Jump to content

Mahabharatatatparyanirnaya/C1/S1: Difference between revisions

From Grantha
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
 
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Tag: New redirect
 
(One intermediate revision by the same user not shown)
Line 1: Line 1:
__TOC__
#REDIRECT [[Mahabharatatatparyanirnaya#MBTN_C01_S01]]
<div class="gr-page-nav">[[Mahabharatatatparyanirnaya|श्रीमहाभारततात्पर्यनिर्णयः]] · [[Mahabharatatatparyanirnaya/Toc|अनुक्रमणिका]]</div>
{{Adhyaya
| document_id  = MBTN
| chapter_num  = 1
| title        = सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः
}}{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V01
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = नारायणाय परिपूर्णगुणार्णवाय विश्वोदयस्थितिलयोन्नियति प्रदाय।ज्ञानप्रदाय विबुधासुरसौख्यदुःखसत्कारणाय वितताय नमो नमस्ते ॥ १॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V02
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = आसीदुदारगुणवारिधिरप्रमेयो नारायणः परतमः परमात् स एकः।संशान्तसंविदखिलं जठरे निधाय लक्ष्मीभुजान्तरगतः स्वरतोऽपि चाग्रे ॥ २॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V03
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तस्योदरस्थजगतः सदमन्दसान्द्रस्वानन्दतुष्टवपुषोऽपि रमारमस्य।भूत्यै निजाश्रितजनस्य हि सृज्यसृष्टावीक्षा बभूव परनामनिमेषकान्ते ॥ ३॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V04
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = दृष्ट्वा स चेतनगणान् जठरे शयानान् आनन्दमात्रवपुषः सृतिविप्रमुक्तान्।ध्यानं गतान् सृतिगतांश्च सुषुप्तिसंस्थान् ब्रह्मादिकान् कलिपरान् मनुजांस्तथैक्षत् ॥ ४॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V05
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = स्रक्ष्ये हि चेतनगणान् सुखदुःखमध्यसम्प्राप्तये तनुभृतां विहृतिं ममेच्छन्।सोऽयं विहार इह मे तनुभृत् स्वभावसम्भूतये भवति भूतिकृदेव भूत्याः ॥ ५॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V06
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = इत्थं विचिन्त्य परमः स तु वासुदेवनामा बभूव निजमुक्तिपदप्रदाता।तस्याज्ञयैव नियताऽथ रमाऽपि रूपं बभ्रे द्वितीयमपि यत् प्रवदन्ति मायाम् ॥ ६॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V07
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = सङ्कर्षणश्च स बभूव पुनः सुनित्यः संहारकारणवपुस्तदनुज्ञयैव।देवी जयेत्यनु बभूव स सृष्टिहेतोः प्रद्युम्नतामुपगतः कृतितां च देवी ॥ ७॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V08
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = स्थित्यै पुनः स भगवाननिरुद्धनामा देवी च शान्तिरभवच्छरदां सहस्रम्।स्थित्वा स्वमूर्तिभिरमूभिरचिन्त्यशक्तिः प्रद्युम्नरूपक इमांश्चरमात्मनेऽदात् ॥ ८॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V09
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = निर्देहकान् स भगवाननिरुद्धनामा जीवान् स्वकर्मसहितान् उदरे निवेश्य ।चक्रेऽथ देहसहितान् क्रमशः स्वयम्भुप्राणात्मशेषगरुडेशमुखान् समग्रान् ॥ ९॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V10
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = पञ्चात्मकः स भगवान् द्विषडात्मकोऽभूत् पञ्चद्वयी शतसहस्रपरोऽमितश्च।एकः समोऽप्यखिलदोषसमुज्झितोऽपि सर्वत्र पूर्णगुणकोऽपि बहूपमोऽभूत् ॥ १०॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V11
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = निर्दोषपूर्णगुणविग्रह आत्मतन्त्रो निश्चेतनात्मकशरीरगुणैश्च हीनः।आनन्दमात्रकरपादमुखोदरादिः सर्वत्र च स्वगतभेदविवर्जितात्मा ॥ ११॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V12
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = कालाच्च देशगुणतोऽस्य न चाऽदिरन्तो वृद्धिक्षयौ न तु परस्य सदातनस्य।नैतादृशः क्‍व च बभूव न चैव भाव्यो नास्त्युत्तरः किमु परात् परमस्य विष्णोः ॥ १२॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V13
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = सर्वज्ञ ईश्वरतमः स च सर्वशक्तिः पूर्णाव्ययात्मबलचित्-सुखवीर्यसारः।यस्याऽज्ञया रहितमिन्दिरया समेतं ब्रह्मेशपूर्वकमिदं न तु कस्य चेशम् ॥ १३॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V14
