Bhagavatatatparyanirnaya/C3/S28: Difference between revisions
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
||
| Line 9: | Line 9: | ||
}} | }} | ||
== अष्टाविंशोऽध्यायः == | == अष्टाविंशोऽध्यायः == | ||
{{VerseBlock | |||
| verse_id = BTN_C03_S28_V05 | |||
| document_id = BTN | |||
| chapter_id = BTN_C03 | |||
| section_id = BTN_C03_S28 | |||
| adhikarana = | |||
| verse_type = shloka | |||
| verse_line1 = प्रबुद्ध्य स्वप्नसुप्तिभ्यां संस्मरन्नात्मवैशसम् । | |||
| verse_line2 = वैतथ्यं व्यभिचारं च नासौ ध्यायेद् यतो भयम् ॥ ५ ॥ | |||
}} | |||
{{Commentary | |||
| verse_id = BTN_C03_S28_V05 | |||
| id = BTN_C03_S28_V05_B1 | |||
| name = Bhashyam | |||
| label = Bhashyam | |||
| text = | |||
'अज्ञानं सुप्तिशब्दोक्तं स्वप्नश्चैव विपर्ययः''॥ इति भारते ॥ ५ ॥ | |||
}} | |||
{{VerseBlock | |||
| verse_id = BTN_C03_S28_V11 | |||
| document_id = BTN | |||
| chapter_id = BTN_C03 | |||
| section_id = BTN_C03_S28 | |||
| adhikarana = | |||
| verse_type = shloka | |||
| verse_line1 = निवृत्तबुद्ध्यवस्थानो दूरीभूतान्यदर्शनः । | |||
| verse_line2 = उपलभ्यात्मनात्मानं चक्षुषेवार्कमेकदृक् ॥ ११ ॥ | |||
}} | |||
{{Commentary | |||
| verse_id = BTN_C03_S28_V11 | |||
| id = BTN_C03_S28_V11_B1 | |||
| name = Bhashyam | |||
| label = Bhashyam | |||
| text = | |||
बुद्धेरवस्थानं निद्रादि ॥ ११ ॥ | |||
}} | |||
{{VerseBlock | |||
| verse_id = BTN_C03_S28_V12 | |||
| document_id = BTN | |||
| chapter_id = BTN_C03 | |||
| section_id = BTN_C03_S28 | |||
| adhikarana = | |||
| verse_type = shloka | |||
| verse_line1 = मुक्तलिङ्गः सदाभासमसति प्रतिपद्यते । | |||
| verse_line2 = सतो बन्धुं समं चक्षुः सर्वानुस्यूतमद्वयम् ॥ १२ ॥ | |||
}} | |||
{{Commentary | |||
| verse_id = BTN_C03_S28_V12 | |||
| id = BTN_C03_S28_V12_B1 | |||
| name = Bhashyam | |||
| label = Bhashyam | |||
| text = | |||
असति प्रलये ॥ १२ ॥ | |||
}} | |||
{{VerseBlock | |||
| verse_id = BTN_C03_S28_V14 | |||
| document_id = BTN | |||
| chapter_id = BTN_C03 | |||
| section_id = BTN_C03_S28 | |||
| adhikarana = | |||
| verse_type = shloka | |||
| verse_line1 = एवं त्रिवृदहङ्कारो भूतेन्द्रियमनोगुणैः । | |||
| verse_line2 = स्वाभासैर्लक्षितोऽनेन सदाभासेन सत्यदृक् ॥ १४ ॥ | |||
}} | |||
{{Commentary | |||
| verse_id = BTN_C03_S28_V14 | |||
| id = BTN_C03_S28_V14_B1 | |||
| name = Bhashyam | |||
| label = Bhashyam | |||
| text = | |||
'शेषस्य प्रतिबिम्बास्तु देवाः शेषस्तु ब्रह्मणः ।स परब्रह्मणश्चैव ते स्वबिम्बप्रदर्शकाः ।ततः स्वबिम्बद्वारेण परमात्मप्रदर्शनम्''॥ इति ब्रह्मतर्के ॥ १४ ॥ | |||
}} | |||
{{VerseBlock | |||
| verse_id = BTN_C03_S28_V15 | |||
| document_id = BTN | |||
| chapter_id = BTN_C03 | |||
| section_id = BTN_C03_S28 | |||
| adhikarana = | |||
| verse_type = shloka | |||
| verse_line1 = भूतसूक्ष्मेन्द्रियमनोबुद्ध्यादिष्विह निद्रया । | |||
| verse_line2 = लीनेषु सत्सु यस्तत्र विनिद्रो निरहङ्क्रियः ॥ १५ ॥ | |||
}} | |||
{{Commentary | |||
