यते ॥
| |
| अतस्तद्बहुशस्तूक्तमन्यच्चैतत्प्रकाशकम्''॥ इति वामने ।
| |
| 'महतो ब्रह्मवायू च तद्भार्ये चाभिमानिनः ।
| |
| अहमः शेषवीन्द्रौ च रुद्रेन्द्रौ कामतत्स्त्रियः ॥
| |
| मनसस्त्वनिरुद्धश्च चन्द्रश्चान्ये यथोदितम् ।
| |
| एवं क्रमो व्यत्ययस्तु सूक्ष्मस्थूलविभेदतः ॥
| |
| सृष्टौ गुणे च ज्ञानादौ मुक्तिस्थे वाप्ययं क्रमः ।
| |
| नियमेनान्यथोक्तिस्तु मोहायासुरजन्मनाम्''॥ इति वाराहे ॥ १२ ॥
| |
| }}
| |
| | |
| {{VerseBlock
| |
| | verse_id = BTN_C03_S21_V13
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_id = BTN_C03
| |
| | verse_type = shloka
| |
| | verse_line1 = रजः प्रधानान्महतस्त्रिलिङ्गो दैवचोदितात् ।
| |
| | verse_line2 = जातः ससर्ज भूतादिर्वियदादीनि पञ्च च ॥ १३ ॥
| |
| }}
| |
| | |
| {{VerseBlock
| |
| | verse_id = BTN_C03_S21_V15
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_id = BTN_C03
| |
| | verse_type = shloka
| |
| | verse_line1 = सोऽशयिष्टाधिसलिल आण्डकोशो निरात्मकः ।
| |
| | verse_line2 = साग्रं वै वर्षसाहस्रमन्ववात्सीत् तमीश्वरः ॥ १५ ॥
| |
| | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
| |
| }}
| |
| | |
| {{Bhashyam
| |
| | verse_id = BTN_C03_S21_V15
| |
| | id = BTN_C03_S21_V15_B1
| |
| | text =
| |
| निरात्मकः न व्यक्तस्तत्रात्मा ॥ १५ ॥
| |
| }}
| |
| | |
| {{VerseBlock
| |
| | verse_id = BTN_C03_S21_V17
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_id = BTN_C03
| |
| | verse_type = shloka
| |
| | verse_line1 = सोऽनुविष्टो भगवता यः शेते सलिलाशये ।
| |
| | verse_line2 = लोकसंस्थां यथापूर्वं निर्ममे संस्थया स्वया ॥ १७ ॥
| |
| | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
| |
| }}
| |
| | |
| {{Bhashyam
| |
| | verse_id = BTN_C03_S21_V17
| |
| | id = BTN_C03_S21_V17_B1
| |
| | text =
| |
| संस्थया स्वया भगवति स्थितसामर्थ्येन ॥ १७ ॥
| |
| }}
| |
| | |
| {{VerseBlock
| |
| | verse_id = BTN_C03_S21_V21
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_id = BTN_C03
| |
| | verse_type = shloka
| |
| | verse_line1 = देवस्तानाह संविग्नो मा मा जक्षत रक्षत ।
| |
| | verse_line2 = अहो मे यक्षरक्षांसि प्रजा यूयं भविष्यथ ॥ २१ ॥
| |
| }}
| |
| | |
| {{VerseBlock
| |
| | verse_id = BTN_C03_S21_V22
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_id = BTN_C03
| |
| | verse_type = shloka
| |
| | verse_line1 = देवताः प्रभया या या दिव्याः प्रमुखतोऽसृजत् ।
| |
| | verse_line2 = तेऽहार्षुर्देवयन्तोऽपि विसृष्टां तां प्रभामहः ॥ २२ ॥
| |
| }}
| |
| | |
| {{VerseBlock
| |
| | verse_id = BTN_C03_S21_V23
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_id = BTN_C03
| |
| | verse_type = shloka
| |
| | verse_line1 = देवोऽदेवान् जघनतः सृजति स्मातिलोलुपान् ।
| |
| | verse_line2 = त एनं लोलुपतया मैथुनायाभिपेदिरे ॥ २३ ॥
| |
| }}
| |
| | |
| {{VerseBlock
| |
| | verse_id = BTN_C03_S21_V24
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_id = BTN_C03
| |
| | verse_type = shloka
| |
| | verse_line1 = ततो हसन् स भगवानसुरैर्निरपत्रपैः ।
| |
| | verse_line2 = अन्वीयमानस्तरसा क्रुद्धो भीतः परापतत् ॥ २४ ॥
| |
| | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
| |
| }}
| |
| | |
| {{Bhashyam
| |
| | verse_id = BTN_C03_S21_V24
| |
| | id = BTN_C03_S21_V24_B1
| |
| | text =
| |
| 'जानन्नपि समर्थोऽपि क्वचिद्ब्रह्मा हरेः प््रिायम् ।
