ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S01: Difference between revisions
Appearance
m 1 revision imported |
BramhasutraBhashyam>ShastraImport Imported from BS.xml via ShastraEditor |
||
| Line 1: | Line 1: | ||
= प्रथमः पादः = | == तृतीयाध्याये प्रथमः पादः == | ||
{{: | {{Adhyaya | ||
| document_id = BS | |||
| chapter_num = 0301 | |||
| title = प्रथमः पादः | |||
| intro = <div style="font-family:'Adishila',serif;line-height:1.9;margin:4px 0;">साधनविचारोऽयमध्यायः । वैराग्यार्थे गत्यादिनिरूपणा प्रथमपादे।</div> | |||
<div style="font-family:'Adishila',serif;line-height:1.9;margin:4px 0;">भूतबन्धो हि बन्धः। ‘भूतबन्धस्तु संसारो मुक्तिस्तेभ्यो विमोचनम्’ इति वाराहे । | |||
तच्च मरणे भवति।</div> | |||
<div style="font-family:'Adishila',serif;line-height:1.9;margin:4px 0;">भूतानां विनिवृत्तिस्तु मरणं समुदाहृतम् । | |||
भूतानां सम्प्रयोगश्च जनिरित्येव पण्डितैः’ इति च भारते ॥</div> | |||
<div style="font-family:'Adishila',serif;line-height:1.9;margin:4px 0;">अतः किं साधनैरित्यत आह-</div> | |||
}} | |||
=== तदन्तराधिकरणम् === | |||
{{ | {{VerseBlock | ||
| document_id = BS | |||
| chapter_id = BS_C03 | |||
| verse_id = BS_C03_S01_V01 | |||
| verse_type = sutra | |||
| page_title = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S01 | |||
| verse_text = ॐ तदन्तरप्रतिपत्तौरंहति सम्परिष्वक्तः प्रश्ननिरूपणाभ्याम् ॐ ॥ 01-295 ॥ | |||
| commentary1 = bhashya | |||
| label1 = भाष्यम् | |||
}} | |||
=== त्र्यात्मकत्वाधिकरणम् === | |||
{{ | {{VerseBlock | ||
| document_id = BS | |||
| chapter_id = BS_C03 | |||
| verse_id = BS_C03_S01_V02 | |||
| verse_type = sutra | |||
| page_title = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S01 | |||
| verse_text = ॐ त्र्यात्मकत्वात् तु भूयस्त्वात् ॐ ॥ 02-296 ॥ | |||
| commentary1 = bhashya | |||
| label1 = भाष्यम् | |||
}} | |||
=== प्राणागत्यधिकरणम् === | |||
{{ | {{VerseBlock | ||
| document_id = BS | |||
| chapter_id = BS_C03 | |||
| verse_id = BS_C03_S01_V03 | |||
| verse_type = sutra | |||
| page_title = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S01 | |||
| verse_text = ॐ प्राणगतेश्च ॐ ॥ 03-297 ॥ | |||
| commentary1 = bhashya | |||
| label1 = भाष्यम् | |||
}} | |||
=== अग्न्याद्यधिकरणम् === | |||
{{ | {{VerseBlock | ||
| document_id = BS | |||
| chapter_id = BS_C03 | |||
| verse_id = BS_C03_S01_V04 | |||
| verse_type = sutra | |||
| page_title = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S01 | |||
| verse_text = ॐ अग्न्यादिगतिश्रुतेरिति चेन्न भाक्तत्वात् ॐ ॥ 04-298 ॥ | |||
| commentary1 = bhashya | |||
| label1 = भाष्यम् | |||
}} | |||
=== प्रथमश्रवणाधिकरणम् === | |||
{{ | {{VerseBlock | ||
| document_id = BS | |||
