Bhagavatatatparyanirnaya/C3/S1: Difference between revisions
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
||
| Line 3: | Line 3: | ||
| chapter_num = 3 | | chapter_num = 3 | ||
| title = प्रथमोऽध्यायः | | title = प्रथमोऽध्यायः | ||
}} | }}{{VerseBlock | ||
{{VerseBlock | |||
| verse_id = BTN_C03_S01_V01 | | verse_id = BTN_C03_S01_V01 | ||
| document_id = BTN | | document_id = BTN | ||
| Line 27: | Line 26: | ||
| id = BTN_C03_S01_V02_B01 | | id = BTN_C03_S01_V02_B01 | ||
| name = Bhashyam | | name = Bhashyam | ||
| text = | | text = | ||
'युद्धकाले तु विदुरस्तीर्थयात्रां गतोऽपि सन् | 'युद्धकाले तु विदुरस्तीर्थयात्रां गतोऽपि सन् । | ||
प्राय आस्ते गजपुरे पाण्डवानां व्यपेक्षया''॥ | |||
इति स्कान्दे ॥ १,२ ॥ | |||
}} | }} | ||
| Line 60: | Line 60: | ||
| id = BTN_C03_S01_V07_B01 | | id = BTN_C03_S01_V07_B01 | ||
| name = Bhashyam | | name = Bhashyam | ||
| text = | | text = | ||
यदा ददाह । यदा केशाभिमर्शः प्राप्त इति यदाशब्दो हेत्वर्थः । 'यदा तदेति हेत्वर्थे कालार्थे चापि भण्यते''। इत्यभिधानम् ॥ ६,७ ॥ | यदा ददाह । यदा केशाभिमर्शः प्राप्त इति यदाशब्दो हेत्वर्थः । 'यदा तदेति हेत्वर्थे कालार्थे चापि भण्यते''। इत्यभिधानम् ॥ ६,७ ॥ | ||
| Line 92: | Line 91: | ||
| id = BTN_C03_S01_V21_B01 | | id = BTN_C03_S01_V21_B01 | ||
| name = Bhashyam | | name = Bhashyam | ||
| text = | | text = | ||
सुहृद्विनष्टिं यदुकुलविनष्टिमेष्याम् ।'विदुरस्तु प्रभासस्थः शापं सङ्क्षेपतोऽशृृणोत् | सुहृद्विनष्टिं यदुकुलविनष्टिमेष्याम् । | ||
'विदुरस्तु प्रभासस्थः शापं सङ्क्षेपतोऽशृृणोत् । | |||
यदूनां विस्तरात्पश्चादुद्धवाद्यमुनामनु''॥ इति स्कान्दे । | |||
भारतविरोधाच्चान्यथा ॥ २०,२१ ॥ | |||
}} | }} | ||
| Line 113: | Line 114: | ||
| id = BTN_C03_S01_V23_B01 | | id = BTN_C03_S01_V23_B01 | ||
| name = Bhashyam | | name = Bhashyam | ||
| text = | | text = | ||
प्रत्यङ्कमुख्यो विष्णुः ।'ब्रह्मा प्रत्यङ्कवान् विष्णुः सम्यग्लक्षणवत्तमः''इति तन्त्रमालायाम् ॥२३॥ | प्रत्यङ्कमुख्यो विष्णुः । | ||
'ब्रह्मा प्रत्यङ्कवान् विष्णुः सम्यग्लक्षणवत्तमः''इति तन्त्रमालायाम् ॥२३॥ | |||
}} | }} | ||
| Line 134: | Line 135: | ||
| id = BTN_C03_S01_V26_B01 | | id = BTN_C03_S01_V26_B01 | ||
| name = Bhashyam | | name = Bhashyam | ||
| text = | | text = | ||
'पद्मो ब्रह्मा समुद्दिष्टः पद्मा श्रीरपि चोच्यते''इति ब्राह्मे ।'लोकानां सुखकर्तृत्वमपेक्ष्य कुशलं विभोः | 'पद्मो ब्रह्मा समुद्दिष्टः पद्मा श्रीरपि चोच्यते''इति ब्राह्मे । | ||
'लोकानां सुखकर्तृत्वमपेक्ष्य कुशलं विभोः । | |||
पृच्छ्यते सततानन्दात्कथं तस्यैव पृच्छ्यते''। इति पाद्मे ॥ २६ ॥ | |||
}} | }} | ||
| Line 155: | Line 157: | ||
| id = BTN_C03_S01_V27_B01 | | id = BTN_C03_S01_V27_B01 | ||
| name = Bhashyam | | name = Bhashyam | ||
| text = | | text = | ||
वरतर्पणेन भर्तृतर्पणेन ॥ २७ ॥ | वरतर्पणेन भर्तृतर्पणेन ॥ २७ ॥ | ||
| Line 176: | Line 177: | ||
| id = BTN_C03_S01_V29_B01 | | id = BTN_C03_S01_V29_B01 | ||