| verse_id = BTN_C03_S28_V15 | |||
| id = BTN_C03_S28_V15_B1 | |||
| name = Bhashyam | |||
| label = Bhashyam | |||
| text = | |||
यो विनिद्रः स सत्यदृक् ॥ १५ ॥ | |||
}} | |||
{{VerseBlock | |||
| verse_id = BTN_C03_S28_V16 | |||
| document_id = BTN | |||
| chapter_id = BTN_C03 | |||
| section_id = BTN_C03_S28 | |||
| adhikarana = | |||
| verse_type = shloka | |||
| verse_line1 = मन्यमानस्तदात्मानमनष्टो नष्टवन्मृषा । | |||
| verse_line2 = नष्टेऽहङ्करणे द्रष्टा नष्टवित्त इवातुरः ॥ १६ ॥ | |||
}} | |||
{{Commentary | |||
| verse_id = BTN_C03_S28_V16 | |||
| id = BTN_C03_S28_V16_B1 | |||
| name = Bhashyam | |||
| label = Bhashyam | |||
| text = | |||
यः अनष्टो नष्टवन्नाज्ञासिषमिति मन्यमानः स आतुरो द्रष्टा जीवः ॥१६॥ | |||
}} | |||
{{VerseBlock | |||
| verse_id = BTN_C03_S28_V17 | |||
| document_id = BTN | |||
| chapter_id = BTN_C03 | |||
| section_id = BTN_C03_S28 | |||
| adhikarana = | |||
| verse_type = shloka | |||
| verse_line1 = एवं प्रत्यवमृश्यासावात्मानं प्रतिपद्यते । | |||
| verse_line2 = साहङ्कारस्य द्रव्यस्य योऽवस्थानमनुग्रहः ॥ १७ ॥ | |||
}} | |||
{{AuthorNote| text = ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये तृतीयस्कन्धे अष्टाविंशोऽध्यायः ॥}} | |||
{{Commentary | |||
| verse_id = BTN_C03_S28_V17 | |||
| id = BTN_C03_S28_V17_B1 | |||
| name = Bhashyam | |||
| label = Bhashyam | |||
| text = | |||
साहङ्कारं द्रव्यं जीवः तस्यावस्थानमनुग्राहकश्च परमात्मा ।'नित्यदृक्परमात्माऽसौ मृतवद्यो न किञ्चन ।जानाति जीवः स ज्ञेयः परमात्मा तदाश्रयः"॥ इति हरिवंशेषु ॥१७॥ | |||
}} | |||
[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]] | [[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]] | ||
Revision as of 05:33, 8 April 2026
अष्टाविंशोऽध्यायः
प्रबुद्ध्य स्वप्नसुप्तिभ्यां संस्मरन्नात्मवैशसम् ।वैतथ्यं व्यभिचारं च नासौ ध्यायेद् यतो भयम् ॥ ५ ॥
'अज्ञानं सुप्तिशब्दोक्तं स्वप्नश्चैव विपर्ययः॥ इति भारते ॥ ५ ॥
निवृत्तबुद्ध्यवस्थानो दूरीभूतान्यदर्शनः ।उपलभ्यात्मनात्मानं चक्षुषेवार्कमेकदृक् ॥ ११ ॥
बुद्धेरवस्थानं निद्रादि ॥ ११ ॥
मुक्तलिङ्गः सदाभासमसति प्रतिपद्यते ।सतो बन्धुं समं चक्षुः सर्वानुस्यूतमद्वयम् ॥ १२ ॥
असति प्रलये ॥ १२ ॥
एवं त्रिवृदहङ्कारो भूतेन्द्रियमनोगुणैः ।स्वाभासैर्लक्षितोऽनेन सदाभासेन सत्यदृक् ॥ १४ ॥
'शेषस्य प्रतिबिम्बास्तु देवाः शेषस्तु ब्रह्मणः ।स परब्रह्मणश्चैव ते स्वबिम्बप्रदर्शकाः ।ततः स्वबिम्बद्वारेण परमात्मप्रदर्शनम्॥ इति ब्रह्मतर्के ॥ १४ ॥
भूतसूक्ष्मेन्द्रियमनोबुद्ध्यादिष्विह निद्रया ।लीनेषु सत्सु यस्तत्र विनिद्रो निरहङ्क्रियः ॥ १५ ॥
यो विनिद्रः स सत्यदृक् ॥ १५ ॥
मन्यमानस्तदात्मानमनष्टो नष्टवन्मृषा ।नष्टेऽहङ्करणे द्रष्टा नष्टवित्त इवातुरः ॥ १६ ॥
यः अनष्टो नष्टवन्नाज्ञासिषमिति मन्यमानः स आतुरो द्रष्टा जीवः ॥१६॥
एवं प्रत्यवमृश्यासावात्मानं प्रतिपद्यते ।साहङ्कारस्य द्रव्यस्य योऽवस्थानमनुग्रहः ॥ १७ ॥
साहङ्कारं द्रव्यं जीवः तस्यावस्थानमनुग्राहकश्च परमात्मा ।'नित्यदृक्परमात्माऽसौ मृतवद्यो न किञ्चन ।जानाति जीवः स ज्ञेयः परमात्मा तदाश्रयः"॥ इति हरिवंशेषु ॥१७॥