Jump to content

Bhagavatatatparyanirnaya/C5/S11: Difference between revisions

From Grantha
Newer edit →
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
 
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Line 9: Line 9:
}}
}}
== एकादशोऽध्यायः ==
== एकादशोऽध्यायः ==
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C05_S11_V02
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C05
| section_id    = BTN_C05_S11
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तथैव राजन्नुरुगार्हमेध-
| verse_line2  = वितानविद्योरुविजृम्भितेषु ।
| verse_line3  = न वेदवादेषु हि तत्त्ववादः
| verse_line4  = प्रायेण शुद्धो नु चकास्ति साधु ॥ २ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C05_S11_V02
| id      = BTN_C05_S11_V02_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
'न वेदेष्वल्पबुद्धीनां ब्रह्मतत्त्वं समीक्ष्यते ।महाबुद्धिस्तु वेदेषु पश्येद् ब्रह्मैव केवलम्''॥ इति च ॥ २ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C05_S11_V05
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C05
| section_id    = BTN_C05_S11
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = स वासनात्मा विषयोपरक्तो
| verse_line2  = गुणप्रवाहो विकृतः षोडशात्मा ।
| verse_line3  = चित्रं पृथङ्नामभी रूपभेद-
| verse_line4  = मन्तर्बहिष्ठः स्वपुरैस्तनोति ॥ ५ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C05_S11_V06
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C05
| section_id    = BTN_C05_S11
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = दुःखं सुखं व्यतिमिश्रं च तीव्रं
| verse_line2  = कालोपपन्नं फलमाव्यनक्ति ।
| verse_line3  = आलिङ्ग्य मायारचितान्तरात्मा
| verse_line4  = स्वदेहिनं संसृतिचक्रकूटम् ॥ ६ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C05_S11_V06
| id      = BTN_C05_S11_V06_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
स मायारचित अन्तरात्मा मनः ॥ ५-६ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C05_S11_V07
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C05
| section_id    = BTN_C05_S11
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तावानयं व्यवहारः सदा वै
| verse_line2  = क्षेत्रज्ञसाक्ष्योर्भवति स्थूलसूक्ष्मः ।
| verse_line3  = तस्मान्मनोलिङ्गमदो वदन्ति
| verse_line4  = गुणागुणस्यास्य परावरस्य ॥ ७ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C05_S11_V07
| id      = BTN_C05_S11_V07_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
'क्षेत्रवित्तु हरिः प्राणः साक्षी ताभ्यां पुमान्सरेत्''॥ इति च ॥ ७ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C05_S11_V08
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C05
| section_id    = BTN_C05_S11
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = गुणानुरक्तं व्यसनाय जन्तोः
| verse_line2  = क्षेमाय नैर्गुण्यमथो मनः स्यात् ।
| verse_line3  = यथा प्रदीपो घृतवर्तिमास्थितो
| verse_line4  = स्थितिं स धूमां भजति ह्यन्यदा स्वम् ।
| verse_line5  = पदं तथा गुणकर्मानुबद्धं
| verse_line6  = बहिर्मनः श्रयतेऽन्यत्र तत्वम् ॥ ८ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C05_S11_V09
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C05
| section_id    = BTN_C05_S11
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = पदं विषयम् ।
| verse_line2  = एकादशासन्मनसोऽस्य वृत्ती-
| verse_line3  = राकूतयः पञ्च धियोऽभिमानाः ।
| verse_line4  = मात्राणि कर्माणि पुरं च तासां
| verse_line5  = वदन्ति हैकादश वीर भूमिम् ॥ ९ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C05_S11_V09
| id      = BTN_C05_S11_V09_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
'एकादशेन्द्रियद्वारा स्युरेकादशवृत्तयः ।शब्दाद्यास्तदभीमानास्तदिच्छाश्चैव पञ्चशः ॥स्पर्शान्तर्भावतः कर्मखानां नैव पृथग्गतिः ।एकादशैव चेष्टाः स्युरिन्द्रियाणां पृथक् पृथक् ॥गोलकास्तदधिष्ठानं चैकादश निगद्यते''॥ ९ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C05_S11_V11
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C05
| section_id    = BTN_C05_S11
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = गन्धाकृतिस्पर्शरसश्रवांसि
| verse_line2  = विसर्गगत्यत्त्यभिजल्पशिल्पाः ।
| verse_line3  = एकादशं स्वीकरणं ममेति
| verse_line4  = मायामहं द्वादशमेकमाहुः ॥ ११ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C05_S11_V11
| id      = BTN_C05_S11_V11_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
'एष संसृतिसंभारो द्वादशैवाथवा भवेत् ।दशकं विषयाणां च ममाहमिति च द्वयम् ॥द्वयमेव ममाहं वा संसृतिस्त्वहमेव वा''। इति च ।अत्तिरुपस्थविषयः ॥ ११ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C05_S11_V12
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C05
| section_id    = BTN_C05_S11
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = द्रव्यस्वभावाशयकर्मकालै-
| verse_line2  = रेकादशामी मनसो विकाराः ।
| verse_line3  = सहस्रशः शतशः कोटिशश्च
| verse_line4  = क्षेत्रज्ञतो न मिथो न स्वतः स्युः ॥ १२ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C05_S11_V12
| id      = BTN_C05_S11_V12_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
द्रव्यं देहादिः । स्वभावो योग्यता । जीवस्य क्षेत्रज्ञतः स्युः । मिथः स्वतश्च न स्युः ॥ १२ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C05_S11_V14
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C05
| section_id    = BTN_C05_S11
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = क्षेत्रज्ञ आत्मा पुरुषः पुराणः
| verse_line2  = साक्षात्स्वयं ज्योतिरजः परेशः ।
| verse_line3  = नारायणो भगवान्वासुदेवः
| verse_line4  = स्वमाययाऽऽत्मन्व्यवधीयमानः ॥ १४ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C05_S11_V14
| id      = BTN_C05_S11_V14_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
स्वमाययाऽऽत्मन्व्यवधीयमानः स्वेच्छया स्वस्मिन्नेव तिरोहितत्वेन स्थितः ।'स्वात्माधारः स्वेच्छयैव जीवदृष्टेस्तिरोहितः ।क्षेत्रज्ञेत्युच्यते विष्णुर्जीवस्थः पुरुषोत्तमः''॥ इति च ॥ १४ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C05_S11_V18
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C05
| section_id    = BTN_C05_S11
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = भ्रातृव्यमेनं त्वमदभ्रवीर्य-
| verse_line2  = मुपेक्षयाऽप्येधितमप्रमत्तः ।
| verse_line3  = गुरोर्हरेश्चरणोपासनास्त्रो
| verse_line4  = जहि व्यलीकं स्वयमात्ममोहम् ॥ १८ ॥
}}
{{AuthorNote| text = ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये पञ्चमस्कन्धे एकादशोऽध्यायः ॥}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C05_S11_V18
| id      = BTN_C05_S11_V18_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
अभिमानादेव संसारोऽन्यथा नेति परिहारः ॥ १८ ॥
}}




