Bhagavatatatparyanirnaya/C4/S10: Difference between revisions
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
||
| Line 4: | Line 4: | ||
| title = दशमोऽध्यायः | | title = दशमोऽध्यायः | ||
}} | }} | ||
{{VerseBlock | {{VerseBlock | ||
| verse_id = BTN_C04_S10_V10 | | verse_id = BTN_C04_S10_V10 | ||
| Line 15: | Line 13: | ||
| verse_line3 = सा ब्रह्मणि स्वमहिमन्यपि नाथ मा भूत् | | verse_line3 = सा ब्रह्मणि स्वमहिमन्यपि नाथ मा भूत् | ||
| verse_line4 = किम्वन्तकासिलुलितात् पततां विमानात् ॥ १० ॥ | | verse_line4 = किम्वन्तकासिलुलितात् पततां विमानात् ॥ १० ॥ | ||
| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | |||
}} | }} | ||
| Line 35: | Line 34: | ||
| verse_line3 = ये त्वब्जनाभभवदीयपदारविन्द- | | verse_line3 = ये त्वब्जनाभभवदीयपदारविन्द- | ||
| verse_line4 = सौगन्ध्यलुब्धहृदयेषु कृतप्रसङ्गाः ॥ १२ ॥ | | verse_line4 = सौगन्ध्यलुब्धहृदयेषु कृतप्रसङ्गाः ॥ १२ ॥ | ||
| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | |||
}} | }} | ||
| Line 55: | Line 55: | ||
| verse_line3 = रूपं स्थविष्ठमज ते महदाद्यशेषं | | verse_line3 = रूपं स्थविष्ठमज ते महदाद्यशेषं | ||
| verse_line4 = नातः परं परम वेद्मि न यत्र वाचः ॥ १३ ॥ | | verse_line4 = नातः परं परम वेद्मि न यत्र वाचः ॥ १३ ॥ | ||
| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | |||
}} | }} | ||
| Line 75: | Line 76: | ||
| verse_line3 = यद्बुध्द्यवस्थितमखण्डितया स्वबुद्ध्या | | verse_line3 = यद्बुध्द्यवस्थितमखण्डितया स्वबुद्ध्या | ||
| verse_line4 = दृष्ट्वाऽऽस्थिता वधिमतो व्यतिरिक्त आस्से ॥ १५ ॥ | | verse_line4 = दृष्ट्वाऽऽस्थिता वधिमतो व्यतिरिक्त आस्से ॥ १५ ॥ | ||
| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | |||
}} | }} | ||
| Line 95: | Line 97: | ||
| verse_line3 = तद् ब्रह्म विश्वभवमेकमविश्वमाद्य- | | verse_line3 = तद् ब्रह्म विश्वभवमेकमविश्वमाद्य- | ||
| verse_line4 = मानन्दमात्रमविकारमहं प्रपद्ये ॥ १६ ॥ | | verse_line4 = मानन्दमात्रमविकारमहं प्रपद्ये ॥ १६ ॥ | ||
| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | |||
}} | }} | ||
| Line 123: | Line 126: | ||
| verse_type = shloka | | verse_type = shloka | ||
| verse_line1 = तव पादमूलं भजत आचार्यस्याशिष्टयः शिक्षाः सत्याशीःप्रदा एव । तथापि अस्मान् शिष्यान् विशिष्टफलप्राप्तये पुनः परिपाति भवान् । अहो बत ममानात्म्यं मन्दभाग्यस्य पश्यत । भवच्छिदः पादमूलं गत्वा याचे तदन्तवत् ॥ ३१ ॥ | | verse_line1 = तव पादमूलं भजत आचार्यस्याशिष्टयः शिक्षाः सत्याशीःप्रदा एव । तथापि अस्मान् शिष्यान् विशिष्टफलप्राप्तये पुनः परिपाति भवान् । अहो बत ममानात्म्यं मन्दभाग्यस्य पश्यत । भवच्छिदः पादमूलं गत्वा याचे तदन्तवत् ॥ ३१ ॥ | ||
| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | |||
}} | }} | ||
| Line 141: | Line 145: | ||
| verse_line1 = दैवीं मायामुपाश्रित्य प्रसुप्त इव भिन्नदृक् । | | verse_line1 = दैवीं मायामुपाश्रित्य प्रसुप्त इव भिन्नदृक् । | ||
| verse_line2 = तप्ये द्वितीयेऽप्यसति भ्रातृभ्रातृव्यहृद्रुजा ॥ ३३ ॥ | | verse_line2 = तप्ये द्वितीयेऽप्यसति भ्रातृभ्रातृव्यहृद्रुजा ॥ ३३ ॥ | ||
| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | |||
}} | }} | ||
| Line 160: | Line 165: | ||
| verse_line2 = तादात्म्यं यच्छतो मौढ्यान्मानो मे भिक्षितं बत | | verse_line2 = तादात्म्यं यच्छतो मौढ्यान्मानो मे भिक्षितं बत | ||
| verse_line3 = ईश्वरात् क्षीणपुण्येन पुलकानिव चाधनः ॥ ३५ ॥ | | verse_line3 = ईश्वरात् क्षीणपुण्येन पुलकानिव चाधनः ॥ ३५ ॥ | ||
| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | |||
}} | }} | ||
| Line 178: | Line 184: | ||
| verse_line1 = लाल्यमानं जनैरेवं ध्रुवं सभ्रातरं नृपः । | | verse_line1 = लाल्यमानं जनैरेवं ध्रुवं सभ्रातरं नृपः । | ||
| verse_line2 = आरोप्य करिणीं हृष्टः स्तूयमानोऽविशत् पुरम् ॥ ५३ ॥ | | verse_line2 = आरोप्य करिणीं हृष्टः स्तूयमानोऽविशत् पुरम् ॥ ५३ ॥ | ||
| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya | |||
}} | }} | ||
Revision as of 06:56, 9 April 2026
या निर्वृतिस्तनुभृतां तव पादपद्म-ध्यानाद् भवज्जनकथाश्रवणेन वा स्यात् ।
परब्रह्मणि स्थितस्य ध्यानादिकं विना न भवति । सुप्तौ दृष्टत्वात् ॥१०॥
ते न स्मरन्त्यतितरां प्रियमीशमाद्यंस्वान् संपदः सुतसुहृद्गृहवित्तदारान् ।
ये स्वाः सम्पदः स्मरन्ति ते त्वां न स्मरन्ति ।ये भगवद्भक्तसङ्गाः ते स्वाः सम्पदो न स्मरन्ति ॥ १२ ॥
तिर्यङ्नगद्विजसरीसृपदेवदैत्य-मर्त्यादिभिर्विरचितं सदसद्विशेषम् ।
'पश्यमानोऽपि तु हरिं न तु वेत्ति कथञ्चन ।वेत्ति किञ्चित्प्रसादेन हरेरथ गुरोस्तथा॥ इति ब्रह्मतर्के ॥ १३ ॥
त्वं नित्यमुक्तपरिशुद्धविशुद्ध आत्माकूटस्थ आदिपुरुषो भगवांस्त्र्यधीशः ।
वधिं अवधिम् । अल्लोपेन । संसारस्यावधिभूतं त्वामास्थिताः ॥ तैः सहैवास्ते ॥ १५ ॥
यस्मिन् विरुद्धगतयोऽप्यनिशं पतन्तिविद्यादयो विविधशक्तय आनुपूर्व्या ।
'आनुपूर्वी श्रुतिश्चैव त्रयी चाम्नाय उच्यते। इत्यभिधानम् ॥ १६ ॥
सत्याशिषो हि भगवंस्तव पादमूल-माशिष्टयोऽनुभजतः पुरुषार्थमूर्तेः ।
तव पादमूलं भजत आचार्यस्याशिष्टयः शिक्षाः सत्याशीःप्रदा एव । तथापि अस्मान् शिष्यान् विशिष्टफलप्राप्तये पुनः परिपाति भवान् । अहो बत ममानात्म्यं मन्दभाग्यस्य पश्यत । भवच्छिदः पादमूलं गत्वा याचे तदन्तवत् ॥ ३१ ॥
'आधिपत्यमनित्यं तु ध्रुवलोकस्य यद्ध्रुवे ।न तु तत्स्थानगन्तॄणां यतीनां गतिरुत्तमा ॥तस्यापि मुक्तिर्नियता नियतं चापि तत्पदम् ।तथापि कामनानिन्दा ध्रुवेण सुकृता बत॥ इति भविष्यत्पर्वणि ॥ ३१ ॥
दैवीं मायामुपाश्रित्य प्रसुप्त इव भिन्नदृक् ।तप्ये द्वितीयेऽप्यसति भ्रातृभ्रातृव्यहृद्रुजा ॥ ३३ ॥
'द्वितीयस्य स्वतन्त्रस्य त्वभावाद्द्वयवर्जितः ।ईश्वरश्चेशितव्यस्य भावात्स परमेश्वरः॥ इति हरिवंशेषु ॥ ३३ ॥
भवच्छिदमयाचेऽहं भवं भाग्यविवर्जितः ।तादात्म्यं यच्छतो मौढ्यान्मानो मे भिक्षितं बत
'हरौ नियतचित्तत्वाद्गृहवत्तत्प्रवेशनात् ।मोक्षं तादात्म्यमित्याहुर्न तद्रूपत्वतः क्वचित्॥ इति भविष्यत्पर्वणि ॥तच्चित्ततैव तादात्म्यम् ।'नैकात्मतां मे स्पृहयन्तिइत्युक्तत्वात् ।'हरीच्छितेच्छुतैकात्म्यं न तेनैकस्वरूपताइति च ।'कामेन मे काम आगात्इति च श्रुतिः ॥ ३५ ॥
लाल्यमानं जनैरेवं ध्रुवं सभ्रातरं नृपः ।आरोप्य करिणीं हृष्टः स्तूयमानोऽविशत् पुरम् ॥ ५३ ॥
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये चतुर्थस्कन्धे दशमोऽध्यायः ॥
'कलभश्चैव कन्यानां करिणी बालमङ्गले। इति राजनीतौ ॥ ५३ ॥