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = आभासकोऽस्य पवनः पवनस्य रुद्रः शेषात्मको गरुड एव च शक्रकामौ।वीन्द्रेशयोस्तदपरे त्वनयोश्च तेषां ऋष्यादयः क्रमश ऊनगुणाः शतांशाः ॥ १४॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V15
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = आभासका त्वथ रमाऽस्य मरुत्स्वरूपाच्छ्रेष्ठाऽप्यजात् तदनु गीः शिवतो वरिष्ठा।तस्या उमा विपतिनी च गिरस्तयोऽस्तु शच्यादिकाः क्रमश एव यथा पुमांसः ॥ १५॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V16
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ताभ्यश्च ते शतगुणैर्दशतो वरिष्ठाः पञ्चोत्तरैरपि यथाक्रमतः श्रुतिस्थाः।शब्दो बहुत्ववचनः शतमित्यतश्च श्रुत्यन्तरेषु बहुधोक्तिविरुद्धता न ॥ १६॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V17
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तेषां स्वरूपमिदमेव यतोऽथ मुक्तावप्येवमेव सततोच्चविनीचरूपाः।शब्दः शतं दशसहस्रमिति स्म यस्मात् तस्मान्न हीनवचनोऽथ ततोऽग्र्यरूपाः ॥ १७॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V18
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = एवं नरोत्तमपरास्तु विमुक्तियोग्या अन्ये च संसृतिपरा असुरास्तमोगाः।एवं सदैव नियमः क्‍वचिदन्यथा न यावन्न पूर्तिरुत संसृतिगाः समस्ताः ॥ १८॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V19
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = पूर्तिश्च नैव नियमाद् भविता हि यस्मात् तस्मात् समाप्तिमपि यान्ति न जीवसङ्घाः।आनन्त्यमेव गणशोऽस्ति यतो हि तेषां इत्थं ततः सकलकालगता प्रवृत्तिः ॥ १९॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V20
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = एतैः सुरादिभिरतिप्रतिभादियुक्तैर्युक्तैः सहैव सततं प्रविचिन्तयद्भिः।पूर्तेरचिन्त्यमहिमः परमः परात्मा नारायणोऽस्य गुणविस्तृतिरन्यगा क्‍व ॥ २०॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V21
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = साम्यं न चास्य परमस्य च केन चाऽप्यं मुक्तेन च क्‍वचिदतस्त्वभिदा कुतोऽस्य।प्राप्येत चेतनगणैः सततास्वतन्त्रैः नित्यस्वतन्त्रवपुषः परमात् परस्य ॥ २१॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V22
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अर्थोऽयमेव निखिलैरपि वेदवाक्यै रामायणैः सहितभारतपञ्चरात्रैः।अन्यैश्च शास्त्रवचनैः सहतत्त्वसूत्रैः निर्णीयते सहृदयं हरिणा सदैव ॥ २२॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V23
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = नारायणस्य न समः पुरुषोत्तमोऽहं जीवाक्षरे ह्यतिगतोऽस्मि ततो ‘ऽन्यदार्तम्’ (बृ.उ. ५.५.१) ।‘मुक्तोऽपसृप्य’ (ब्र.सू. १.३.२) इह नास्ति कुतश्च कश्चित् ‘नानेव’ (क.उ. २.१.११) धर्मपृथगात्मदृगेत्यधो हि॥ २३॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V24
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘आभास एव’ (ब्र.सू. २.३.५०) पृथगीशत एष जीवो
| verse_line2  = मुक्तस्य नास्ति जगतो विषये तु शक्तिः।मात्रापरोऽसि न तु तेऽश्नुवते महित्वं
| verse_line3  = ‘षाड्गुण्यविग्रह’ ‘सुपूर्णगुणैकदेहः’॥ २४॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V25
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘माहात्म्यदेह’ ‘सृतिमुक्तिगते’ ‘शिवश्च
| verse_line2  = ब्रह्मा च तद्गुणगतौ न कथञ्चनेशौ’ ।‘न श्रीः कुतस्तदपरे’‘ऽस्य सुखस्य मात्राम्
| verse_line3  = अश्नन्ति मुक्तसुगणाश्च शतावरेण’ ॥ २५॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V26
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘आभासकाभासपरावभासरूपाण्यजस्राणि च चेतनानाम् ।विष्णोः सदैवाति वशात् कदापि गच्छन्ति केशादिगणा न मुक्तौ’ ॥ २६॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V27
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘यस्मिन् परेऽन्येऽप्यजजीवकोशा’
| verse_line2  = ‘नाहं परायुर्न मरीचिमुख्याः’ ।‘जानन्ति यद्गुणगणान् न रमादयोऽपि
| verse_line3  = नित्यस्वतन्त्र उत कोऽस्ति तदन्य ईशः’ ॥ २७॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V28
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘नैवैक एव पुरुषः पुरुषोत्तमोऽसौ
| verse_line2  = एकः कुतः स पुरुषो’ ‘यत एव जात्या ।अर्थात् श्रुतेश्च गुणतो निजरूपतश्च
| verse_line3  = नित्यान्य एव कथमस्मि स इत्यपि स्यात्’ ॥ २८॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V29
