Jump to content

Bhagavatatatparyanirnaya/C6/S15: Difference between revisions

From Grantha
Newer edit →
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
 
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Line 9: Line 9:
}}
}}
== पञ्चदशोऽध्यायः ==
== पञ्चदशोऽध्यायः ==
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C06_S15_V14
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C06
| section_id    = BTN_C06_S15
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = चरन्ति ह्यवनौ कामं ब्राह्मणा भगवत्प्रियाः ।
| verse_line2  = मादृशां ग्राम्यबुद्धीनां बोधायोन्मत्तलिङ्गिनः ॥ १५ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C06_S15_V16
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C06
| section_id    = BTN_C06_S15
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = कुमारो नारद ऋभुरङ्गिरा देवलोऽसितः ।
| verse_line2  = अपान्तरतमो व्यासो मार्कण्डेयोऽथ गौतमः ॥ १६ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C06_S15_V17
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C06
| section_id    = BTN_C06_S15
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = वसिष्ठो भगवान् रामः कपिलो बादरायणिः ।
| verse_line2  = दूर्वासा याज्ञवल्क्यश्च जातूकर्ण्यस्तथाऽऽरुणिः ॥ १७ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C06_S15_V18
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C06
| section_id    = BTN_C06_S15
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = रोमशश्च्यवनो दत्त आसुरिः सपतञ्जलिः ।
| verse_line2  = पराशरोऽथ मैत्रेयो भरद्वाजश्च आरुणः ।
| verse_line3  = ऋषिर्वेदशिरा बोध्यो मुनिः पञ्चशिखस्तथा ॥ १८ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C06_S15_V19
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C06
| section_id    = BTN_C06_S15
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = हिरण्यनाभः कौशल्यः श्रुतदेवः क्रतुध्वजः ।
| verse_line2  = एते परे च सिद्धेशाश्चरन्ति ज्ञानहेतवः ॥ १९ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C06_S15_V19
| id      = BTN_C06_S15_V19_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
' नारायणायना देवा ऋष्याद्यास्तत्परायणाः ।ब्रह्माद्याः केचनैव स्युः सिद्धो योग्यसुखं लभन् ॥ "इति तन्त्रभागवते'नवकोट्यस्तु देवानामृषयः शतकोटयः ।नारायणायनाः सर्वे ये केचित्तत्परायणाः''॥ इति च ॥ १५-१९ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C06_S15_V25
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C06
| section_id    = BTN_C06_S15
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अधुना पुत्रिणां तापो भवतैवानुभूयते ।
| verse_line2  = एवं दारा गृहा रायो विविधैश्वर्यसम्पदः ॥ २५ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C06_S15_V27
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C06
| section_id    = BTN_C06_S15
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = सर्वेऽपि शूरसेनेमे शोकमोहभयार्तिदाः ।
| verse_line2  = गन्धर्वनगरप्रख्याः स्वप्नमायामनोरथाः ॥ २७ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C06_S15_V28
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C06