| chapter_id = BS_C03 | |||
| verse_id = BS_C03_S01_V05 | |||
| verse_type = sutra | |||
| page_title = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S01 | |||
| verse_text = ॐ प्रथमेऽश्रवणादिति चेन्न ता एव ह्युपपत्तेः ॐ ॥ 05-299 ॥ | |||
| commentary1 = bhashya | |||
| label1 = भाष्यम् | |||
}} | |||
=== अश्रुतत्वाधिकरणम् === | |||
{{ | {{VerseBlock | ||
| document_id = BS | |||
| chapter_id = BS_C03 | |||
| verse_id = BS_C03_S01_V06 | |||
| verse_type = sutra | |||
| page_title = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S01 | |||
| verse_text = ॐ अश्रुतत्वादिति चेन्नेष्टादिकारिणं प्रतीतेः ॐ ॥ 06-300 ॥ | |||
| commentary1 = bhashya | |||
| label1 = भाष्यम् | |||
}} | |||
=== भाक्ताधिकरणम् === | |||
{{ | {{VerseBlock | ||
| document_id = BS | |||
| chapter_id = BS_C03 | |||
| verse_id = BS_C03_S01_V07 | |||
| verse_type = sutra | |||
| page_title = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S01 | |||
| verse_text = ॐ भाक्तं वाऽनात्मवित्त्वात् तथा हि दर्शयति ॐ॥ 07-301 ॥ | |||
| commentary1 = bhashya | |||
| label1 = भाष्यम् | |||
}} | |||
=== कृतात्ययाधिकरणम् === | |||
{{ | {{VerseBlock | ||
| document_id = BS | |||
| chapter_id = BS_C03 | |||
| verse_id = BS_C03_S01_V08 | |||
| verse_type = sutra | |||
| page_title = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S01 | |||
| verse_text = ॐ कृतात्ययेऽनुशयवान् दृष्टस्मृतिभ्याम् ॐ ॥ 08-302 ॥ | |||
| commentary1 = bhashya | |||
| label1 = भाष्यम् | |||
}} | |||
=== यथेताधिकरणम् === | |||
{{ | {{VerseBlock | ||
| document_id = BS | |||
| chapter_id = BS_C03 | |||
| verse_id = BS_C03_S01_V09 | |||
| verse_type = sutra | |||
| page_title = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S01 | |||
| verse_text = ॐ यथेतमनेवं च ॐ ॥ 09-303 ॥ | |||
| commentary1 = bhashya | |||
| label1 = भाष्यम् | |||
}} | |||
=== चरणाधिकरणम् === | |||
{{VerseBlock | |||
| document_id = BS | |||
| chapter_id = BS_C03 | |||
| verse_id = BS_C03_S01_V10 | |||
| verse_type = sutra | |||
| page_title = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S01 | |||
| verse_text = ॐ चरणादिति चेन्न तदुपलक्षणार्थेति कार्ष्णाजिनिः ॐ॥ 10-304 ॥ | |||
| commentary1 = bhashya | |||
| label1 = भाष्यम् | |||
}} | |||
{{VerseBlock | |||
| document_id = BS | |||
| chapter_id = BS_C03 | |||
| verse_id = BS_C03_S01_V11 | |||
| verse_type = sutra | |||
| page_title = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S01 | |||
| verse_text = ॐ आनर्थक्यमिति चेन्न तदपेक्षत्वात् ॐ ॥ 11-305 ॥ | |||
| commentary1 = bhashya | |||
| label1 = भाष्यम् | |||
}} | |||
{{VerseBlock | |||
| document_id = BS | |||
| chapter_id = BS_C03 | |||