[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]]
[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]]

Revision as of 05:34, 8 April 2026

एकादशोऽध्यायः

तथैव राजन्नुरुगार्हमेध-वितानविद्योरुविजृम्भितेषु ।


'न वेदेष्वल्पबुद्धीनां ब्रह्मतत्त्वं समीक्ष्यते ।महाबुद्धिस्तु वेदेषु पश्येद् ब्रह्मैव केवलम्॥ इति च ॥ २ ॥
स वासनात्मा विषयोपरक्तोगुणप्रवाहो विकृतः षोडशात्मा ।


दुःखं सुखं व्यतिमिश्रं च तीव्रंकालोपपन्नं फलमाव्यनक्ति ।


स मायारचित अन्तरात्मा मनः ॥ ५-६ ॥
तावानयं व्यवहारः सदा वैक्षेत्रज्ञसाक्ष्योर्भवति स्थूलसूक्ष्मः ।


'क्षेत्रवित्तु हरिः प्राणः साक्षी ताभ्यां पुमान्सरेत्॥ इति च ॥ ७ ॥
गुणानुरक्तं व्यसनाय जन्तोःक्षेमाय नैर्गुण्यमथो मनः स्यात् ।


पदं विषयम् ।एकादशासन्मनसोऽस्य वृत्ती-


'एकादशेन्द्रियद्वारा स्युरेकादशवृत्तयः ।शब्दाद्यास्तदभीमानास्तदिच्छाश्चैव पञ्चशः ॥स्पर्शान्तर्भावतः कर्मखानां नैव पृथग्गतिः ।एकादशैव चेष्टाः स्युरिन्द्रियाणां पृथक् पृथक् ॥गोलकास्तदधिष्ठानं चैकादश निगद्यते॥ ९ ॥
गन्धाकृतिस्पर्शरसश्रवांसिविसर्गगत्यत्त्यभिजल्पशिल्पाः ।


'एष संसृतिसंभारो द्वादशैवाथवा भवेत् ।दशकं विषयाणां च ममाहमिति च द्वयम् ॥द्वयमेव ममाहं वा संसृतिस्त्वहमेव वा। इति च ।अत्तिरुपस्थविषयः ॥ ११ ॥
द्रव्यस्वभावाशयकर्मकालै-रेकादशामी मनसो विकाराः ।


द्रव्यं देहादिः । स्वभावो योग्यता । जीवस्य क्षेत्रज्ञतः स्युः । मिथः स्वतश्च न स्युः ॥ १२ ॥
क्षेत्रज्ञ आत्मा पुरुषः पुराणःसाक्षात्स्वयं ज्योतिरजः परेशः ।


स्वमाययाऽऽत्मन्व्यवधीयमानः स्वेच्छया स्वस्मिन्नेव तिरोहितत्वेन स्थितः ।'स्वात्माधारः स्वेच्छयैव जीवदृष्टेस्तिरोहितः ।क्षेत्रज्ञेत्युच्यते विष्णुर्जीवस्थः पुरुषोत्तमः॥ इति च ॥ १४ ॥
भ्रातृव्यमेनं त्वमदभ्रवीर्य-मुपेक्षयाऽप्येधितमप्रमत्तः ।


Template:AuthorNote

अभिमानादेव संसारोऽन्यथा नेति परिहारः ॥ १८ ॥
Retrieved from "https://grantha.io/index.php?title=Bhagavatatatparyanirnaya/C5/S11&oldid=1543"