Bhagavatatatparyanirnaya/C5/S10: Difference between revisions
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
||
| Line 9: | Line 9: | ||
}} | }} | ||
== दशमोऽध्यायः == | == दशमोऽध्यायः == | ||
{{VerseBlock | |||
| verse_id = BTN_C05_S10_V09 | |||
| document_id = BTN | |||
| chapter_id = BTN_C05 | |||
| section_id = BTN_C05_S10 | |||
| adhikarana = | |||
| verse_type = shloka | |||
| verse_line1 = एवं बह्वबद्धमभिभाषमाणं नरदेवाभिमानिनं रजसा तमसाऽनु-विद्धेन मदेन तिरस्कृताशेषभगवत्प्रियनिकेतं पण्डितमानिनं स भगवान् ब्राह्मणो ब्रह्मभूतः सर्वभूतसुहृदात्मा योगेश्वरचर्यायां नातिव्युत्पन्नमतिं स्मयमान इव विगतस्मय इदमाह ॥ ९ ॥ | |||
}} | |||
{{Commentary | |||
| verse_id = BTN_C05_S10_V09 | |||
| id = BTN_C05_S10_V09_B1 | |||
| name = Bhashyam | |||
| label = Bhashyam | |||
| text = | |||
अशेषभगवत्प्रियाणां निकेतः स एव भरतो मानुषापेक्षया ।'तत्कालस्थितभक्तेषु मानुषेष्वृषभात्मजः ।वरोऽपि धिक्कृतो राज्ञा सुहृदा वैष्णवेष्वपि''॥ इति गारुडे ॥ ९ ॥ | |||
}} | |||
{{VerseBlock | |||
| verse_id = BTN_C05_S10_V10 | |||
| document_id = BTN | |||
| chapter_id = BTN_C05 | |||
| section_id = BTN_C05_S10 | |||
| adhikarana = | |||
| verse_type = shloka | |||
| verse_line1 = ब्राह्मण उवाच– | |||
| verse_line2 = त्वयोदितं व्यक्तमविप्रलब्धं | |||
| verse_line3 = भर्तुः स मे स्याद्यदि वीर भारः । | |||
| verse_line4 = गन्तुर्यदि स्यादधिगम्यमध्वा | |||
| verse_line5 = पीवेति चासौ न विदां प्रवादः ॥ १० ॥ | |||
}} | |||
{{Commentary | |||
| verse_id = BTN_C05_S10_V10 | |||
| id = BTN_C05_S10_V10_B1 | |||
| name = Bhashyam | |||
| label = Bhashyam | |||
| text = | |||
'भरणादिकृद्धरिरिति चिन्तयन्नृपमब्रवीत्''॥ इति च ॥ १० ॥ | |||
}} | |||
{{VerseBlock | |||
| verse_id = BTN_C05_S10_V11 | |||
| document_id = BTN | |||
| chapter_id = BTN_C05 | |||
| section_id = BTN_C05_S10 | |||
| adhikarana = | |||
| verse_type = shloka | |||
| verse_line1 = स्थौल्यं कार्श्यं व्याधय आधयश्च | |||
| verse_line2 = क्षुत्तृड्भयं कलिरिच्छा जरा च । | |||
| verse_line3 = निद्राऽरतिर्मन्युरहंमदश्च | |||
| verse_line4 = देहेन जातस्य हि मे न सन्ति ॥ ११ ॥ | |||
}} | |||
{{Commentary | |||
| verse_id = BTN_C05_S10_V11 | |||
| id = BTN_C05_S10_V11_B1 | |||
| name = Bhashyam | |||
| label = Bhashyam | |||
| text = | |||
देहेन जातस्य देहाभिमानिनः ।'देहमानी देहजातो विदेहो मानवर्जितः''। इति च ॥ | |||
}} | |||
{{VerseBlock | |||
| verse_id = BTN_C05_S10_V12 | |||
| document_id = BTN | |||
| chapter_id = BTN_C05 | |||
| section_id = BTN_C05_S10 | |||
| adhikarana = | |||
| verse_type = shloka | |||
| verse_line1 = जीवन्मृतत्वं नियमेन राज- | |||
| verse_line2 = न्नाद्यन्तवद्यद्विकृतस्य दृष्टम् । | |||
| verse_line3 = स्वस्वामिभावो ध्रुव एष यत्र | |||
| verse_line4 = तर्ह्यच्युतेऽसाविति कृत्ययोगः ॥ १२ ॥ | |||
}} | |||
{{VerseBlock | |||
| verse_id = BTN_C05_S10_V13 | |||
