Bhagavatatatparyanirnaya/C3/S4: Difference between revisions
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3) |
||
| Line 9: | Line 9: | ||
}} | }} | ||
== चतुर्थोऽध्यायः == | == चतुर्थोऽध्यायः == | ||
{{VerseBlock | |||
| verse_id = BTN_C03_S04_V03 | |||
| document_id = BTN | |||
| chapter_id = BTN_C03 | |||
| section_id = BTN_C03_S04 | |||
| adhikarana = | |||
| verse_type = shloka | |||
| verse_line1 = उद्धव उवाच– | |||
| verse_line2 = भगवानात्ममायाया गतिं तामवलोक्य सः । | |||
| verse_line3 = सरस्वतीमुपस्पृश्य वृक्षमूलमुपाविशत् ॥ ३ ॥ | |||
}} | |||
{{VerseBlock | |||
| verse_id = BTN_C03_S04_V04 | |||
| document_id = BTN | |||
| chapter_id = BTN_C03 | |||
| section_id = BTN_C03_S04 | |||
| adhikarana = | |||
| verse_type = shloka | |||
| verse_line1 = अहं चोक्तो भगवता प्रपन्नार्तिहरेण ह । | |||
| verse_line2 = बदरीं त्वं प्रयाहीति स्वकुलं सञ्जिहीर्षुणा ॥ ४ ॥ | |||
}} | |||
{{VerseBlock | |||
| verse_id = BTN_C03_S04_V05 | |||
| document_id = BTN | |||
| chapter_id = BTN_C03 | |||
| section_id = BTN_C03_S04 | |||
| adhikarana = | |||
| verse_type = shloka | |||
| verse_line1 = अथापि तदभिप््रोतं जानन्नहमरिंदम । | |||
| verse_line2 = पृष्ठतोऽन्वगमं भर्तुः पादविश्लेषणाक्षमः ॥ ५ ॥ | |||
}} | |||
{{Commentary | |||
| verse_id = BTN_C03_S04_V05 | |||
| id = BTN_C03_S04_V05_B1 | |||
| name = Bhashyam | |||
| label = Bhashyam | |||
| text = | |||
आत्ममायायाः आत्मसामर्थ्यस्य । गतिं पूर्वमेवावलोक्य ।'ज्ञात्वा कतिपयैर्वर्षैः पूर्वमेव जनार्दनः ।मौसलं ज्ञानसन्तत्या उद्धवं बदरीं नयत् ॥स ज्ञानं तत्र विस्तीर्य पुनर्द्वारवतीं ययौ ।पूर्वमेवोपदिष्टोऽपि हरिणा ज्ञानमुद्धवः ॥स्वर्गारोहणकाले तु पुनः पप्रच्छ केशवम् ।पुनः श्रुत्वा बदर्यां तु वर्षत्रयमुवास ह ॥ज्ञानं संस्थाप्य पश्चाच्च स्वेच्छया स्वर्गतः प्रभुः''॥ इति गारुडे ॥५॥ | |||
}} | |||
{{VerseBlock | |||
| verse_id = BTN_C03_S04_V28 | |||
| document_id = BTN | |||
| chapter_id = BTN_C03 | |||
| section_id = BTN_C03_S04 | |||
| adhikarana = | |||
| verse_type = shloka | |||
| verse_line1 = राजोवाच– | |||
| verse_line2 = निधनमुपगतेषु वृष्णिभोजे- | |||
| verse_line3 = ष्वधिरथयूथपयूथपेषु मुख्यः । | |||
| verse_line4 = स तु कथमवशिष्ट उद्धवो यद् | |||
| verse_line5 = हरिरपि तत्यज आकृतिं त्र्यधीशः ॥ २८ ॥ | |||
}} | |||
{{VerseBlock | |||
| verse_id = BTN_C03_S04_V29 | |||
| document_id = BTN | |||
| chapter_id = BTN_C03 | |||
| section_id = BTN_C03_S04 | |||
| adhikarana = | |||
| verse_type = shloka | |||
| verse_line1 = शुक उवाच– | |||
| verse_line2 = ब्रह्मशापापदेशेन कालेनामोघवाञ्छितः । | |||
| verse_line3 = संहृत्य स्वकुलं नूनं त्यक्ष्यन् देहमचिन्तयत् ॥ २९ ॥ | |||
}} | |||
{{Commentary | |||
| verse_id = BTN_C03_S04_V29 | |||