| |
| ज्ञात्वा करोति कर्माणि ह्यज्ञवच्चाप्यशक्तवत्''॥ इति च ॥ २१-२४ ॥
| |
| }}
| |
| | |
| {{VerseBlock
| |
| | verse_id = BTN_C03_S21_V28
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_id = BTN_C03
| |
| | verse_type = shloka
| |
| | verse_line1 = सोऽवधार्यास्य कार्पण्यं विविक्ताध्यात्मदर्शनः ।
| |
| | verse_line2 = विमुञ्चात्मतनुं घोरामित्युक्तो विमुमोच ह ॥ २८ ॥
| |
| | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
| |
| }}
| |
| | |
| {{Bhashyam
| |
| | verse_id = BTN_C03_S21_V28
| |
| | id = BTN_C03_S21_V28_B1
| |
| | text =
| |
| 'व्यसृजन्मलवद्देहं बाह्यं न तु निजं पुरा ।
| |
| ब्रह्मा तच्चाहरादित्वं प्राप देवादिदैवतम्''॥ इति कौर्मे ॥ २८ ॥
| |
| }}
| |
| | |
| {{VerseBlock
| |
| | verse_id = BTN_C03_S21_V42
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_id = BTN_C03
| |
| | verse_type = shloka
| |
| | verse_line1 = ऊर्जस्वन्तं मन्यमान आत्मानं भगवानजः ।
| |
| | verse_line2 = साध्यान् गणान् पितृगणान् परोक्षेणासृजत् प्रभुः ॥ ४२ ॥
| |
| | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
| |
| }}
| |
| | |
| {{Bhashyam
| |
| | verse_id = BTN_C03_S21_V42
| |
| | id = BTN_C03_S21_V42_B1
| |
| | text =
| |
| 'ऊर्जं सारान्नमुद्दिष्टं तद्देवपितृभक्षणम्''। इति ब्राह्मे ॥ ४२ ॥
| |
| }}
| |
| | |
| {{VerseBlock
| |
| | verse_id = BTN_C03_S21_V49
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_id = BTN_C03
| |
| | verse_type = shloka
| |
| | verse_line1 = स आत्मानं मन्यमानः कृतकृत्यमिवात्मभूः ।
| |
| | verse_line2 = तदा मनून् ससर्जान्ते मनसा लोकभावनान् ॥ ४९ ॥
| |
| }}
| |
| | |
| {{VerseBlock
| |
| | verse_id = BTN_C03_S21_V50
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_id = BTN_C03
| |
| | verse_type = shloka
| |
| | verse_line1 = तेभ्यः स व्यसृजद् देहं परः पुरुष आत्मनः ।
| |
| | verse_line2 = तां दृष्ट्वा ये पुरा सृष्टाः प्रशशंसुः प्रजापतिम् ॥ ५० ॥
| |
| | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
| |
| }}
| |
| | |
| {{Bhashyam
| |
| | verse_id = BTN_C03_S21_V50
| |
| | id = BTN_C03_S21_V50_B1
| |
| | text =
| |
| ये पुरा सृष्टा देवाः ।
| |
| 'दृष्ट्वा तु पौरुषीं सृष्टिं देवाः सुकृतमूचिरे'' इति च ॥ ४९-५० ॥
| |
| }}
| |
| | |
| {{VerseBlock
| |
| | verse_id = BTN_C03_S21_V52
| |
| | document_id = BTN
| |
| | chapter_id = BTN_C03
| |
| | verse_type = shloka
| |
| | verse_line1 = तपसा विद्यया युक्तो योगेन सुसमाधिना ।
| |
| | verse_line2 = आदावृषीन् हृषीकेशः ससर्जाभिमताः प्रजाः ॥ ५२ ॥
| |
| | commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
| |
| }}
| |
| | |
| {{Bhashyam
| |
| | verse_id = BTN_C03_S21_V52
| |
| | id = BTN_C03_S21_V52_author-note
| |
| | text =
| |
| ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये तृतीयस्कन्धे एकविंशोऽध्यायः ॥
| |
| }}
| |
| | |
| {{Bhashyam
| |
| | verse_id = BTN_C03_S21_V52
| |
| | id = BTN_C03_S21_V52_B1
| |
| | text =
| |
| 'यत्रापि तु हरेर्नाम तदन्यत्र प्रयुज्यते ।
| |
| तदान्तरहरेस्तत्र गृहीतिर्नान्यथा भवेत् ॥
| |
| स्वातन्त्र्यादवरत्वं च परस्यापि प्रयुज्यते ।
| |
| स्थितस्यापि यथा राज्ञः स्वानां जयपराजयौ''॥ इति पाद्मे ॥
| |
| अतो हृषीकेशो ब्रह्मान्तर्यामी ॥ ५२ ॥
| |
| }}
| |
| | |
| | |
| [[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]] | |