Jump to content

Bhagavatatatparyanirnaya/C6/S16: Difference between revisions

From Grantha
Newer edit →
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
 
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Line 9: Line 9:
}}
}}
== षोडशोऽध्यायः ==
== षोडशोऽध्यायः ==
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C06_S16_V09
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C06
| section_id    = BTN_C06_S16
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = एष नित्योऽव्ययः सूक्ष्म एकः सर्वाश्रयः स्वदृक् ।
| verse_line2  = आत्ममायागुणैर्विश्वमात्मानं सृजते प्रभुः ॥ ९ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C06_S16_V09
| id      = BTN_C06_S16_V09_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
एष नित्योऽव्ययः ।'अनित्यसम्बन्धयुताः पित्राद्या नित्ययुग्घरिः''॥ इति च ।आत्मानं चावताररूपेण सृजते ॥ ९ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C06_S16_V11
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C06
| section_id    = BTN_C06_S16
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = नादत्त आत्मा हि गुणं न दोषं न क्रियाफलम् ।
| verse_line2  = उदासीन इवासीनः परावरदृगीश्वरः ॥ ११ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C06_S16_V11
| id      = BTN_C06_S16_V11_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
'भोक्ता सद्गुणभोक्तृत्वान्न भोक्ता तदवृद्धितः ।अचिन्त्यशक्तितस्तच्च युज्यते परमेशितुः''॥ इति च ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C06_S16_V21
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C06
| section_id    = BTN_C06_S16
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = वचस्युपरते प्राप्यो य एको मनसा सह ।
| verse_line2  = अनामरूपचिन्मात्रः सोऽव्ययः सदसत्परः ॥२१॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C06_S16_V21
| id      = BTN_C06_S16_V21_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
बाह्यमनस्युपरते चिन्मात्रमनसा सह प्राप्यः ॥ २१ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C06_S16_V22
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C06
| section_id    = BTN_C06_S16
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = यस्मिन्निदं यतश्चेदं तिष्ठत्यप्येति जायते ।
| verse_line2  = मृन्मयेष्विव मृज्जातिस्तस्मै ते ब्रह्मणे नमः ॥ २२ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C06_S16_V22
| id      = BTN_C06_S16_V22_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
मृन्मयेष्विव मृज्जातिः ।'पृथिवी पर्वताश्चैव मृन्मयाः समुदीरिताः ।तेषु मृज्जातयः सर्वे जायन्ते स्थावरादयः''॥ इति च ॥ २२ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C06_S16_V29
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C06
| section_id    = BTN_C06_S16
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ततः कतिपयाहोभिर्विद्ययेद्धमनोगतिः ।
| verse_line2  = जगाम देवदेवस्य शेषस्य चरणान्तिकम् ॥ २९ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C06_S16_V29
| id      = BTN_C06_S16_V29_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
'अन्यान्तर्यामिणं विष्णुमुपास्यान्यसमीपगः ।भवेद्योग्यतया तस्य पदं वा प्राप्नुयान्नरः''॥ इति नारदीये ॥ २९ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C06_S16_V31
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C06
| section_id    = BTN_C06_S16
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तद्दर्शनध्वस्तसमस्तकिल्बिषः स्वच्छामलान्तःकरणोऽभ्ययान्मुहुः ।
| verse_line2  = प्रवृद्धभक्त्याऽऽप्रणयाश्रुलोचनः
| verse_line3  = प्रहृष्टरोमा तमनादिपूरुषम् ॥ ३१ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C06_S16_V31
| id      = BTN_C06_S16_V31_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
अनेन प्रकारेण मुहुस्तत्सकाशमभ्ययात् ।'शेषान्तर्यामिणं विष्णुं चित्रकेतुरुपास्य तु ।शेषाविष्टहरेश्चापि वरान्प्राप्याप तद्गतिम्''॥ इति तन्त्रमालायाम् ॥ ३१ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C06_S16_V51
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C06
| section_id    = BTN_C06_S16
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अहं वै सर्वभूतानि भूतात्मा भूतभावनः ।
| verse_line2  = शब्दब्रह्म परं ब्रह्म ममोभे शाश्वती तनू ॥ ५१ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C06_S16_V51
| id      = BTN_C06_S16_V51_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
'हरिस्तु सर्वभूतानि तदन्तर्याम्यपेक्षया ।तिङ्पदान्यपि सर्वाणि सुप्पदानि तथैव च ।तस्मिन्नेव प्रवर्तन्ते मुख्यवृत्त्या विशेषतः''॥ इति च ॥ ५१ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C06_S16_V52
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C06
| section_id    = BTN_C06_S16
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = लोकेऽविततमात्मानं लोकं चात्मनि सन्ततम् ।
| verse_line2  = उभयं च मया व्याप्तं मयि चैवोभयं कृतम् ॥ ५२ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C06_S16_V52
| id      = BTN_C06_S16_V52_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
लोकं चात्मनि सन्ततं वासनारूपेण ॥ ५२ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C06_S16_V54
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C06
| section_id    = BTN_C06_S16
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = एवं जागरणादीनि जीवस्थानानि चात्मनः ।
| verse_line2  = मायामात्राणि विज्ञाय तद्द्रष्टारं परं स्मरेत् ॥ ५४ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C06_S16_V54
| id      = BTN_C06_S16_V54_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
मायामात्राणि प्रकृतिनिर्मितानि ॥ ५४ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C06_S16_V56
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C06
| section_id    = BTN_C06_S16
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = उभयं स्मरतः पुंसः प्रस्वापप्रतिबोधयोः ।
| verse_line2  = अन्वेति व्यतिरिच्येत तज्ज्ञानं ब्रह्म तत् परम् ॥ ५६ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C06_S16_V56
| id      = BTN_C06_S16_V56_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
प्रतिबोधेऽन्वेति स्वयमपि प्रतिबुद्धः । सुप्तावस्वपन्व्यतिरिच्येत ॥ ५६ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C06_S16_V57
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C06
| section_id    = BTN_C06_S16
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = यद्येष विस्मृतः पुंसो मद्भावो भिन्न आत्मनः ।
| verse_line2  = ततः संसार एतस्य देहाद् देहो मृतेर्मृतिः ॥ ५७ ॥
}}
{{AuthorNote| text = ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये षष्ठस्कन्धे षोडशोऽध्यायः ॥}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C06_S16_V57
| id      = BTN_C06_S16_V57_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
'सर्वभिन्नं परात्मानं विस्मरन्संसरेदिह ।अभिन्नं संस्मरन्याति तमो नास्त्यत्र संशयः''॥ इति च ॥ ५७ ॥
}}




