Jump to content

ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01: Difference between revisions

From Grantha
← Older editNewer edit →
m 1 revision imported
BramhasutraBhashyam>ShastraImport
Imported from BS.xml via ShastraEditor
Line 1: Line 1:
= प्रथमः पादः =
== प्रथमाध्याये  प्रथमः पादः ==


{{:ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01/Intro}}
{{Adhyaya
| document_id = BS
| chapter_num = 0101
| title      = प्रथमः पादः
| intro      = <div style="font-family:'Adishila',serif;line-height:1.9;margin:4px 0;">नारायणं गुणैः सर्वैरुदीर्णं दोषवर्जितम् ।
ज्ञेयं गम्यं गुरूंश्चापि नत्वा सूत्रार्थ उच्यते ॥</div>
<div style="font-family:'Adishila',serif;line-height:1.9;margin:4px 0;">द्वापरे सर्वत्र ज्ञान आकुलीभूते तन्निर्णयाय ब्रह्मरुद्रेन्द्रादिभिरर्थितो भगवान् नारायणो व्यासत्वेनावततार । अथेष्टानिष्टप्राप्तिपरिहारेच्छूनां तद्योगमविजानतां तज्ज्ञापनार्थं वेदमुत्सन्नं व्यञ्जयंश्चतुर्धा व्यभजत्। चतुर्विंशतिधैकशतधा सहस्रधा द्वादशधा च । तदर्थनिर्णयाय ब्रह्मसूत्राणि चकार ।</div>
<div style="font-family:'Adishila',serif;line-height:1.9;margin:4px 0;">तच्चोक्तं स्कान्दे –</div>
<blockquote style="font-family:'Adishila',serif;font-style:italic;border-left:3px solid #c9a84c;padding:4px 12px;margin:6px 0;background:#faf3e0;">नारायणाद्विनिष्पन्नं ज्ञानं कृतयुगे स्थितम् ।
किञ्चित् तदन्यथा जातं त्रेतायां द्वापरेऽखिलम् ॥<br>
गौतमस्य ऋषेः शापार्ज्ज्ञाने त्वज्ञानतां गते ।
सङ्कीर्णबुद्धयो देवा ब्रह्मरुद्रपुरस्सराः ॥<br>
शरण्यं शरणं जग्मुर्नारायणमनामयम् ।
तैर्विज्ञापितकार्यस्तु भगवान् पुरुषोत्तमः॥<br>
अवतीर्णो महायोगी सत्यवत्यां पराशरात् ।
उत्सन्नान् भगवान् वेदानुज्जहार हरिः स्वयम् ॥<br>
चतुर्धा व्यभजत् तांश्च चतुर्विंशतिधा पुनः ।
शतधा चैकधा चैव तथैव च सहस्रधा ॥<br>
कृष्णो द्वादशधा चैव पुनस्तस्यार्थवित्तये ।
चकार ब्रह्मसूत्राणि येषां सूत्रत्वमञ्जसा ॥<br>
अल्पाक्षरमसन्दिग्धं सारवद्विश्वतोमुखम् ।
अस्तोभमनवद्यं च सूत्रं सूत्रविदो विदुः ॥<br>
निर्विशेषितसूत्रत्वं ब्रह्मसूत्रस्य चाप्यतः ।
यथा व्यासत्वमेकस्य कृष्णस्यान्ये विशेषणात् ॥<br>
सविशेषणसूत्राणि ह्यपराणि विदो विदुः ।
मुख्यस्य निर्विशेषेण शब्दोऽन्येषां विशेषतः ॥<br>
इति वेदविदः प्राहुः शब्दतत्त्वार्थवेदिनः ।
सूत्रेषु येषु सर्वेऽपि निर्णयाः समुदीरिताः ॥<br>
शब्दजातस्य सर्वस्य यत्प्रमाणश्च निर्णयः ।
एवं विधानि सूत्राणि कृत्वा व्यासो महायशाः ॥<br>
ब्रह्मरुद्रादिदेवेषु मनुष्यपितृपक्षिषु ।
ज्ञानं संस्थाप्य भगवान् क्रीडते पुरुषोत्तमः ।’इत्यादि ।</blockquote>
}}


{{:ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01/A001}}
=== जिज्ञासाधिकरणम् ===


{{:ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01/A002}}
{{VerseBlock
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_id    = BS_C01_S01_V01
| verse_type  = sutra
| page_title  = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01
| verse_text  = ॐ ॐअथातो ब्रह्मजिज्ञासा ॐ ॥ 01-01 ॥
| commentary1  = bhashya
| label1      = भाष्यम्
}}


{{:ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01/A003}}
=== जन्माधिकरणम् ===