| section_id    = BTN_C06_S15
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = दृश्यमाना विनाऽर्थेन न दृश्यन्ते मनोभवाः
| verse_line2  = कर्माभिध्यायतो नाना कर्माणि मनसोऽभवन् ॥ २८ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C06_S15_V28
| id      = BTN_C06_S15_V28_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
'मनसो द्वेषरागाभ्यां पुण्यपापसमुद्भवः ।पुत्रादि पुण्यपापाभ्यां तस्मात्सर्वं मनोभवम्''॥ इति नारदीये ॥ २५-२८ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C06_S15_V29
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C06
| section_id    = BTN_C06_S15
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अयं हि देहिनो देहो द्रव्यज्ञानक्रियात्मकः ।
| verse_line2  = देहिनो विविधक्लेशसन्तापकृदुदाहृतः ॥ २९ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C06_S15_V29
| id      = BTN_C06_S15_V29_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
'द्रव्यात्मकः स्थूलदेहः क्रिया कर्मेन्द्रियाणि च ।ज्ञानेन्द्रियाणि च मनो ज्ञानात्मकमुदाहृतम्''॥ इति ब्रह्मवैवर्ते ॥'कार्यकारणयोरेकशब्दव्यवहृतिर्भवेत्''॥ इति शब्दनिर्णये ॥ २९ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C06_S15_V30
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C06
| section_id    = BTN_C06_S15
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तस्मात् स्वस्थेन मनसा विमृश्य गतिमात्मनः ।
| verse_line2  = द्वैते ध्रुवार्थविश्रम्भं त्यजोपशममाविश ॥ ३० ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C06_S15_V30
| id      = BTN_C06_S15_V30_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
'अनन्यापेक्षितस्त्वेको हरिरन्यद्द्वयं स्मृतम् ।अन्यापेक्षत्वतस्तेन प्राप्तत्वाद्द्वैतमुच्यते''॥ इति च ॥ ३० ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C06_S15_V36
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C06
| section_id    = BTN_C06_S15
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = यत्पादमूलमुपसृत्य नरेन्द्र पूर्वे
| verse_line2  = शर्वादयो भ्रममिमं द्वितयं विसृज्य ।
| verse_line3  = सद्यस्तदीयमतुलानधिकं महित्वं
| verse_line4  = प्रापुर्भवानपि परं न चिरादुपैति ॥ ३६ ॥
}}
{{AuthorNote| text = ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये षष्ठस्कन्धे पञ्चदशोऽध्यायः ॥}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C06_S15_V36
| id      = BTN_C06_S15_V36_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
'रुद्राद्याः शेषदेहस्थं विष्णुं संकर्षणाभिधम् ।शेषान्तर्यामिणं ज्ञात्वा स्वपदं प्रापुरञ्जसा''॥ इति तन्त्रभागवते ।'द्वैतेन बन्धसंत्यागाद्द्वैतत्यागी भवत्युत''॥ इति शब्दनिर्णये ।देहाद्येऽहंममाभिमानो भ्रमः ।'तेषां तेषां पदान्येव वैष्णवानि पदानि तु ।तेषां महित्वं च तथा हरेस्तद्वशगं यतः ॥अतुल्यानधिकं चैव तस्य तस्यैव मुक्तिगम् ।स्वस्यैव पूर्वमाहात्म्यमपेक्ष्य न हरेः क्वचित् ॥माहात्म्यमन्यप्राप्यं स्यान्न ते विष्णविति श्रुतेः''॥ इति तन्त्रभागवते ॥'ब्रह्मेशानादिभिर्देवैर्यत्प्राप्तुं नैव शक्यते ।तद्यत्स्वभावः कैवल्यं स भवान्केवलो हरिः''॥ इति स्कान्दे ॥तत्प्रसादलभ्यत्वात्तदीयमपि तेनातुलमनधिकं चान्यमाहात्म्यम् ॥३६॥
}}