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘सर्वोत्तमो हरिरिदं तु तदाज्ञयैव
| verse_line2  = चेत्तुं क्षमं स तु हरिः परमस्वतन्त्रः ।पूर्णाव्ययागणितनित्यगुणार्णवोऽसौ’
| verse_line3  = इत्येव वेदवचनानि परोक्तयश्च ॥ २९॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V30
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘ऋगादयश्च चत्वारः पञ्चरात्रं च भारतम्।मूलरामायणं ब्रह्मसूत्रं मानं स्वतः स्मृतम् ’॥ ३०॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V31
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अविरुद्धं च यत्त्वस्य प्रमाणं तच्च नान्यथा।एतद्विरुद्धं यत्तु स्यान्न तन्मानं कथञ्चन ॥ ३१॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V32
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = वैष्णवानि पुराणानि पञ्चरात्रात्मकत्वतः।प्रमाणान्येव मन्वाद्याः स्मृतयोऽप्यनुकूलतः ॥ ३२॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V33
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = एतेषु विष्णोराधिक्यमुच्यतेऽन्यस्य न क्‍वचित्।अतस्तदेव मन्तव्यं नान्यथा तु कथञ्चन ॥ ३३॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V34
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = मोहार्थान्यन्यशास्त्राणि कृतान्येवाऽज्ञया हरेः।अतस्तेषूक्तमग्राह्यम् असुराणां तमोगतेः ॥ ३४॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V35
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = यस्मात् कृतानि तानीह विष्णुनोक्तैः शिवादिभिः।एषां यन्न विरोधि स्यात् तत्रोक्तं तन्न वार्यते ॥ ३५॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V36
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = विष्ण्वाधिक्यविरोधीनि यानि वेदवचांस्यपि।तानि योज्यान्यानुकूल्याद् विष्ण्वाधिक्यस्य सर्वशः ॥ ३६॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V37
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अवतारेषु यत् किञ्चिद् दर्शयेन्नरवद्धरिः।तच्चासुराणां मोहाय दोषा विष्णोर्नहि क्‍वचित् ॥ ३७॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V38
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अज्ञत्वं पारवश्यं वा (छे)वेधभेदादिकं तथा।तथा प्राकृतदेहत्वं देहत्यागादिकं तथा ॥ ३८॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V39
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अनीशत्वं च दुःखित्वं साम्यमन्यैश्च हीनताम्।प्रदर्शयति मोहाय दैत्यादीनां हरिः स्वयम् ॥ ३९॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V40
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = न तस्य कश्चिद् दोषोऽस्ति पूर्णाखिलगुणो ह्यसौ।सर्वदेहस्थरूपेषु प्रादुर्भावेषु चेश्वरः ॥ ४०॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V41
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ब्रह्माद्यभेदः साम्यं वा कुतस्तस्य महात्मनः।यदेवं वाचकं शास्त्रं तद्धि शास्त्रं परं मतम् ॥ ४१॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V42
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = निर्णयायैव यत् प्रोक्तं ब्रह्मसूत्रं तु विष्णुना।व्यासरूपेण तद् ग्राह्यं तत्रोक्ताः सर्वनिर्णयाः ॥ ४२॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V43
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = यथार्थवचनानां च मोहार्थानां च संशयम्।अपनेतुं हि भगवान् ब्रह्मसूत्रमचीक्लृपत् ॥ ४३॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V44
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तस्मात् सूत्रार्थमागृह्य कर्तव्यः सर्वनिर्णयः।सर्वदोषविहीनत्वं गुणैः सर्वैरुदीर्णता ॥ ४४॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V45
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अभेदः सर्वरूपेषु जीवभेदः सदैव च।विष्णोरुक्तानि सूत्रेषु सर्ववेदेड्यता तथा ॥ ४५॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V46
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तारतम्यं च मुक्तानां विमुक्तिर्विद्यया तथा।तस्मादेतद्विरुद्धं यन्मोहाय तदुदाहृतम् ॥ ४६॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V47
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तस्माद् ‘ये ये गुणा विष्णोर्ग्राह्यास्ते सर्व एव तु’।इत्याद्युक्तं भगवता भविष्यत्पर्वणि स्फुटम् ॥ ४७॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V48