{{:ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01/A004}}
{{VerseBlock
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_id    = BS_C01_S01_V02
| verse_type  = sutra
| page_title  = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01
| verse_text  = ॐ जन्माद्यस्य यतः ॐ ॥ 02-02 ॥
| commentary1  = bhashya
| label1      = भाष्यम्
}}


{{:ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01/A005}}
=== शास्त्रयोनित्वाधिकरणम् ===


{{:ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01/A006}}
{{VerseBlock
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_id    = BS_C01_S01_V03
| verse_type  = sutra
| page_title  = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01
| verse_text  = ॐ शास्त्रयोनित्वात् ॐ ॥ 03-03 ॥
| commentary1  = bhashya
| label1      = भाष्यम्
}}


{{:ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01/A007}}
=== समन्वयाधिकरणम् ===


{{:ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01/A008}}
{{VerseBlock
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_id    = BS_C01_S01_V04
| verse_type  = sutra
| page_title  = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01
| verse_text  = ॐ तत्तु समन्वयात् ॐ ॥ 04-04 ॥
| commentary1  = bhashya
| label1      = भाष्यम्
}}


{{:ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01/A009}}
=== ईक्षत्यधिकरणम् ===


{{:ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01/A010}}
{{VerseBlock
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_id    = BS_C01_S01_V05
| verse_type  = sutra
| page_title  = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01
| verse_text  = ॐ ईक्षतेर्नाशब्दम् ॐ ॥ 05-05 ॥
| commentary1  = bhashya
| label1      = भाष्यम्
}}
 
{{VerseBlock
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_id    = BS_C01_S01_V06
| verse_type  = sutra
| page_title  = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01
| verse_text  = ॐ गौणश्चेन्नात्मशब्दात् ॐ ॥ 06-06 ॥
| commentary1  = bhashya
| label1      = भाष्यम्
}}
 
{{VerseBlock
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_id    = BS_C01_S01_V07
| verse_type  = sutra
| page_title  = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01
| verse_text  = ॐ तन्निष्ठस्य मोक्षोपदेशात् ॐ ॥ 07-07 ॥
| commentary1  = bhashya
| label1      = भाष्यम्
}}
 
{{VerseBlock
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_id    = BS_C01_S01_V08
| verse_type  = sutra
| page_title  = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01
| verse_text  = ॐ हेयत्वावचनाच्च ॐ ॥ 08-08 ॥
| commentary1  = bhashya
| label1      = भाष्यम्
}}
 
{{VerseBlock
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_id    = BS_C01_S01_V09
| verse_type  = sutra
| page_title  = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01
| verse_text  = ॐ स्वाप्ययात् ॐ ॥ 09-09 ॥
| commentary1  = bhashya
| label1      = भाष्यम्
}}
 
{{VerseBlock
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_id    = BS_C01_S01_V10
| verse_type  = sutra
| page_title  = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01
| verse_text  = ॐ गतिसामान्यात् ॐ ॥ 10-10 ॥
| commentary1  = bhashya
| label1      = भाष्यम्
}}
 
{{VerseBlock
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_id    = BS_C01_S01_V11
| verse_type  = sutra
| page_title  = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01
| verse_text  = ॐ श्रुतत्वाच्च ॐ ॥ 11-11 ॥
| commentary1  = bhashya
| label1      = भाष्यम्
}}
 
=== आनन्दमयाधिकरणम् ===
 
{{VerseBlock
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_id    = BS_C01_S01_V12
| verse_type  = sutra
| page_title  = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01
| verse_text  = ॐ आनन्दमयोऽभ्यासात् ॐ ॥ 12-12 ॥
| commentary1  = bhashya
| label1      = भाष्यम्
}}
 
{{VerseBlock
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_id    = BS_C01_S01_V13
| verse_type  = sutra
| page_title  = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01
| verse_text  = ॐ विकारशब्दान्नेति चेन्न प्राचुर्यात् ॐ ॥ 13-13 ॥
| commentary1  = bhashya
| label1      = भाष्यम्
}}
 
{{VerseBlock
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_id    = BS_C01_S01_V14
| verse_type  = sutra
| page_title  = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01
| verse_text  = ॐ तद्धेतुव्यपदेशाच्च ॐ ॥ 14-14 ॥
| commentary1  = bhashya
| label1      = भाष्यम्
}}
 
{{VerseBlock
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_id    = BS_C01_S01_V15
| verse_type  = sutra
| page_title  = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01
| verse_text  = ॐ मान्त्रवर्णिकमेव च गीयते ॐ ॥ 15-15 ॥
| commentary1  = bhashya
| label1      = भाष्यम्
}}
 
{{VerseBlock
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_id    = BS_C01_S01_V16
| verse_type  = sutra
| page_title  = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01
| verse_text  = ॐ नेतरोऽनुपपत्तेः ॐ ॥ 16-16 ॥
| commentary1  = bhashya
| label1      = भाष्यम्
}}
 