[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]]
[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]]

Revision as of 05:34, 8 April 2026

षोडशोऽध्यायः

एष नित्योऽव्ययः सूक्ष्म एकः सर्वाश्रयः स्वदृक् ।आत्ममायागुणैर्विश्वमात्मानं सृजते प्रभुः ॥ ९ ॥


एष नित्योऽव्ययः ।'अनित्यसम्बन्धयुताः पित्राद्या नित्ययुग्घरिः॥ इति च ।आत्मानं चावताररूपेण सृजते ॥ ९ ॥
नादत्त आत्मा हि गुणं न दोषं न क्रियाफलम् ।उदासीन इवासीनः परावरदृगीश्वरः ॥ ११ ॥


'भोक्ता सद्गुणभोक्तृत्वान्न भोक्ता तदवृद्धितः ।अचिन्त्यशक्तितस्तच्च युज्यते परमेशितुः॥ इति च ॥ ११ ॥
वचस्युपरते प्राप्यो य एको मनसा सह ।अनामरूपचिन्मात्रः सोऽव्ययः सदसत्परः ॥२१॥


बाह्यमनस्युपरते चिन्मात्रमनसा सह प्राप्यः ॥ २१ ॥
यस्मिन्निदं यतश्चेदं तिष्ठत्यप्येति जायते ।मृन्मयेष्विव मृज्जातिस्तस्मै ते ब्रह्मणे नमः ॥ २२ ॥


मृन्मयेष्विव मृज्जातिः ।'पृथिवी पर्वताश्चैव मृन्मयाः समुदीरिताः ।तेषु मृज्जातयः सर्वे जायन्ते स्थावरादयः॥ इति च ॥ २२ ॥
ततः कतिपयाहोभिर्विद्ययेद्धमनोगतिः ।जगाम देवदेवस्य शेषस्य चरणान्तिकम् ॥ २९ ॥


'अन्यान्तर्यामिणं विष्णुमुपास्यान्यसमीपगः ।भवेद्योग्यतया तस्य पदं वा प्राप्नुयान्नरः॥ इति नारदीये ॥ २९ ॥
तद्दर्शनध्वस्तसमस्तकिल्बिषः स्वच्छामलान्तःकरणोऽभ्ययान्मुहुः ।प्रवृद्धभक्त्याऽऽप्रणयाश्रुलोचनः


अनेन प्रकारेण मुहुस्तत्सकाशमभ्ययात् ।'शेषान्तर्यामिणं विष्णुं चित्रकेतुरुपास्य तु ।शेषाविष्टहरेश्चापि वरान्प्राप्याप तद्गतिम्॥ इति तन्त्रमालायाम् ॥ ३१ ॥
अहं वै सर्वभूतानि भूतात्मा भूतभावनः ।शब्दब्रह्म परं ब्रह्म ममोभे शाश्वती तनू ॥ ५१ ॥


'हरिस्तु सर्वभूतानि तदन्तर्याम्यपेक्षया ।तिङ्पदान्यपि सर्वाणि सुप्पदानि तथैव च ।तस्मिन्नेव प्रवर्तन्ते मुख्यवृत्त्या विशेषतः॥ इति च ॥ ५१ ॥
लोकेऽविततमात्मानं लोकं चात्मनि सन्ततम् ।उभयं च मया व्याप्तं मयि चैवोभयं कृतम् ॥ ५२ ॥


लोकं चात्मनि सन्ततं वासनारूपेण ॥ ५२ ॥
एवं जागरणादीनि जीवस्थानानि चात्मनः ।मायामात्राणि विज्ञाय तद्द्रष्टारं परं स्मरेत् ॥ ५४ ॥


मायामात्राणि प्रकृतिनिर्मितानि ॥ ५४ ॥
उभयं स्मरतः पुंसः प्रस्वापप्रतिबोधयोः ।अन्वेति व्यतिरिच्येत तज्ज्ञानं ब्रह्म तत् परम् ॥ ५६ ॥


प्रतिबोधेऽन्वेति स्वयमपि प्रतिबुद्धः । सुप्तावस्वपन्व्यतिरिच्येत ॥ ५६ ॥
यद्येष विस्मृतः पुंसो मद्भावो भिन्न आत्मनः ।ततः संसार एतस्य देहाद् देहो मृतेर्मृतिः ॥ ५७ ॥


Template:AuthorNote

'सर्वभिन्नं परात्मानं विस्मरन्संसरेदिह ।अभिन्नं संस्मरन्याति तमो नास्त्यत्र संशयः॥ इति च ॥ ५७ ॥
Retrieved from "https://grantha.io/index.php?title=Bhagavatatatparyanirnaya/C6/S16&oldid=1565"