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘एष मोहं सृजाम्याशु यो जनान् मोहयिष्यति।त्वं च रुद्र महाबाहो मोहशास्त्राणि कारय ॥ ४८॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V49
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अतत्थ्यानि वितत्थ्यानि दर्शयस्व महाभुज।प्रकाशं कुरु चाऽत्मानम् अप्रकाशं च मां कुरु’ ॥ ४९॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V50
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = इति वाराहवचनं ब्रह्माण्डोक्तं तथाऽपरम् ।‘अमोहाय गुणा विष्णोराकारश्चिच्छरीरता ॥ ५०॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V51
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = निर्दोषत्वं तारतम्यं मुक्तानामपि चोच्यते ।एतद्विरुद्धं यत् सर्वं तन्मोहायेति निर्णयः’ ॥ ५१॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V52
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = स्कान्देऽप्युक्तं शिवेनैव षण्मुखायैव सादरम् ।शिवशास्त्रेऽपि तद् ग्राह्यं भगवच्छास्त्रयोगि यत् ॥ ५२॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V53
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘परमो विष्णुरेवैकस्तज्ज्ञानं मोक्षसाधनम् ।शास्त्राणां निर्णयस्त्वेष तदन्यन्मोहनाय हि ॥ ५३॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V54
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ज्ञानं विना तु या मुक्तिः साम्यं च मम विष्णुना ।तीर्थाऽदिमात्रतो ज्ञानं ममाऽधिक्यं च विष्णुतः ॥ ५४॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V55
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अभेदश्चास्मदादीनां मुक्तानां हरिणा तथा ।इत्यादि सर्वं मोहाय कथ्यते पुत्र नान्यथा’ ॥ ५५॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V56
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = उक्तं (पा)पद्मपुराणे च शैव एव शिवेन तु ।यदुक्तं हरिणा पूर्वं उमायै प्राह तद्धरः ॥ ५६॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V57
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘त्वामाराध्य तथा शम्भो ग्रहीष्यामि वरं सदा ।द्वापराऽदौ युगे भूत्वा कलया मानुषाऽदिषु ॥ ५७॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V58
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = स्वाऽगमैः कल्पितैस्त्वं च जनान् मद्विमुखान् कुरु ।मां च गोपाय येन स्यात् सृष्टिरेषोत्तराधरा’(पद्म पु. ६.७१.१०६-१०७) ॥ ५८॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V59
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = न च वैष्णवशास्त्रेषु वेदेष्वपि हरेः परः ।क्‍वचिदुक्तोऽन्यशास्त्रेषु परमो विष्णुरीरितः ॥ ५९॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V60
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = निर्दोषत्वाच्च वेदानां वेदोक्तं ग्राह्यमेव हि ।वेदेषु च परो विष्णुः सर्वस्मादुच्यते सदा ॥ ६०॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V61
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘अस्य देवस्य मीळ्हुषो वया विष्णोरेषस्य प्रभृथे हविर्भिः ।विदे हि रुद्रो रुद्रियम् महित्वं यासिष्टं वर्तिरश्विनाविरावत्’(ऋग्वेद ७.४०.५) ॥ ६१॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V62
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘स्तुहि श्रुतं गर्तसदं युवानं मृगं न भीममुपहत्नुमुग्रम्’ ।‘यं कामये तं तमुग्रं कृणोमि तं ब्रह्माणं तमृषिं तं सुमेधाम्’ ॥ ६२॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V63
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘एको नारायण आसीन्न ब्रह्मा न च शङ्करः’ ।‘वासुदेवो वा इदमग्र आसीन्न ब्रह्मा न च शङ्करः’ ॥ ६३॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V64
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘यदा पश्यः पश्यते रुग्मवर्णं कर्तारमीशं पुरुषं ब्रह्मयोनिम् ।तदा विद्वान् पुण्यपापे विधूय निरञ्जनः परमं साम्यमुपैति’(मु. उ.५.३(३.१.३)) ॥ ६४॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V65
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘यो वेद निहितं गुहायां परमे व्योमन् ।सोऽश्नुते सर्वान् कामान्त्सह ब्रह्मणा विपश्चिता’(तै. उ.२.१) ॥ ६५॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V66
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘प्र घा न्वस्य महतो महानि सत्या सत्यस्य करणानि वोचम्’ ।‘सत्यमेनमनु विश्वे मदन्ति रातिं देवस्य गृणतो मघोनः’(ऋग्वेद २.१५.१, ४.१७.५) ॥ ६६॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V67