{{VerseBlock
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_id    = BS_C01_S01_V17
| verse_type  = sutra
| page_title  = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01
| verse_text  = ॐ भेदव्यपदेशाच्च ॐ ॥ 17-17 ॥
| commentary1  = bhashya
| label1      = भाष्यम्
}}
 
{{VerseBlock
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_id    = BS_C01_S01_V18
| verse_type  = sutra
| page_title  = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01
| verse_text  = ॐ कामाच्च नानुमानापेक्षा ॐ ॥ 18-18 ॥
| commentary1  = bhashya
| label1      = भाष्यम्
}}
 
{{VerseBlock
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_id    = BS_C01_S01_V19
| verse_type  = sutra
| page_title  = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01
| verse_text  = ॐ अस्मिन्नस्य च तद्योगं शास्ति ॐ ॥ 19-19 ॥
| commentary1  = bhashya
| label1      = भाष्यम्
}}
 
=== अन्तःस्तत्थ्वाधिकरणम् ===
 
{{VerseBlock
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_id    = BS_C01_S01_V20
| verse_type  = sutra
| page_title  = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01
| verse_text  = ॐ अन्तस्तद्धर्मोपदेशात् ॐ ॥ 20-20 ॥
| commentary1  = bhashya
| label1      = भाष्यम्
}}
 
{{VerseBlock
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_id    = BS_C01_S01_V21
| verse_type  = sutra
| page_title  = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01
| verse_text  = ॐ भेदव्यपदेशाच्चान्यः ॐ ॥ 21-21 ॥
| commentary1  = bhashya
| label1      = भाष्यम्
}}
 
=== आकाशाधिकरणम् ===
 
{{VerseBlock
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_id    = BS_C01_S01_V22
| verse_type  = sutra
| page_title  = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01
| verse_text  = ॐ आकाशस्तल्लिङ्गात् ॐ ॥ 22-22 ॥
| commentary1  = bhashya
| label1      = भाष्यम्
}}
 
=== प्राणाधिकरणम् ===
 
{{VerseBlock
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_id    = BS_C01_S01_V23
| verse_type  = sutra
| page_title  = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01
| verse_text  = ॐ अत एव प्राणः ॐ ॥ 23-23 ॥
| commentary1  = bhashya
| label1      = भाष्यम्
}}
 
=== ज्योतिरधिकरणम् ===
 
{{VerseBlock
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_id    = BS_C01_S01_V24
| verse_type  = sutra
| page_title  = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01
| verse_text  = ॐ ज्योतिश्चरणाभिधानात् ॐ ॥ 24-24 ॥
| commentary1  = bhashya
| label1      = भाष्यम्
}}
 
=== गायत्र्यधिकरणम् ===
 
{{VerseBlock
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_id    = BS_C01_S01_V25
| verse_type  = sutra
| page_title  = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01
| verse_text  = ॐ छन्दोऽभिधानान्नेति चेन्न तथा चेतोऽर्पणनिगदात् तथा हि दर्शनम् ॐ॥ 25-25 ॥
| commentary1  = bhashya
| label1      = भाष्यम्
}}
 
{{VerseBlock
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_id    = BS_C01_S01_V26
| verse_type  = sutra
| page_title  = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01
| verse_text  = ॐ भूतादिपादव्यपदेशोपपत्तेश्चैवम् ॐ ॥ 26-26 ॥
| commentary1  = bhashya
| label1      = भाष्यम्
}}
 
{{VerseBlock
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_id    = BS_C01_S01_V27
| verse_type  = sutra
| page_title  = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01
| verse_text  = ॐ उपदेशभेदान्नेति चेन्नोभयस्मिन्नप्यविरोधात् ॐ ॥ 27-27॥
| commentary1  = bhashya
| label1      = भाष्यम्
}}
 
=== पादान्त्यप्राणाधिकरणम् ===
 
{{VerseBlock
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_id    = BS_C01_S01_V28
| verse_type  = sutra
| page_title  = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01
| verse_text  = ॐ प्राणस्तथाऽनुगमात् ॐ ॥ 28-28 ॥
| commentary1  = bhashya
| label1      = भाष्यम्
}}
 
{{VerseBlock
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_id    = BS_C01_S01_V29
| verse_type  = sutra
| page_title  = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01
| verse_text  = ॐ न वक्तुरात्मोपदेशादिति चेदध्यात्मसम्भन्धभूमा ह्यस्मिन् ॐ ॥ 29-29 ॥
| commentary1  = bhashya
| label1      = भाष्यम्
}}
 