[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]]
[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]]

Revision as of 05:34, 8 April 2026

पञ्चदशोऽध्यायः

चरन्ति ह्यवनौ कामं ब्राह्मणा भगवत्प्रियाः ।मादृशां ग्राम्यबुद्धीनां बोधायोन्मत्तलिङ्गिनः ॥ १५ ॥


कुमारो नारद ऋभुरङ्गिरा देवलोऽसितः ।अपान्तरतमो व्यासो मार्कण्डेयोऽथ गौतमः ॥ १६ ॥


वसिष्ठो भगवान् रामः कपिलो बादरायणिः ।दूर्वासा याज्ञवल्क्यश्च जातूकर्ण्यस्तथाऽऽरुणिः ॥ १७ ॥


रोमशश्च्यवनो दत्त आसुरिः सपतञ्जलिः ।पराशरोऽथ मैत्रेयो भरद्वाजश्च आरुणः ।


हिरण्यनाभः कौशल्यः श्रुतदेवः क्रतुध्वजः ।एते परे च सिद्धेशाश्चरन्ति ज्ञानहेतवः ॥ १९ ॥


' नारायणायना देवा ऋष्याद्यास्तत्परायणाः ।ब्रह्माद्याः केचनैव स्युः सिद्धो योग्यसुखं लभन् ॥ "इति तन्त्रभागवते'नवकोट्यस्तु देवानामृषयः शतकोटयः ।नारायणायनाः सर्वे ये केचित्तत्परायणाः॥ इति च ॥ १५-१९ ॥
अधुना पुत्रिणां तापो भवतैवानुभूयते ।एवं दारा गृहा रायो विविधैश्वर्यसम्पदः ॥ २५ ॥


सर्वेऽपि शूरसेनेमे शोकमोहभयार्तिदाः ।गन्धर्वनगरप्रख्याः स्वप्नमायामनोरथाः ॥ २७ ॥


दृश्यमाना विनाऽर्थेन न दृश्यन्ते मनोभवाःकर्माभिध्यायतो नाना कर्माणि मनसोऽभवन् ॥ २८ ॥


'मनसो द्वेषरागाभ्यां पुण्यपापसमुद्भवः ।पुत्रादि पुण्यपापाभ्यां तस्मात्सर्वं मनोभवम्॥ इति नारदीये ॥ २५-२८ ॥
अयं हि देहिनो देहो द्रव्यज्ञानक्रियात्मकः ।देहिनो विविधक्लेशसन्तापकृदुदाहृतः ॥ २९ ॥


'द्रव्यात्मकः स्थूलदेहः क्रिया कर्मेन्द्रियाणि च ।ज्ञानेन्द्रियाणि च मनो ज्ञानात्मकमुदाहृतम्॥ इति ब्रह्मवैवर्ते ॥'कार्यकारणयोरेकशब्दव्यवहृतिर्भवेत्॥ इति शब्दनिर्णये ॥ २९ ॥
तस्मात् स्वस्थेन मनसा विमृश्य गतिमात्मनः ।द्वैते ध्रुवार्थविश्रम्भं त्यजोपशममाविश ॥ ३० ॥


'अनन्यापेक्षितस्त्वेको हरिरन्यद्द्वयं स्मृतम् ।अन्यापेक्षत्वतस्तेन प्राप्तत्वाद्द्वैतमुच्यते॥ इति च ॥ ३० ॥
यत्पादमूलमुपसृत्य नरेन्द्र पूर्वेशर्वादयो भ्रममिमं द्वितयं विसृज्य ।


Template:AuthorNote

'रुद्राद्याः शेषदेहस्थं विष्णुं संकर्षणाभिधम् ।शेषान्तर्यामिणं ज्ञात्वा स्वपदं प्रापुरञ्जसा॥ इति तन्त्रभागवते ।'द्वैतेन बन्धसंत्यागाद्द्वैतत्यागी भवत्युत॥ इति शब्दनिर्णये ।देहाद्येऽहंममाभिमानो भ्रमः ।'तेषां तेषां पदान्येव वैष्णवानि पदानि तु ।तेषां महित्वं च तथा हरेस्तद्वशगं यतः ॥अतुल्यानधिकं चैव तस्य तस्यैव मुक्तिगम् ।स्वस्यैव पूर्वमाहात्म्यमपेक्ष्य न हरेः क्वचित् ॥माहात्म्यमन्यप्राप्यं स्यान्न ते विष्णविति श्रुतेः॥ इति तन्त्रभागवते ॥'ब्रह्मेशानादिभिर्देवैर्यत्प्राप्तुं नैव शक्यते ।तद्यत्स्वभावः कैवल्यं स भवान्केवलो हरिः॥ इति स्कान्दे ॥तत्प्रसादलभ्यत्वात्तदीयमपि तेनातुलमनधिकं चान्यमाहात्म्यम् ॥३६॥
Retrieved from "https://grantha.io/index.php?title=Bhagavatatatparyanirnaya/C6/S15&oldid=1564"