Tattvasankhyanam: Difference between revisions

← Older edit

Latest revision as of 17:56, 20 April 2026

तत्त्वसङ्ख्यानम्

तत्वसङ्ख्यानविवरणम् — श्रीजयतीर्थः

स्वतन्त्रमस्वतन्त्रं च द्विविधं तत्त्वमिष्यते । स्वतन्त्रो भगवान् विष्णुः भावाभावौ द्विधेतरत् ॥1॥

प्राक्प्रध्वंससदात्वेन त्रिविधोऽभाव इष्यते । चेतनाचेतनत्वेन भावोऽपि द्विविधो मतः ॥2॥

दुःखस्पृष्टं तदस्पृष्टमिति द्वेधैव चेतनम् । नित्यादुःखा रमाऽन्ये तु स्पृष्टदुःखास्समस्तशः ॥3॥

स्पृष्टदुःखा विमुक्ताश्च दुःखसंस्था इति द्विधा । दुःखसंस्था मुक्तियोग्या अयोग्या इति च द्विधा ॥4॥

देवर्षिपितृपनरा इति मुक्तास्तु पञ्चधा । एवं विमुक्तियोग्याश्च तमोगाः सृतिसंस्थिताः ॥5॥

इति द्विधा मुक्त्ययोग्या दैत्यरक्षपिशाचकाः । मर्त्याधमाश्चतुर्धैव तमोयोग्याः प्रकीर्तिताः ॥6॥

ते च प्राप्तान्धतमसः सृतिसंस्था इति द्विधा । नित्यानित्यविभागेन त्रिधैवाचेतनं मतम् ॥7॥

नित्या वेदाः पुराणाद्याः कालः प्रकृतिरेव च । नित्यानित्यं त्रिधा प्रोक्तमनित्यं द्विविधं स्मृतम् ॥8॥

असंसृष्टं च संसृष्टमसंसृष्टं महानहम् । बुद्धिर्मनःखानि दश मात्रा भूतानि पञ्च च ॥9॥

संसृष्टमण्डं तद्गं च समस्तं सम्प्रकीर्तितम् । सृष्टिः स्थितिः संहृतिश्च नियमोऽज्ञानबोधने ॥10॥

बन्धो मोक्षः सुखं दुःखमावृत्तिर्ज्योतिरेव च । विष्णुनास्य समस्तस्य समासव्यासयोगतः ॥11॥

इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितं तत्त्वसङ्ख्यानम् ॥

@@ Line 12: / Line 12: @@
 }}
 {{VerseBlock
-| verse_id      = TSK_C01_V01
+| verse_id = TSK_C01_V01
-| document_id   = TSK
+| document_id = TSK
-| chapter_id    = TSK_C01
+| chapter_id = TSK_C01
-| verse_type    = shloka
+| verse_type = shloka
-| verse_line1  = स्वतन्त्रमस्वतन्त्रं च द्विविधं तत्त्वमिष्यते । स्वतन्त्रो भगवान् विष्णुः भावाभावौ द्विधेतरत् ॥1॥
+| verse_line1 =
+स्वतन्त्रमस्वतन्त्रं च द्विविधं तत्त्वमिष्यते ।
+स्वतन्त्रो भगवान् विष्णुः भावाभावौ द्विधेतरत् ॥1॥
 }}
 {{VerseBlock
-| verse_id      = TSK_C01_V02
+| verse_id = TSK_C01_V02
-| document_id   = TSK
+| document_id = TSK
-| chapter_id    = TSK_C01
+| chapter_id = TSK_C01
-| verse_type    = shloka
+| verse_type = shloka
-| verse_line1  = प्राक्प्रध्वंससदात्वेन त्रिविधोऽभाव इष्यते ।चेतनाचेतनत्वेन भावोऽपि द्विविधो मतः ॥2॥
+| verse_line1 =
+प्राक्प्रध्वंससदात्वेन त्रिविधोऽभाव इष्यते ।
+चेतनाचेतनत्वेन भावोऽपि द्विविधो मतः ॥2॥
 }}
 {{VerseBlock
-| verse_id      = TSK_C01_V03
+| verse_id = TSK_C01_V03
-| document_id   = TSK
+| document_id = TSK
-| chapter_id    = TSK_C01
+| chapter_id = TSK_C01
-| verse_type    = shloka
+| verse_type = shloka
-| verse_line1  = दुःखस्पृष्टं तदस्पृष्टमिति द्वेधैव चेतनम् । नित्यादुःखा रमाऽन्ये तु स्पृष्टदुःखास्समस्तशः ॥3॥
+| verse_line1 =
+दुःखस्पृष्टं तदस्पृष्टमिति द्वेधैव चेतनम् ।
+ नित्यादुःखा रमाऽन्ये तु स्पृष्टदुःखास्समस्तशः ॥3॥
 }}
 {{VerseBlock
-| verse_id      = TSK_C01_V04
+| verse_id = TSK_C01_V04
-| document_id   = TSK
+| document_id = TSK
-| chapter_id    = TSK_C01
+| chapter_id = TSK_C01
-| verse_type    = shloka
+| verse_type = shloka
-| verse_line1  = स्पृष्टदुःखा विमुक्ताश्च दुःखसंस्था इति द्विधा । दुःखसंस्था मुक्तियोग्या अयोग्या इति च द्विधा ॥4॥
+| verse_line1 =
+स्पृष्टदुःखा विमुक्ताश्च दुःखसंस्था इति द्विधा ।
+ दुःखसंस्था मुक्तियोग्या अयोग्या इति च द्विधा ॥4॥
 }}
 {{VerseBlock
-| verse_id      = TSK_C01_V05
+| verse_id = TSK_C01_V05
-| document_id   = TSK
+| document_id = TSK
-| chapter_id    = TSK_C01
+| chapter_id = TSK_C01
-| verse_type    = shloka
+| verse_type = shloka
-| verse_line1  = देवर्षिपितृपनरा इति मुक्तास्तु पञ्चधा । एवं विमुक्तियोग्याश्च तमोगाः सृतिसंस्थिताः ॥5॥
+| verse_line1 =
+देवर्षिपितृपनरा इति मुक्तास्तु पञ्चधा ।
+ एवं विमुक्तियोग्याश्च तमोगाः सृतिसंस्थिताः ॥5॥
 }}
 {{VerseBlock
-| verse_id      = TSK_C01_V06
+| verse_id = TSK_C01_V06
-| document_id   = TSK
+| document_id = TSK
-| chapter_id    = TSK_C01
+| chapter_id = TSK_C01
-| verse_type    = shloka
+| verse_type = shloka
-| verse_line1  = इति द्विधा मुक्त्ययोग्या दैत्यरक्षपिशाचकाः । मर्त्याधमाश्चतुर्धैव तमोयोग्याः प्रकीर्तिताः ॥6॥
+| verse_line1 =
+इति द्विधा मुक्त्ययोग्या दैत्यरक्षपिशाचकाः ।
+ मर्त्याधमाश्चतुर्धैव तमोयोग्याः प्रकीर्तिताः ॥6॥
 }}
 {{VerseBlock
-| verse_id      = TSK_C01_V07
+| verse_id = TSK_C01_V07
-| document_id   = TSK
+| document_id = TSK
-| chapter_id    = TSK_C01
+| chapter_id = TSK_C01
-| verse_type    = shloka
+| verse_type = shloka
-| verse_line1  = ते च प्राप्तान्धतमसः सृतिसंस्था इति द्विधा । नित्यानित्यविभागेन त्रिधैवाचेतनं मतम् ॥7॥
+| verse_line1 =
+ते च प्राप्तान्धतमसः सृतिसंस्था इति द्विधा ।
+ नित्यानित्यविभागेन त्रिधैवाचेतनं मतम् ॥7॥
 }}
 {{VerseBlock
-| verse_id      = TSK_C01_V08
+| verse_id = TSK_C01_V08
-| document_id   = TSK
+| document_id = TSK
-| chapter_id    = TSK_C01
+| chapter_id = TSK_C01
-| verse_type    = shloka
+| verse_type = shloka
-| verse_line1  = नित्या वेदाः पुराणाद्याः कालः प्रकृतिरेव च । नित्यानित्यं त्रिधा प्रोक्तमनित्यं द्विविधं स्मृतम् ॥8॥
+| verse_line1 =
+नित्या वेदाः पुराणाद्याः कालः प्रकृतिरेव च ।
+ नित्यानित्यं त्रिधा प्रोक्तमनित्यं द्विविधं स्मृतम् ॥8॥
 }}
 {{VerseBlock
-| verse_id      = TSK_C01_V09
+| verse_id = TSK_C01_V09
-| document_id   = TSK
+| document_id = TSK
-| chapter_id    = TSK_C01
+| chapter_id = TSK_C01
-| verse_type    = shloka
+| verse_type = shloka
-| verse_line1  = असंसृष्टं च संसृष्टमसंसृष्टं महानहम् । बुद्धिर्मनःखानि दश मात्रा भूतानि पञ्च च ॥9॥
+| verse_line1 =
+असंसृष्टं च संसृष्टमसंसृष्टं महानहम् ।
+ बुद्धिर्मनःखानि दश मात्रा भूतानि पञ्च च ॥9॥
 }}
 {{VerseBlock
-| verse_id      = TSK_C01_V10
+| verse_id = TSK_C01_V10
-| document_id   = TSK
+| document_id = TSK
-| chapter_id    = TSK_C01
+| chapter_id = TSK_C01
-| verse_type    = shloka
+| verse_type = shloka
-| verse_line1  = संसृष्टमण्डं तद्गं च समस्तं सम्प्रकीर्तितम् । सृष्टिः स्थितिः संहृतिश्च नियमोऽज्ञानबोधने ॥10॥
+| verse_line1 =
+संसृष्टमण्डं तद्गं च समस्तं सम्प्रकीर्तितम् ।
+ सृष्टिः स्थितिः संहृतिश्च नियमोऽज्ञानबोधने ॥10॥
 }}
 {{VerseBlock
-| verse_id      = TSK_C01_V11
+| verse_id = TSK_C01_V11
-| document_id   = TSK
+| document_id = TSK
-| chapter_id    = TSK_C01
+| chapter_id = TSK_C01
-| verse_type    = shloka
+| verse_type = shloka
-| verse_line1  = बन्धो मोक्षः सुखं दुःखमावृत्तिर्ज्योतिरेव च । विष्णुनास्य समस्तस्य समासव्यासयोगतः ॥11॥
+| verse_line1 =
+बन्धो मोक्षः सुखं दुःखमावृत्तिर्ज्योतिरेव च ।
+ विष्णुनास्य समस्तस्य समासव्यासयोगतः ॥11॥
 }}
 {{Bhashyam
 | verse_id = TSK_C01
-| id       = TSK_C01_author-note
+| id = TSK_C01_author_note
-| text     =
+| text =
 इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितं तत्त्वसङ्ख्यानम् ॥
+| extra_class = gr-author-note
 }}
 [[Category:Sanskrit Documents]]
 [[Category:Tattvasankhyanam]]