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘यच्चिकेत सत्यमिइत् तन्न मोघं वसु स्पार्हम् उत जेतोत दाता’ ।‘सत्यः सो अस्य महिमा गृणे शवो यज्ञेषु विप्रराज्ये’(ऋ.१०.५५.६, ८.३.४) ॥ ६७॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V68
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘सत्या विष्णोर्गुणाः सर्वे सत्या जीवेशयोर्भिदा ।सत्यो मिथो जीवभेदः सत्यं च जगदीदृशम् ॥ ६८॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V69
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = असत्यः स्वगतो भेदो विष्णोर्नान्यदसत्यकम् ।जगत्प्रवाहः सत्योऽयं पञ्चभेदसमन्वितः ॥ ६९॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V70
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = जीवेशयोर्भिदा चैव जीवभेदः परस्परम् ।जडेशयोर्जडानां च जडजीवभिदा तथा ॥ ७०॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V71
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = पञ्चभेदा इमे नित्याः सर्वावस्थासु सर्वशः ।मुक्तानां च न हीयन्ते तारतम्यं च सर्वदा ॥ ७१॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V72
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = क्षितिपा मनुष्यगन्धर्वा दैवाश्च पितरश्चिराः ।आजानजाः कर्मजाश्च देवा इन्द्रः पुरन्दरः ॥ ७२॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V73
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = रुद्रः सरस्वती वायुर्मुक्ताः शतगुणोत्तराः ।एको ब्रह्मा च वायुश्च वीन्द्रो रुद्रसमस्तथा ।एको रुद्रस्तथा शेषो न कश्चिद्वायुना समः ॥ ७३॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V74
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = मुक्तेषु श्रीस्तथा वायोः सहस्रगुणिता गुणैः ।ततोऽनन्तगुणो विष्णुर्न कश्चित् तत्समः सदा’ ॥ ७४॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V75
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = इत्यादि वेदवाक्यं विष्णोरुत्कर्षमेव वक्त्युच्चैः ।तात्पर्यं महदत्रेत्युक्तं ‘यो माम्’ (भ.गी.१५.१९) इति स्वयं तेन ॥ ७५॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V76
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘भूम्नो ज्यायस्त्वम्’(‘भूम्नःक्रतुवज्ज्यायस्त्वं तथा च दर्शयति’ ब्र.सू.३.३.५९) इति ह्युक्तं सूत्रेषु निर्णयात् तेन ।तत्प्रीत्यैव च मोक्षः प्राप्यस्तेनैव नान्येन ॥ ७६॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V77
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘नायमात्मा प्रवचनेन लभ्यो न मेधया न बहुना श्रुतेन ।यमेवैष वृणुते तेन लभ्यस्तस्यैष आत्मा विवृणुते तनुं(नू) स्वाम्’ (क.उ.१.२.२३; मु.उ.३.२.३) ॥ ७७॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V78
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘विष्णुर्हि दाता मोक्षस्य वायुश्च तदनुज्ञया ।मोक्षो ज्ञानं च क्रमशो मुक्तिगो भोग एव च ॥ ७८॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V79
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = उत्तरेषां प्रसादेन नीचानां नान्यथा भवेत् ।सर्वेषां च हरिर्नित्यं नियन्ता तद्वशाः परे ॥ ७९॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V80
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तारतम्यं ततो ज्ञेयं सर्वोच्चत्वं हरेस्तथा ।एतद्विना न कस्यापि विमुक्तिः स्यात् कथञ्चन ॥ ८०॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V81
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = पञ्चभेदांश्च विज्ञाय विष्णोः स्वाभेदमेव च ।निर्दोषत्वं गुणोद्रेकं ज्ञात्वा मुक्तिर्नचान्यथा ॥ ८१॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V82
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अवतारान् हरेर्ज्ञात्वा नावतारा हरेश्च ये ।तदावेशांस्तथा सम्यग् ज्ञात्वा मुक्तिर्नचान्यथा ॥ ८२॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V83
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = सृष्टिरक्षाऽहृतिज्ञाननियत्यज्ञानबन्धनान् ।मोक्षं च विष्णुतस्त्वेव ज्ञात्वा मुक्तिर्नचान्यथा ॥ ८३॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V84
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = वेदांश्च पञ्चरात्राणि सेतिहासपुराणकान् ।ज्ञात्वा विष्णुपरानेव मुच्यते नान्यथा क्‍वचित् ॥ ८४॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V85
