Bhagavatatatparyanirnaya/C5/S12: Difference between revisions
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
||
| Line 3: | Line 3: | ||
| chapter_num = 5 | | chapter_num = 5 | ||
| title = द्वादशोऽध्यायः | | title = द्वादशोऽध्यायः | ||
}} | }}{{VerseBlock | ||
{{VerseBlock | |||
| verse_id = BTN_C05_S12_V05 | | verse_id = BTN_C05_S12_V05 | ||
| document_id = BTN | | document_id = BTN | ||
| Line 32: | Line 31: | ||
| id = BTN_C05_S12_V06_B1 | | id = BTN_C05_S12_V06_B1 | ||
| name = Bhashyam | | name = Bhashyam | ||
| text = | | text = | ||
यस्मान्मूलकारणभूतो विष्णुरेव । अतो मुख्यं सर्वकारणत्वं तस्यैव । मूलाश्रयविवक्षा यदि न स्यात्कुतः पृथिव्यां चलतीति व्यवहारः ? यतोऽवान्तराश्रया बहवः सन्त्यङ्घ्र्याद्याः ॥ ५-६ ॥ | यस्मान्मूलकारणभूतो विष्णुरेव । अतो मुख्यं सर्वकारणत्वं तस्यैव । मूलाश्रयविवक्षा यदि न स्यात्कुतः पृथिव्यां चलतीति व्यवहारः ? यतोऽवान्तराश्रया बहवः सन्त्यङ्घ्र्याद्याः ॥ ५-६ ॥ | ||
| Line 53: | Line 51: | ||
| id = BTN_C05_S12_V07_B1 | | id = BTN_C05_S12_V07_B1 | ||
| name = Bhashyam | | name = Bhashyam | ||
| text = | | text = | ||
एवं मूलगोप्तृत्वं च विष्णोरेव ॥ ७ ॥ | एवं मूलगोप्तृत्वं च विष्णोरेव ॥ ७ ॥ | ||
| Line 85: | Line 82: | ||
| id = BTN_C05_S12_V09_B1 | | id = BTN_C05_S12_V09_B1 | ||
| name = Bhashyam | | name = Bhashyam | ||
| text = | | text = | ||
आश्रयत्वात्क्षितिरिति निर्वचने क्षितिशब्दोऽपि तस्मिन्नेव ॥ परमाणु-मात्रायाः पृथिव्या अयुक्तत्वात्परमाणवोऽप्यस्याविद्ययैवाधारत्वेन | आश्रयत्वात्क्षितिरिति निर्वचने क्षितिशब्दोऽपि तस्मिन्नेव ॥ परमाणु-मात्रायाः पृथिव्या अयुक्तत्वात्परमाणवोऽप्यस्याविद्ययैवाधारत्वेन कल्पिताः | ||
॥ ८-९ ॥ | |||
}} | }} | ||
| Line 125: | Line 122: | ||
| id = BTN_C05_S12_V11_B1 | | id = BTN_C05_S12_V11_B1 | ||
| name = Bhashyam | | name = Bhashyam | ||
| text = | | text = | ||
एवं सर्वं तथा प्रकृत्यैव कल्पितं विष्णोरन्यत् । एवं प्रकृत्याधारः स्वयमनन्याधारो विष्णुरेव । अतः सर्वशब्दाश्च तस्मिन्नेव ।'राजा गोप्ताऽऽश्रयो भूमिः शरणं चेति लौकिकः | एवं सर्वं तथा प्रकृत्यैव कल्पितं विष्णोरन्यत् । एवं प्रकृत्याधारः स्वयमनन्याधारो विष्णुरेव । अतः सर्वशब्दाश्च तस्मिन्नेव । | ||
'राजा गोप्ताऽऽश्रयो भूमिः शरणं चेति लौकिकः । | |||
व्यवहारो न तत्सत्यं तयोर्ब्रह्माश्रयो विभुः ॥ | |||
गोप्ता च तस्य प्रकृतिस्तस्या विष्णुः स्वयं प्रभुः । | |||
तव गोप्त्री तु पृथिवी न त्वं गोप्ता क्षितेः स्मृतः ॥ | |||
अतः सर्वाश्रयश्चैव गोप्ता च हरिरीश्वरः । | |||
सर्वशब्दाभिधेयश्च शब्दवृत्तेर्हि कारणम् ॥ | |||
सर्वान्तरः सर्वबहिरेक एव जनार्दनः । | |||
शिर आधारता यद्वद्ग्रीवायास्तद्वदेव तु ॥ | |||
आश्रयत्वं च गोप्तृत्वमन्येषामुपचारतः''इति च ॥ १०,११ ॥ | |||
}} | }} | ||
[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]] | [[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]] | ||
Revision as of 16:47, 9 April 2026
ब्राह्मण उवाच–अयं जनो नाम चलन्पृथिव्यां
अंसे च दार्वी शिबिका च यस्यांसौवीरराजेत्यपदेश आस्ते ।
यस्मान्मूलकारणभूतो विष्णुरेव । अतो मुख्यं सर्वकारणत्वं तस्यैव । मूलाश्रयविवक्षा यदि न स्यात्कुतः पृथिव्यां चलतीति व्यवहारः ? यतोऽवान्तराश्रया बहवः सन्त्यङ्घ्र्याद्याः ॥ ५-६ ॥
शोच्यानिमांस्तानधिकस्तवाधि-र्विष्ट्या निगृह्णन्निरनुग्रहोऽसि ।
एवं मूलगोप्तृत्वं च विष्णोरेव ॥ ७ ॥
यदि क्षितावेव चराचरस्यविदाम निष्ठां प्रभवं च नित्यम् ।
एवं निरुक्तं क्षितिशब्दवृत्त-मसन्निधानं परमाणवो ये ।
आश्रयत्वात्क्षितिरिति निर्वचने क्षितिशब्दोऽपि तस्मिन्नेव ॥ परमाणु-मात्रायाः पृथिव्या अयुक्तत्वात्परमाणवोऽप्यस्याविद्ययैवाधारत्वेन कल्पिताः
॥ ८-९ ॥
एवं कृशं स्थूलमणुर्बृहद्य-दसच्च सज्जीवमजीवमन्यत् ।
ज्ञानं विशुद्धं परमार्थमेक-मनन्तरं न बहिर्ब्रह्म सत्यम् ।
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये पञ्चमस्कन्धे द्वादशोऽध्यायः ॥
एवं सर्वं तथा प्रकृत्यैव कल्पितं विष्णोरन्यत् । एवं प्रकृत्याधारः स्वयमनन्याधारो विष्णुरेव । अतः सर्वशब्दाश्च तस्मिन्नेव ।
'राजा गोप्ताऽऽश्रयो भूमिः शरणं चेति लौकिकः । व्यवहारो न तत्सत्यं तयोर्ब्रह्माश्रयो विभुः ॥ गोप्ता च तस्य प्रकृतिस्तस्या विष्णुः स्वयं प्रभुः । तव गोप्त्री तु पृथिवी न त्वं गोप्ता क्षितेः स्मृतः ॥ अतः सर्वाश्रयश्चैव गोप्ता च हरिरीश्वरः । सर्वशब्दाभिधेयश्च शब्दवृत्तेर्हि कारणम् ॥ सर्वान्तरः सर्वबहिरेक एव जनार्दनः । शिर आधारता यद्वद्ग्रीवायास्तद्वदेव तु ॥
आश्रयत्वं च गोप्तृत्वमन्येषामुपचारतःइति च ॥ १०,११ ॥