| name = Bhashyam | | name = Bhashyam | ||
| text = | | text = | ||
'आधिर्मनोवरूथं च आत्मा स्वमिति चोच्यते''इत्यभिधानम् ॥ २९ ॥ | 'आधिर्मनोवरूथं च आत्मा स्वमिति चोच्यते''इत्यभिधानम् ॥ २९ ॥ | ||
| Line 197: | Line 197: | ||
| id = BTN_C03_S01_V37_B01 | | id = BTN_C03_S01_V37_B01 | ||
| name = Bhashyam | | name = Bhashyam | ||
| text = | | text = | ||
अघं व्यमुञ्चत् । पुनरपराधबुद्धिं हित्वाऽऽस्ते ॥ ३७ ॥ | अघं व्यमुञ्चत् । पुनरपराधबुद्धिं हित्वाऽऽस्ते ॥ ३७ ॥ | ||
| Line 226: | Line 225: | ||
| id = BTN_C03_S01_V44_B01 | | id = BTN_C03_S01_V44_B01 | ||
| name = Bhashyam | | name = Bhashyam | ||
| text = | | text = | ||
'न देहयोगो हि जनिर्विष्णोर्व्यक्तिर्जनिः स्मृता''इत्याग्नेये ।'हरिः कर्ताऽप्यकर्तेति फलाभावेन भण्यते''इति च ॥ ४४ ॥ | 'न देहयोगो हि जनिर्विष्णोर्व्यक्तिर्जनिः स्मृता''इत्याग्नेये । | ||
'हरिः कर्ताऽप्यकर्तेति फलाभावेन भण्यते''इति च ॥ ४४ ॥ | |||
}} | }} | ||
[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]] | [[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]] | ||
Revision as of 16:45, 9 April 2026
श्रीशुक उवाच–एवमेतत् पुरा पृष्टो मैत्रेयो भगवान् किल ।
यदा त्वयं मन्त्रकृद् वो भगवानखिलेश्वरः । पौरवेन्द्रपुरं हित्वा प्रविवेशात्मसात्कृतम् ॥ २ ॥
'युद्धकाले तु विदुरस्तीर्थयात्रां गतोऽपि सन् ।
प्राय आस्ते गजपुरे पाण्डवानां व्यपेक्षया॥
इति स्कान्दे ॥ १,२ ॥श्रीशुक उवाच–यदा तु राजा स्वसुतानसाधून्
यदा सभायां कुरुदेवदेव्याःकेशाभिमर्शं सुतकर्म गर्ह्यम् ।
यदा ददाह । यदा केशाभिमर्शः प्राप्त इति यदाशब्दो हेत्वर्थः । 'यदा तदेति हेत्वर्थे कालार्थे चापि भण्यते। इत्यभिधानम् ॥ ६,७ ॥
इत्थं व्रजन् भारतमेव वर्षंकालेन यावद् गतवान् प्रभासम् ।
तत्राथ शुश्राव सुहृद्विनष्टिंवनं यथा वेणुजवह्निनाऽऽश्रयम् ।
सुहृद्विनष्टिं यदुकुलविनष्टिमेष्याम् ।
'विदुरस्तु प्रभासस्थः शापं सङ्क्षेपतोऽशृृणोत् । यदूनां विस्तरात्पश्चादुद्धवाद्यमुनामनु॥ इति स्कान्दे ।
भारतविरोधाच्चान्यथा ॥ २०,२१ ॥अन्यानि चेह द्विजदेवदेवैःकृतानि नानायतनानि विष्णोः ।
प्रत्यङ्कमुख्यो विष्णुः ।
'ब्रह्मा प्रत्यङ्कवान् विष्णुः सम्यग्लक्षणवत्तमःइति तन्त्रमालायाम् ॥२३॥
कच्चित् पुराणौ पुरुषौ स्वनाभ्य-पद्मानुवृत्त्येह कलावतीर्णौ ।
'पद्मो ब्रह्मा समुद्दिष्टः पद्मा श्रीरपि चोच्यतेइति ब्राह्मे ।
'लोकानां सुखकर्तृत्वमपेक्ष्य कुशलं विभोः ।
पृच्छ्यते सततानन्दात्कथं तस्यैव पृच्छ्यते। इति पाद्मे ॥ २६ ॥कच्चित् कुरूणां परमः सुहृन्नोभामः स आस्ते सुखमङ्ग शौरिः ।
वरतर्पणेन भर्तृतर्पणेन ॥ २७ ॥
कच्चित् सुखं सात्वतवृष्णिभोज-दाशार्हकाणामधिपः सः आस्ते ।
'आधिर्मनोवरूथं च आत्मा स्वमिति चोच्यतेइत्यभिधानम् ॥ २९ ॥
किं वा कृताघेष्वघमत्यमर्षीभीमोऽहिवद् दीर्घतमं व्यमुञ्चत् ।
अघं व्यमुञ्चत् । पुनरपराधबुद्धिं हित्वाऽऽस्ते ॥ ३७ ॥
अजस्य जन्मोत्पथनाशनायकर्माण्यकर्तुर्ग्रहणाय पुंसाम् ।
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये तृतीयस्कन्धे प्रथमोऽध्यायः ॥
'न देहयोगो हि जनिर्विष्णोर्व्यक्तिर्जनिः स्मृताइत्याग्नेये ।
'हरिः कर्ताऽप्यकर्तेति फलाभावेन भण्यतेइति च ॥ ४४ ॥