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = माहात्म्यज्ञानपूर्वस्तु सुदृढः सर्वतोऽधिकः ।स्नेहो भक्तिरिति प्रोक्तः तया मुक्तिर्नचान्यथा ॥ ८५॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V86
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = त्रिविधा जीवसङ्घास्तु देवमानुषदानवाः ।तत्र देवा मुक्तियोग्या मानुषेषूत्तमास्तथा ॥ ८६॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V87
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = मध्यमा मानुषा ये तु सृतियोग्याः सदैव हि ।अधमा निरयायैव दानवास्तु तमोलयाः ॥ ८७॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V88
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = मुक्तिर्नित्या तमश्चैव नाऽवृत्तिः पुनरेतयोः ।देवानां निरयो नास्ति तमश्चापि कथञ्चन ॥ ८८॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V89
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = नासुराणां तथा मुक्तिः कदाचित् केनचित् क्‍वचित् ।मानुषाणां मध्यमानां नैवैतद्द्वयमाप्यते ॥ ८९॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V90
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = असुराणां तमःप्राप्तिस्तदा नियमतो भवेत् ।यदा तु ज्ञानिसद्भावे नैव गृह्णन्ति तत्परम् ॥ ९०॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V91
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तदा मुक्तिश्च देवानां यदा प्रत्यक्षगो हरिः ।स्वयोग्ययोपासनया तन्वा तद्योग्यया तथा ॥ ९१॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V92
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = सर्वैर्गुणैर्ब्रह्मणा तु समुपास्यो हरिः सदा ।आनन्दो ज्ञः सदात्मेति ह्युपास्यो मानुषैर्हरिः ॥ ९२॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V93
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = यथाक्रमं गुणोद्रेकात् तदन्यैराविरिञ्चतः ।ब्रह्मत्वयोग्या ऋजवो नाम देवाः पृथग्गणाः ॥ ९३॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V94
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तैरेवाप्यं पदं तत्तु नैवान्यैः साधनैरपि ।एवं सर्वपदानां तु योग्याः सन्ति पृथग् गणाः ॥ ९४॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V95
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तस्मादनाद्यनन्तं हि तारतम्यं चिदात्मनाम् ।तच्च नैवान्यथा कर्तुं शक्यं केनापि कुत्रचित् ॥ ९५॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V96
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अयोग्यमिच्छन् पुरुषः पतत्येव न संशयः ।तस्माद् योग्यानुसारेण सेव्यो विष्णुः सदैव हि ॥ ९६॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V97
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अच्छिद्रसेवनाच्चैव निष्कामत्वाच्च योग्यतः ।द्रष्टुं शक्यो हरिः सर्वैर्नान्यथा तु कथञ्चन ॥ ९७॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V98
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = नियमोऽयं हरेर्यस्मान्नोल्लङ्घ्यः सर्वचेतनैः ।सत्यसङ्कल्पतो विष्णुर्नान्यथा च करिष्यति ॥ ९८॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V99
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = दानतीर्थतपोयज्ञपूर्वाः सर्वेऽपि सर्वदा ।अङ्गानि हरिसेवायां भक्तिस्त्वेका विमुक्तये’ ॥
| verse_line2  = भविष्यत्पर्ववचनमित्येतदखिलं परम् ॥ ९९॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V100
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘शृण्वे वीर उग्रमुग्रं दमायन् अन्यमन्यमतिनेनीयमानः ।एधमानद्विळुभयस्य राजा चोष्कूयते विश इन्द्रो मनुष्यान् ॥ १००॥ \\
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V101
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = परा पूर्वेषां सख्या वृणक्ति वितर्तुराणो अपरेभिरेति ।अनानुभूतीरवधून्वानः पूर्वीरिन्द्रः शरदस्तर्तरीति’(ऋग्वेद ६.४७.१६-१७) ॥ १०१॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V102
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘तमेवं विद्वानमृत इह भवति नान्यः पन्था अयनाय विद्यते’(तै. आ. ३.१२.१७, श्वे. उ. ३.८) ।‘तमेव विदित्वाऽति मृत्युमेति नान्यः पन्था विद्यतेऽयनाय’ ॥ १०२॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V103