| verse_id = BS_C03_S01_V12 | |||
| verse_type = sutra | |||
| page_title = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S01 | |||
| verse_text = ॐ सुकृतदुष्कृते एवेति तु बादरिः ॐ ॥ 12-306 ॥ | |||
| commentary1 = bhashya | |||
| label1 = भाष्यम् | |||
}} | |||
=== अनिष्टादिकार्यधिकरणम् === | |||
{{VerseBlock | |||
| document_id = BS | |||
| chapter_id = BS_C03 | |||
| verse_id = BS_C03_S01_V13 | |||
| verse_type = sutra | |||
| page_title = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S01 | |||
| verse_text = ॐ अनिष्टादिकारिणामपि च श्रुतम् ॐ ॥ 13-307 ॥ | |||
| commentary1 = bhashya | |||
| label1 = भाष्यम् | |||
}} | |||
{{VerseBlock | |||
| document_id = BS | |||
| chapter_id = BS_C03 | |||
| verse_id = BS_C03_S01_V14 | |||
| verse_type = sutra | |||
| page_title = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S01 | |||
| verse_text = ॐ संयमने त्वनुभूयेतरेषामारोहावरोहौ तद्गतिदर्शनात् ॐ ॥ 14-308 ॥ | |||
| commentary1 = bhashya | |||
| label1 = भाष्यम् | |||
}} | |||
{{VerseBlock | |||
| document_id = BS | |||
| chapter_id = BS_C03 | |||
| verse_id = BS_C03_S01_V15 | |||
| verse_type = sutra | |||
| page_title = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S01 | |||
| verse_text = ॐ स्मरन्ति च ॐ ॥ 15-309 ॥ | |||
| commentary1 = bhashya | |||
| label1 = भाष्यम् | |||
}} | |||
=== सप्ताधिकरणम् === | |||
{{VerseBlock | |||
| document_id = BS | |||
| chapter_id = BS_C03 | |||
| verse_id = BS_C03_S01_V16 | |||
| verse_type = sutra | |||
| page_title = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S01 | |||
| verse_text = ॐ अपि सप्त ॐ ॥ 16-310 ॥ | |||
| commentary1 = bhashya | |||
| label1 = भाष्यम् | |||
}} | |||
=== तद्व्यापाराधिकरणम् === | |||
{{VerseBlock | |||
| document_id = BS | |||
| chapter_id = BS_C03 | |||
| verse_id = BS_C03_S01_V17 | |||
| verse_type = sutra | |||
| page_title = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S01 | |||
| verse_text = ॐ तत्रापि च तद्व्यापारादविरोधः ॐ ॥ 17-311 ॥ | |||
| commentary1 = bhashya | |||
| label1 = भाष्यम् | |||
}} | |||
=== विद्याकर्माधिकरणम् === | |||
{{VerseBlock | |||
| document_id = BS | |||
| chapter_id = BS_C03 | |||
| verse_id = BS_C03_S01_V18 | |||
| verse_type = sutra | |||
| page_title = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S01 | |||
| verse_text = ॐ विद्याकर्मणोरिति तु प्रकृतत्वात् ॐ ॥ 18-312 ॥ | |||
| commentary1 = bhashya | |||
| label1 = भाष्यम् | |||
}} | |||
=== महातमोऽधिकरणम् === | |||
{{VerseBlock | |||
| document_id = BS | |||
| chapter_id = BS_C03 | |||
| verse_id = BS_C03_S01_V19 | |||
| verse_type = sutra | |||
| page_title = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S01 | |||