{{VerseBlock
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_id    = BS_C01_S01_V30
| verse_type  = sutra
| page_title  = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01
| verse_text  = ॐ शास्त्रदृष्ट्यातूपदेशो वामदेववत् ॐ ॥ 30-30 ॥
| commentary1  = bhashya
| label1      = भाष्यम्
}}
 
{{VerseBlock
| document_id  = BS
| chapter_id  = BS_C01
| verse_id    = BS_C01_S01_V31
| verse_type  = sutra
| page_title  = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01
| verse_text  = ॐ जीवमुख्यप्राणलिङ्गान्नेति चेन्नोपासात्रैविध्यादाश्रितत्वादिह तद्योगात् ॐ ॥ 31-31 ॥
| commentary1  = bhashya
| label1      = भाष्यम्
}}


{{:ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01/A011}}


{{:ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01/A012}}

Revision as of 11:39, 10 March 2026

प्रथमाध्याये प्रथमः पादः

जिज्ञासाधिकरणम्

ॐ ॐअथातो ब्रह्मजिज्ञासा ॐ ॥ 01-01 ॥


जन्माधिकरणम्

ॐ जन्माद्यस्य यतः ॐ ॥ 02-02 ॥


शास्त्रयोनित्वाधिकरणम्

ॐ शास्त्रयोनित्वात् ॐ ॥ 03-03 ॥


समन्वयाधिकरणम्

ॐ तत्तु समन्वयात् ॐ ॥ 04-04 ॥


ईक्षत्यधिकरणम्

ॐ ईक्षतेर्नाशब्दम् ॐ ॥ 05-05 ॥


ॐ गौणश्चेन्नात्मशब्दात् ॐ ॥ 06-06 ॥


ॐ तन्निष्ठस्य मोक्षोपदेशात् ॐ ॥ 07-07 ॥


ॐ हेयत्वावचनाच्च ॐ ॥ 08-08 ॥


ॐ स्वाप्ययात् ॐ ॥ 09-09 ॥


ॐ गतिसामान्यात् ॐ ॥ 10-10 ॥


ॐ श्रुतत्वाच्च ॐ ॥ 11-11 ॥


आनन्दमयाधिकरणम्

ॐ आनन्दमयोऽभ्यासात् ॐ ॥ 12-12 ॥


ॐ विकारशब्दान्नेति चेन्न प्राचुर्यात् ॐ ॥ 13-13 ॥


ॐ तद्धेतुव्यपदेशाच्च ॐ ॥ 14-14 ॥


ॐ मान्त्रवर्णिकमेव च गीयते ॐ ॥ 15-15 ॥


ॐ नेतरोऽनुपपत्तेः ॐ ॥ 16-16 ॥


ॐ भेदव्यपदेशाच्च ॐ ॥ 17-17 ॥


ॐ कामाच्च नानुमानापेक्षा ॐ ॥ 18-18 ॥


ॐ अस्मिन्नस्य च तद्योगं शास्ति ॐ ॥ 19-19 ॥


अन्तःस्तत्थ्वाधिकरणम्

ॐ अन्तस्तद्धर्मोपदेशात् ॐ ॥ 20-20 ॥


ॐ भेदव्यपदेशाच्चान्यः ॐ ॥ 21-21 ॥


आकाशाधिकरणम्

ॐ आकाशस्तल्लिङ्गात् ॐ ॥ 22-22 ॥


प्राणाधिकरणम्

ॐ अत एव प्राणः ॐ ॥ 23-23 ॥


ज्योतिरधिकरणम्

ॐ ज्योतिश्चरणाभिधानात् ॐ ॥ 24-24 ॥


गायत्र्यधिकरणम्

ॐ छन्दोऽभिधानान्नेति चेन्न तथा चेतोऽर्पणनिगदात् तथा हि दर्शनम् ॐ॥ 25-25 ॥


ॐ भूतादिपादव्यपदेशोपपत्तेश्चैवम् ॐ ॥ 26-26 ॥


ॐ उपदेशभेदान्नेति चेन्नोभयस्मिन्नप्यविरोधात् ॐ ॥ 27-27॥


पादान्त्यप्राणाधिकरणम्

ॐ प्राणस्तथाऽनुगमात् ॐ ॥ 28-28 ॥


ॐ न वक्तुरात्मोपदेशादिति चेदध्यात्मसम्भन्धभूमा ह्यस्मिन् ॐ ॥ 29-29 ॥


ॐ शास्त्रदृष्ट्यातूपदेशो वामदेववत् ॐ ॥ 30-30 ॥


ॐ जीवमुख्यप्राणलिङ्गान्नेति चेन्नोपासात्रैविध्यादाश्रितत्वादिह तद्योगात् ॐ ॥ 31-31 ॥


Retrieved from "https://grantha.io/index.php?title=ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S01&oldid=676"