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘यस्य देवे परा भक्तिर्यथादेवे तथा गुरौ ।तस्यैतेऽकथिता ह्यर्थाः प्रकाशन्ते महात्मनः’(श्वे. उ. ६.२३) ॥ १०३॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V104
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘भक्त्यर्थान्यखिलान्येव भक्तिर्मोक्षाय केवला ।मुक्तानामपि भक्तिर्हि नित्यानन्दस्वरूपिणी ॥ १०४॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V105
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ज्ञानपूर्वः परः स्नेहो नित्यो भक्तिरितीर्यते’।इत्यादि वेदवचनं साधनप्रविधायकम् ॥ १०५॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V106
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘निश्शेषधर्मकर्ताऽप्यभक्तस्ते नरके हरे।सदा तिष्ठति भक्तश्चेद् ब्रह्महाऽपि विमुच्यते’ ॥ १०६॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V107
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘धर्मो भवत्यधर्मोऽपि कृतो भक्तैस्तवाऽच्युत ।पापं भवति धर्मोऽपि यो न भक्तैः कृतो हरे’ ॥ १०७॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V108
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘भक्त्या त्वनन्यया शक्य अहमेवंविधोऽर्जुन ।ज्ञातुं द्रष्टुं च तत्त्वेन प्रवेष्टुं च परन्तप’(भ.गी.११.५४) ॥ १०८॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V109
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘अनादिद्वेषिणो दैत्या विष्णौ द्वेषो विवर्धितः ।तमस्यन्धे पातयति दैत्यानन्ते विनिश्चयात् ॥ १०९॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V110
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = पूर्णदुःखात्मको द्वेषः सोऽनन्तो ह्यवतिष्ठते ।पतितानां तमस्यन्धे निःशेषसुखवर्जिते ॥ ११०॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V111
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = जीवाभेदो निर्गुणत्वं अपूर्णगुणता तथा ।साम्याधिक्ये तदन्येषां भेदस्तद्गत एव च ॥ १११॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V112
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = प्रादुर्भावविपर्यासस्तद्भक्तद्वेष एव च ।तत्प्रमाणस्य निन्दा च द्वेषा एतेऽखिला मताः ॥ ११२॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V113
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = एतैर्विहीना या भक्तिः सा भक्तिरिति निश्चिता ।अनादिभक्तिर्देवानां क्रमाद् वृद्धिं गतैव सा ॥ ११३॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V114
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अपरोक्षदृशेर्हेतुर्मुक्तिहेतुश्च सा पुनः ।सैवाऽनन्दस्वरूपेण नित्या मुक्तेषु तिष्ठति ॥ ११४॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V115
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = यथा शौक्ल्यादिकं रूपं गोर्भवत्येव सर्वदा ।सुखज्ञानादिकं रूपं एवं भक्तेर्न चान्यथा ॥ ११५॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V116
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = भक्त्यैव तुष्टिमभ्येति विष्णुर्नान्येन केनचित् ।स एव मुक्तिदाता च भक्तिस्तत्रैककारणम् ॥ ११६॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V117
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ब्रह्मादीनां च मुक्तानां तारतम्ये तु कारणम् ।तारतम्यस्थिताऽनादिर्नित्या भक्तिर्न चेतरत् ॥ ११७॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V118
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = मानुषेष्वधमाः किञ्चिद् द्वेषयुक्ताः सदा हरौ ।दुःखनिष्ठास्ततस्तेऽपि नित्यमेव न संशयः ॥ ११८॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V119
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = मध्यमा मिश्रभूतत्वान्नित्यं मिश्रफलाः स्मृताः ।किञ्चिद्भक्तियुता नित्यं उत्तमास्तेन मोक्षिणः ॥ ११९॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V120
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ब्रह्मणः परमा भक्तिः सर्वेभ्यः परमस्ततः’ ।इत्यादीनि च वाक्यानि पुराणेषु पृथक् पृथक् ॥ १२०॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V121
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘षण्णवत्यङ्गुलो यस्तु न्यग्रोधपरिमण्डलः ।सप्तपादश्चतुर्हस्तो द्वात्रिंशल्लक्षणैर्युतः ॥
| verse_line2  = असंशयः संशयच्छिद् गुरुरुक्तो मनीषिभिः ॥ १२१॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V122