| verse_text = ॐ न तृतीये तथोपलब्धेः ॐ ॥ 19-313 ॥ | |||
| commentary1 = bhashya | |||
| label1 = भाष्यम् | |||
}} | |||
{{VerseBlock | |||
| document_id = BS | |||
| chapter_id = BS_C03 | |||
| verse_id = BS_C03_S01_V20 | |||
| verse_type = sutra | |||
| page_title = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S01 | |||
| verse_text = ॐ स्मर्यतेऽपि च लोके ॐ ॥ 20-314 ॥ | |||
| commentary1 = bhashya | |||
| label1 = भाष्यम् | |||
}} | |||
{{VerseBlock | |||
| document_id = BS | |||
| chapter_id = BS_C03 | |||
| verse_id = BS_C03_S01_V21 | |||
| verse_type = sutra | |||
| page_title = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S01 | |||
| verse_text = ॐ दर्शनाच्च ॐ ॥ 21-315 ॥ | |||
| commentary1 = bhashya | |||
| label1 = भाष्यम् | |||
}} | |||
{{VerseBlock | |||
| document_id = BS | |||
| chapter_id = BS_C03 | |||
| verse_id = BS_C03_S01_V22 | |||
| verse_type = sutra | |||
| page_title = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S01 | |||
| verse_text = ॐ तृतीये शब्दावरोधः संशोकजस्य ॐ ॥ 22-316 ॥ | |||
| commentary1 = bhashya | |||
| label1 = भाष्यम् | |||
}} | |||
{{VerseBlock | |||
| document_id = BS | |||
| chapter_id = BS_C03 | |||
| verse_id = BS_C03_S01_V23 | |||
| verse_type = sutra | |||
| page_title = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S01 | |||
| verse_text = ॐ स्मरणाच्च ॐ ॥ 23-317 ॥ | |||
| commentary1 = bhashya | |||
| label1 = भाष्यम् | |||
}} | |||
=== तत्स्वाभाव्याधिकरणम् === | |||
{{VerseBlock | |||
| document_id = BS | |||
| chapter_id = BS_C03 | |||
| verse_id = BS_C03_S01_V24 | |||
| verse_type = sutra | |||
| page_title = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S01 | |||
| verse_text = ॐ तत्स्वाभाव्यापत्तिरुपपत्तेः ॐ ॥ 24-318 ॥ | |||
| commentary1 = bhashya | |||
| label1 = भाष्यम् | |||
}} | |||
=== नातिचिरेणाधिकरणम् === | |||
{{VerseBlock | |||
| document_id = BS | |||
| chapter_id = BS_C03 | |||
| verse_id = BS_C03_S01_V25 | |||
| verse_type = sutra | |||
| page_title = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S01 | |||
| verse_text = ॐ नातिचिरेण विशेषात् ॐ ॥ 25-319 ॥ | |||
| commentary1 = bhashya | |||
| label1 = भाष्यम् | |||
}} | |||
=== अन्या(धिष्ठिता)धिकरणम् === | |||
{{VerseBlock | |||
| document_id = BS | |||
| chapter_id = BS_C03 | |||
| verse_id = BS_C03_S01_V26 | |||
| verse_type = sutra | |||
| page_title = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S01 | |||
| verse_text = ॐ अन्याधिष्ठिते पूर्ववदभिलापात् ॐ ॥ 26-320 ॥ | |||
| commentary1 = bhashya | |||
| label1 = भाष्यम् | |||
}} | |||
{{VerseBlock | |||
| document_id = BS | |||
