Bruhadaranyaka/C1/S7: Difference between revisions

Revision as of 05:36, 8 April 2026

त्रयब्राह्मणम्

त्रयं वा इदं नाम रूपं कर्म तेषां नाम्नां वागित्येतदेषामुक्थमतो हि सर्वाणि नामान्युत्तिष्ठन्त्येतदेषां सामैतद्धि सर्वैर्नामभिः सममेतदेषां ब्रह्मैतद्धि सर्वाणि नामानि बिभर्ति ॥ १ ॥

अथ रूपाणां चक्षुरित्येतदेषामुक्थमतो हि सर्वाणि रूपाण्युत्तिष्ठन्त्येतदेषां सामेतद्धि सर्वै रूपैः सममेतदेषां ब्रह्मैतद्धि सर्वाणि रूपाणि बिभर्ति ॥ २ ॥

अथ कर्मणामात्मेत्येतदेषामुक्थमतो हि सर्वाणि कर्माण्युत्तिष्ठन्त्येतदेषां सामैतद्धि सर्वैः कर्मभिः सममेतदेषां ब्रह्मैतद्धि सर्वाणि कर्माणि बिभर्ति तदेतत्त्रयं सदेकमयमात्माऽऽत्मैकः सन्नेतत्त्रयं तदेतदमृतं सत्येन च्छन्नं प्राणो वा अमृतं नामरूपे सत्यं ताभ्यामयं प्राणश्छन्नः ॥ ३ ॥

Template:AuthorNote

सहैव माति जानातीति समम् । आत्मा प्राणः । नामरूपयोरपि प्राणाधीनत्वादेकमित्युच्यते ।

             प्राणो वायुरिति प्रोक्तस्तत्पत्नी नाम भारती ।
             रूपं तु तत्सुतो रुद्रो वशे प्राणस्य तद्द्वयम् ॥
             अमृतो वायुरुद्दिष्टो नित्यज्ञानात्मकत्वतः ।

सत्यं यथार्थवक्तृत्वाद्भारती रुद्र एव च ॥ इति ।

रुद्रं वेदेषु च प्राणः प्रविष्टश्छादितः सदा । सत्य इत्युच्यते नित्यं स्वरूपेणामृतः स्मृतः ॥ इति च ।

@@ Line 9: / Line 9: @@
 }}
 == त्रयब्राह्मणम् ==
+{{VerseBlock
+| verse_id      = BR_C01_S07_V01
+| document_id   = BR
+| chapter_id    = BR_C01
+| section_id    = BR_C01_S07
+| adhikarana    =
+| verse_type    = mantra
+| verse_line1  = त्रयं वा इदं नाम रूपं कर्म तेषां नाम्नां वागित्येतदेषामुक्थमतो हि सर्वाणि नामान्युत्तिष्ठन्त्येतदेषां सामैतद्धि सर्वैर्नामभिः सममेतदेषां ब्रह्मैतद्धि सर्वाणि नामानि बिभर्ति ॥ १ ॥
+}}
+{{VerseBlock
+| verse_id      = BR_C01_S07_V02
+| document_id   = BR
+| chapter_id    = BR_C01
+| section_id    = BR_C01_S07
+| adhikarana    =
+| verse_type    = mantra
+| verse_line1  = अथ रूपाणां चक्षुरित्येतदेषामुक्थमतो हि सर्वाणि रूपाण्युत्तिष्ठन्त्येतदेषां सामेतद्धि सर्वै रूपैः सममेतदेषां ब्रह्मैतद्धि सर्वाणि रूपाणि बिभर्ति ॥ २ ॥
+}}
+{{VerseBlock
+| verse_id      = BR_C01_S07_V03
+| document_id   = BR
+| chapter_id    = BR_C01
+| section_id    = BR_C01_S07
+| adhikarana    =
+| verse_type    = mantra
+| verse_line1  = अथ कर्मणामात्मेत्येतदेषामुक्थमतो हि सर्वाणि कर्माण्युत्तिष्ठन्त्येतदेषां सामैतद्धि सर्वैः कर्मभिः सममेतदेषां ब्रह्मैतद्धि सर्वाणि कर्माणि बिभर्ति तदेतत्त्रयं सदेकमयमात्माऽऽत्मैकः सन्नेतत्त्रयं तदेतदमृतं सत्येन च्छन्नं प्राणो वा अमृतं नामरूपे सत्यं ताभ्यामयं प्राणश्छन्नः ॥ ३ ॥
+}}
+{{AuthorNote| text = ॥  इति त्रयब्राह्मणम् ॥}}
+{{AuthorNote| text = ॥  इति बृहदारण्यकोपनिषदि तृतीयोऽध्यायः ॥}}
+{{AuthorNote| text = ॥  इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीमद्बृहदारण्यकोपनिषद्भाष्ये तृतीयोऽध्यायः ॥}}
+{{Commentary
+| verse_id = BR_C01_S07_V03
+| id       = BR_C01_S07_V03_B01
+| name     = Bhashyam
+| label    = Bhashyam
+| text     =
+सहैव माति जानातीति समम् । आत्मा प्राणः । नामरूपयोरपि प्राणाधीनत्वादेकमित्युच्यते ।
+              प्राणो वायुरिति प्रोक्तस्तत्पत्नी नाम भारती ।
+              रूपं तु तत्सुतो रुद्रो वशे प्राणस्य तद्द्वयम् ॥
+              अमृतो वायुरुद्दिष्टो नित्यज्ञानात्मकत्वतः ।
+              सत्यं यथार्थवक्तृत्वाद्भारती रुद्र एव च ॥ इति ।
+}}
+{{Commentary
+| verse_id = BR_C01_S07_V03
+| id       = BR_C01_S07_V03_B02
+| name     = Bhashyam
+| label    = Bhashyam
+| text     =
+रुद्रं वेदेषु च प्राणः प्रविष्टश्छादितः सदा ।
+              सत्य इत्युच्यते नित्यं स्वरूपेणामृतः स्मृतः ॥ इति च ।
+}}
 [[Category:Bruhadaranyaka]]