| document_id = BTN | |||
| chapter_id = BTN_C05 | |||
| section_id = BTN_C05_S10 | |||
| adhikarana = | |||
| verse_type = shloka | |||
| verse_line1 = विशेषबुद्धेर्विवरं मनाक् च | |||
| verse_line2 = पश्यामि यन्न व्यवहारतोऽन्यत् । | |||
| verse_line3 = क ईश्वरस्तत्र किमीशितव्य- | |||
| verse_line4 = मथापि राजन् करवाम किं ते ॥ १३ ॥ | |||
}} | |||
{{Commentary | |||
| verse_id = BTN_C05_S10_V13 | |||
| id = BTN_C05_S10_V13_B1 | |||
| name = Bhashyam | |||
| label = Bhashyam | |||
| text = | |||
'प्राणयुक्तेररत्या च जडं जीवन्मृतं स्मृतम्''। इति च ।'स्वामित्वं तु हरेरेव मुख्यमन्यत्र भृत्यता ।देवेषु तन्नियत्या च त्वदादेर्व्यावहारिकम् ॥मानुषेषु विशेषः को व्यवहारमृते वद ।व्यत्यासान्न हि देवेषु व्यत्यासः स्वामितां गतः''॥ इति च ॥ १२-१३ ॥ | |||
}} | |||
{{VerseBlock | |||
| verse_id = BTN_C05_S10_V26 | |||
| document_id = BTN | |||
| chapter_id = BTN_C05 | |||
| section_id = BTN_C05_S10 | |||
| adhikarana = | |||
| verse_type = shloka | |||
| verse_line1 = न विक्रिया विश्वसुहृत्सखस्य | |||
| verse_line2 = साम्येन वीताभिमतेस्तवापि । | |||
| verse_line3 = महद्विमानात्स्वकृताद्धिमादृग् | |||
| verse_line4 = धक्षत्यदूरादपि शूलपाणिः ॥ २६ ॥ | |||
}} | |||
{{AuthorNote| text = ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये पञ्चमस्कन्धे दशमोऽध्यायः ॥}} | |||
{{Commentary | |||
| verse_id = BTN_C05_S10_V26 | |||
| id = BTN_C05_S10_V26_B1 | |||
| name = Bhashyam | |||
| label = Bhashyam | |||
| text = | |||
।'स्वतो महदवज्ञानाद्रुद्रोऽप्यात्मानमादहेत्''। इति च ॥ २६ ॥ | |||
}} | |||
[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]] | [[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]] | ||
Revision as of 05:34, 8 April 2026
दशमोऽध्यायः
एवं बह्वबद्धमभिभाषमाणं नरदेवाभिमानिनं रजसा तमसाऽनु-विद्धेन मदेन तिरस्कृताशेषभगवत्प्रियनिकेतं पण्डितमानिनं स भगवान् ब्राह्मणो ब्रह्मभूतः सर्वभूतसुहृदात्मा योगेश्वरचर्यायां नातिव्युत्पन्नमतिं स्मयमान इव विगतस्मय इदमाह ॥ ९ ॥
अशेषभगवत्प्रियाणां निकेतः स एव भरतो मानुषापेक्षया ।'तत्कालस्थितभक्तेषु मानुषेष्वृषभात्मजः ।वरोऽपि धिक्कृतो राज्ञा सुहृदा वैष्णवेष्वपि॥ इति गारुडे ॥ ९ ॥
ब्राह्मण उवाच–त्वयोदितं व्यक्तमविप्रलब्धं
'भरणादिकृद्धरिरिति चिन्तयन्नृपमब्रवीत्॥ इति च ॥ १० ॥
स्थौल्यं कार्श्यं व्याधय आधयश्चक्षुत्तृड्भयं कलिरिच्छा जरा च ।
देहेन जातस्य देहाभिमानिनः ।'देहमानी देहजातो विदेहो मानवर्जितः। इति च ॥
जीवन्मृतत्वं नियमेन राज-न्नाद्यन्तवद्यद्विकृतस्य दृष्टम् ।
विशेषबुद्धेर्विवरं मनाक् चपश्यामि यन्न व्यवहारतोऽन्यत् ।
'प्राणयुक्तेररत्या च जडं जीवन्मृतं स्मृतम्। इति च ।'स्वामित्वं तु हरेरेव मुख्यमन्यत्र भृत्यता ।देवेषु तन्नियत्या च त्वदादेर्व्यावहारिकम् ॥मानुषेषु विशेषः को व्यवहारमृते वद ।व्यत्यासान्न हि देवेषु व्यत्यासः स्वामितां गतः॥ इति च ॥ १२-१३ ॥
न विक्रिया विश्वसुहृत्सखस्यसाम्येन वीताभिमतेस्तवापि ।
।'स्वतो महदवज्ञानाद्रुद्रोऽप्यात्मानमादहेत्। इति च ॥ २६ ॥