| id = BTN_C03_S04_V29_B1 | |||
| name = Bhashyam | |||
| label = Bhashyam | |||
| text = | |||
आकृतिं पृथिवीम् ।'शरीरमाकृतिर्देहः कुः पृथ्वी च मही तथा''॥ इत्यभिधानम् ।'पृथिवीलोकसन्त्यागो देहत्यागो हरेः स्मृतः ।नित्यानन्दस्वरूपत्वादन्यन्नैवोपलभ्यते ॥दर्शयेज्जनमोहाय सदृशीं मृतकाकृतिम् ।नटवद्भगवान्विष्णुः परज्ञानाकृतिस्स्वयम्''॥ इति स्कान्धे ।'राजन् परस्य तनुभृज्जननाप्ययेहा मायाविडम्बनमवैहि यथा नटस्य''।इति च ॥ २९ ॥ | |||
}} | |||
{{VerseBlock | |||
| verse_id = BTN_C03_S04_V31 | |||
| document_id = BTN | |||
| chapter_id = BTN_C03 | |||
| section_id = BTN_C03_S04 | |||
| adhikarana = | |||
| verse_type = shloka | |||
| verse_line1 = नोद्धवोऽण्वपि मन्न्यूनो यद्गुणैर्निर्जितः प्रभुः । | |||
| verse_line2 = अतो मद्वत् पुनर्लोकं ग्राहयन्निह तिष्ठतु ॥ ३१ ॥ | |||
}} | |||
{{AuthorNote| text = ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये तृतीयस्कन्धे चतुर्थोऽध्यायः ॥}} | |||
{{Commentary | |||
| verse_id = BTN_C03_S04_V31 | |||
| id = BTN_C03_S04_V31_B1 | |||
| name = Bhashyam | |||
| label = Bhashyam | |||
| text = | |||
'उत्तमैरधिकत्वं वा साम्यं वा विजयोऽपि वा ।उच्यतेऽपि तु नीचानां मोहार्थं वाप्युपेक्षया ।मूढदृष्ट्यनुसाराद्वा किञ्चित्साम्येन वा क्वचित्''॥इति ब्रह्मतर्के ॥ ३१ ॥ | |||
}} | |||
[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]] | [[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]] | ||
Revision as of 05:33, 8 April 2026
चतुर्थोऽध्यायः
उद्धव उवाच–भगवानात्ममायाया गतिं तामवलोक्य सः ।
अहं चोक्तो भगवता प्रपन्नार्तिहरेण ह ।बदरीं त्वं प्रयाहीति स्वकुलं सञ्जिहीर्षुणा ॥ ४ ॥
अथापि तदभिप््रोतं जानन्नहमरिंदम ।पृष्ठतोऽन्वगमं भर्तुः पादविश्लेषणाक्षमः ॥ ५ ॥
आत्ममायायाः आत्मसामर्थ्यस्य । गतिं पूर्वमेवावलोक्य ।'ज्ञात्वा कतिपयैर्वर्षैः पूर्वमेव जनार्दनः ।मौसलं ज्ञानसन्तत्या उद्धवं बदरीं नयत् ॥स ज्ञानं तत्र विस्तीर्य पुनर्द्वारवतीं ययौ ।पूर्वमेवोपदिष्टोऽपि हरिणा ज्ञानमुद्धवः ॥स्वर्गारोहणकाले तु पुनः पप्रच्छ केशवम् ।पुनः श्रुत्वा बदर्यां तु वर्षत्रयमुवास ह ॥ज्ञानं संस्थाप्य पश्चाच्च स्वेच्छया स्वर्गतः प्रभुः॥ इति गारुडे ॥५॥
राजोवाच–निधनमुपगतेषु वृष्णिभोजे-
शुक उवाच–ब्रह्मशापापदेशेन कालेनामोघवाञ्छितः ।
आकृतिं पृथिवीम् ।'शरीरमाकृतिर्देहः कुः पृथ्वी च मही तथा॥ इत्यभिधानम् ।'पृथिवीलोकसन्त्यागो देहत्यागो हरेः स्मृतः ।नित्यानन्दस्वरूपत्वादन्यन्नैवोपलभ्यते ॥दर्शयेज्जनमोहाय सदृशीं मृतकाकृतिम् ।नटवद्भगवान्विष्णुः परज्ञानाकृतिस्स्वयम्॥ इति स्कान्धे ।'राजन् परस्य तनुभृज्जननाप्ययेहा मायाविडम्बनमवैहि यथा नटस्य।इति च ॥ २९ ॥
नोद्धवोऽण्वपि मन्न्यूनो यद्गुणैर्निर्जितः प्रभुः ।अतो मद्वत् पुनर्लोकं ग्राहयन्निह तिष्ठतु ॥ ३१ ॥
'उत्तमैरधिकत्वं वा साम्यं वा विजयोऽपि वा ।उच्यतेऽपि तु नीचानां मोहार्थं वाप्युपेक्षया ।मूढदृष्ट्यनुसाराद्वा किञ्चित्साम्येन वा क्वचित्॥इति ब्रह्मतर्के ॥ ३१ ॥