| chapter_id = BS_C03 | |||
| verse_id = BS_C03_S01_V27 | |||
| verse_type = sutra | |||
| page_title = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S01 | |||
| verse_text = ॐ अशुद्धमिति चेन्न शब्दात् ॐ ॥ 27-321 ॥ | |||
| commentary1 = bhashya | |||
| label1 = भाष्यम् | |||
}} | |||
=== रेतोऽधिकरणम् === | |||
{{VerseBlock | |||
| document_id = BS | |||
| chapter_id = BS_C03 | |||
| verse_id = BS_C03_S01_V28 | |||
| verse_type = sutra | |||
| page_title = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S01 | |||
| verse_text = ॐ रेतःसिग्योगोऽथ ॐ ॥ 28-322 ॥ | |||
| commentary1 = bhashya | |||
| label1 = भाष्यम् | |||
}} | |||
=== योन्यधिकरणम् === | |||
{{VerseBlock | |||
| document_id = BS | |||
| chapter_id = BS_C03 | |||
| verse_id = BS_C03_S01_V29 | |||
| verse_type = sutra | |||
| page_title = ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S01 | |||
| verse_text = ॐ योनेः शरीरम् ॐ ॥ 29-323 ॥ | |||
| commentary1 = bhashya | |||
| label1 = भाष्यम् | |||
}} | |||
Revision as of 11:39, 10 March 2026
तृतीयाध्याये प्रथमः पादः
तदन्तराधिकरणम्
ॐ तदन्तरप्रतिपत्तौरंहति सम्परिष्वक्तः प्रश्ननिरूपणाभ्याम् ॐ ॥ 01-295 ॥
त्र्यात्मकत्वाधिकरणम्
ॐ त्र्यात्मकत्वात् तु भूयस्त्वात् ॐ ॥ 02-296 ॥
प्राणागत्यधिकरणम्
ॐ प्राणगतेश्च ॐ ॥ 03-297 ॥
अग्न्याद्यधिकरणम्
ॐ अग्न्यादिगतिश्रुतेरिति चेन्न भाक्तत्वात् ॐ ॥ 04-298 ॥
प्रथमश्रवणाधिकरणम्
ॐ प्रथमेऽश्रवणादिति चेन्न ता एव ह्युपपत्तेः ॐ ॥ 05-299 ॥
अश्रुतत्वाधिकरणम्
ॐ अश्रुतत्वादिति चेन्नेष्टादिकारिणं प्रतीतेः ॐ ॥ 06-300 ॥
भाक्ताधिकरणम्
ॐ भाक्तं वाऽनात्मवित्त्वात् तथा हि दर्शयति ॐ॥ 07-301 ॥
कृतात्ययाधिकरणम्
ॐ कृतात्ययेऽनुशयवान् दृष्टस्मृतिभ्याम् ॐ ॥ 08-302 ॥
यथेताधिकरणम्
ॐ यथेतमनेवं च ॐ ॥ 09-303 ॥
चरणाधिकरणम्
ॐ चरणादिति चेन्न तदुपलक्षणार्थेति कार्ष्णाजिनिः ॐ॥ 10-304 ॥
ॐ आनर्थक्यमिति चेन्न तदपेक्षत्वात् ॐ ॥ 11-305 ॥
ॐ सुकृतदुष्कृते एवेति तु बादरिः ॐ ॥ 12-306 ॥
अनिष्टादिकार्यधिकरणम्
ॐ अनिष्टादिकारिणामपि च श्रुतम् ॐ ॥ 13-307 ॥
ॐ संयमने त्वनुभूयेतरेषामारोहावरोहौ तद्गतिदर्शनात् ॐ ॥ 14-308 ॥
ॐ स्मरन्ति च ॐ ॥ 15-309 ॥
सप्ताधिकरणम्
ॐ अपि सप्त ॐ ॥ 16-310 ॥
तद्व्यापाराधिकरणम्
ॐ तत्रापि च तद्व्यापारादविरोधः ॐ ॥ 17-311 ॥
विद्याकर्माधिकरणम्
ॐ विद्याकर्मणोरिति तु प्रकृतत्वात् ॐ ॥ 18-312 ॥
महातमोऽधिकरणम्
ॐ न तृतीये तथोपलब्धेः ॐ ॥ 19-313 ॥
ॐ स्मर्यतेऽपि च लोके ॐ ॥ 20-314 ॥
ॐ दर्शनाच्च ॐ ॥ 21-315 ॥
ॐ तृतीये शब्दावरोधः संशोकजस्य ॐ ॥ 22-316 ॥
ॐ स्मरणाच्च ॐ ॥ 23-317 ॥
तत्स्वाभाव्याधिकरणम्
ॐ तत्स्वाभाव्यापत्तिरुपपत्तेः ॐ ॥ 24-318 ॥
नातिचिरेणाधिकरणम्
ॐ नातिचिरेण विशेषात् ॐ ॥ 25-319 ॥
अन्या(धिष्ठिता)धिकरणम्
ॐ अन्याधिष्ठिते पूर्ववदभिलापात् ॐ ॥ 26-320 ॥
ॐ अशुद्धमिति चेन्न शब्दात् ॐ ॥ 27-321 ॥
रेतोऽधिकरणम्
ॐ रेतःसिग्योगोऽथ ॐ ॥ 28-322 ॥
योन्यधिकरणम्
ॐ योनेः शरीरम् ॐ ॥ 29-323 ॥