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तस्माद् ब्रह्मा गुरुर्मुख्यः सर्वेषामेव सर्वदा ।अन्येऽपि स्वात्मनो मुख्याः क्रमाद् गुरव ईरिताः ॥ १२२॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V123
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = क्रमाल्लक्षणहीनाश्च लक्षणालक्षणैः समाः ।मानुषा मध्यमाः सम्यग् दुर्लक्षणयुतः कलिः ॥ १२३॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V124
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = सम्यग्लक्षणसम्पन्नो यद् दद्यात् सुप्रसन्नधीः ।शिष्याय सत्यं भवति तत्सर्वं नात्र संशयः ॥ १२४॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V125
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अगम्यत्वाद्धरिस्तस्मिन्नाविष्टो मुक्तिदो भवेत् ।नातिप्रसन्नहृदयो यद् दद्याद् गुरुरप्यसौ ॥
| verse_line2  = न तत् सत्यं भवेत् तस्माद् अर्चनीयो गुरुः सदा ॥ १२५॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V126
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = स्वावराणां गुरुत्वं तु भवेत् कारणतः क्‍वचित् ।मर्यादार्थं तेऽपि पूज्या न तु यद्वत् परो गुरुः’ ॥
| verse_line2  = इत्येतत् पञ्चरात्रोक्तं पुराणेष्वनुमोदितम् ॥ १२६॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V127
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘यदा मुक्तिप्रदानाय स्वयोग्यं पश्यति ध्रुवम् ।रूपं हरेस्तदा तस्य सर्वपापानि भस्मसात् ॥ १२७॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V128
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = यान्ति पूर्वाण्युत्तराणि न श्लेषं यान्ति कानिचित् ।मोक्षश्च नियतस्तस्मात् स्वयोग्यहरिदर्शने’ ॥ १२८॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V129
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = भविष्यत्पर्ववचनमित्येतत् सूत्रगं तथा ।श्रुतिश्च तत्परा तद्वत् ' तद्यथे' (छा. उ. ४.१४.३)त्यवदत् स्फुटम् ॥ १२९॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V130
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ‘मुक्तास्तु मानुषा देवान् देवा इन्द्रं स शङ्करम् ।स ब्रह्माणं क्रमेणैव तेन यान्त्यखिला हरिम् ॥ १३०॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V131
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = उत्तरोत्तरवश्याश्च मुक्ता रुद्रपुरस्सराः ।निर्दोषा नित्यसुखिनः पुनरावृत्तिवर्जिताः ।स्वेच्छयैव रमन्तेऽत्र नानिष्टं तेषु किञ्चन ॥ १३१॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V132
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = असुराः कलिपर्यन्ता एवं दुःखोत्तरोत्तराः ।कलिर्दुःखाधिकस्तेषु तेऽप्येवं ब्रह्मवद् गणाः ॥ १३२॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V133
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तथाऽन्येऽप्यसुराः सर्वे गणा योग्यतया सदा ।ब्रह्मैवं सर्वजीवेभ्यः सदा सर्वगुणाधिकः ॥ १३३॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V134
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = मुक्तोऽपि सर्वमुक्तानां आधिपत्ये स्थितः सदा ।आश्रयस्तस्य भगवान् सदा नारायणः प्रभुः’ ॥ १३४॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V135
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = इत्यृग्यजुःसामाथर्वपञ्चरात्रेतिहासतः ।पुराणेभ्यस्तथाऽन्येभ्यः शास्त्रेभ्यो निर्णयः कृतः ॥ १३५॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V136
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = विष्ण्वाज्ञयैव विदुषा तत्प्रसादबलोन्नतेः ।आनन्दतीर्थमुनिना पूर्णप्रज्ञाभिधायुजा ॥ १३६॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = MBTN_C01_S01_V137
| document_id  = MBTN
| chapter_id    = MBTN_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तात्पर्यं शास्त्राणां सर्वेषामुत्तमं मया प्रोक्तम् ।प्राप्यानुज्ञां विष्णोरेतज्ज्ञात्वैव विष्णुराप्योऽसौ ॥ १३७॥
}}
 
{{Bhashyam
| verse_id = MBTN_C01_S01
| id      = MBTN_C01_S01_author-note
| text    =
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीमहाभारततात्पर्यनिर्णये सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयो नाम प्रथमोऽध्यायः ॥
}}
 
 
[[Category:Mahabharatatatparyanirnaya]]

Latest revision as of 06:47, 13 April 2026

Redirect to:

Retrieved from "https://grantha.io/index.php?title=Mahabharatatatparyanirnaya/C1/S1&oldid=4416"