Jump to content

Bhagavatatatparyanirnaya/C4/S8: Difference between revisions

From Grantha
← Older edit
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Tag: New redirect
 
(One intermediate revision by the same user not shown)
Line 1: Line 1:
__TOC__
#REDIRECT [[Bhagavatatatparyanirnaya#BTN_C04_S08]]
<div class="gr-page-nav">[[Bhagavatatatparyanirnaya|श्रीमद्भागवततात्पर्यनिर्णयः]] · [[Bhagavatatatparyanirnaya/Toc|अनुक्रमणिका]]</div>
{{Adhyaya
| document_id  = BTN
| chapter_num  = 4
| title        = अष्टमोऽध्यायः
}}{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C04_S08_V24
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C04
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अप्यर्वाग्वृत्तयो यस्य महित्वे स्वभुवादयः ।
| verse_line2  = यथामति गृणन्ति स्म कृतानुग्रहविग्रहम् ॥ २४ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
 
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C04_S08_V24
| id      = BTN_C04_S08_V24_B1
| text    =
'उत्पत्तिर्हरिरूपाणां व्यक्तिरेव न संशयः ।
उत्पत्तिरेव जीवानां देहोत्पत्तिरितीर्यते''। इति तत्त्वनिर्णये ॥ २४ ॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C04_S08_V26
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C04
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = दक्ष उवाच–
| verse_line2  = शुद्धं स्वधाम्न्युपरताखिलबुद्ध्यवस्थं
| verse_line3  = चिन्मात्रमेकमभयं प्रतिषिध्य मायाम् ।
| verse_line4  = तिष्ठंस्तयैव पुरुषत्वमुपेत्य तस्या-
| verse_line5  = मास्ते भवानपरिशुद्धमिवामनन्ति ॥ २६ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
 
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C04_S08_V26
| id      = BTN_C04_S08_V26_B1
| text    =
'जडमाया न तस्यास्ति शरीरत्वेन कुत्रचित् ।
सृष्ट्वा तया शरीराणि तत्स्थितेः पुरुषः स्मृतः ।
मायायामशरीरायामपि विष्णुः स्वयं स्थितः ॥
तस्मात्प्राकृत इत्येव जीववत्तं वदन्ति हि ।
अस्पृष्टत्वेऽपि तद्धर्मैस्तद्गत्वादेव कारणात्''॥ इति तत्त्वविवेके ॥ २६ ॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C04_S08_V27
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C04
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ऋत्विज ऊचुः–
| verse_line2  = तत्त्वं न ते वयमनञ्जन रुद्रशापात्
| verse_line3  = कर्मण्यवग्रहधियो भगवन् विदामः ।
| verse_line4  = धर्मोपलक्षणमिदं त्रिवृदध्वराख्यं
| verse_line5  = ज्ञातं यदर्थमधिदैवमदस्त्वमास्थाः ॥ २७ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
 
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C04_S08_V27
| id      = BTN_C04_S08_V27_B1
| text    =
अधिदैवं उत्तमदैवम् । यद्यज्ञभागार्थं यज्ञभुग्देवताशरीरे आस्थाः ।
'भुङ्क्ते यज्ञभुजो देवानाविश्य पुरुषोत्तमः''। इति च ॥ २७ ॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C04_S08_V29
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C04
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = रुद्र उवाच–
| verse_line2  = तव वरद वराड्घ्रावाशिषा चानभिध्ये
| verse_line3  = ह्यपि मुनिभिरसक्तैरादरेणार्हणीये ।
| verse_line4  = यदि रचितधियं मां विद्धि लोकापविद्धं
| verse_line5  = जगति न गणयेयं त्वत्परानुग्रहेण ॥ २९ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
 
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C04_S08_V29
| id      = BTN_C04_S08_V29_B1
| text    =
आशिषोऽपि तत एव भवन्तीत्यतश्चशब्दः ॥ २९ ॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C04_S08_V31
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C04
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = नैतत् स्वरूपं भवतोऽसौ पदार्थ-
| verse_line2  = भेदग्रहः पुरुषो यावदीक्षेत् ।
| verse_line3  = ज्ञानस्य चार्थस्य गुणस्य चाश्रया-
| verse_line4  = न्मायामयाद् व्यतिरिक्तो यतस्त्वम् ॥ ३१ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
 
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C04_S08_V31
| id      = BTN_C04_S08_V31_B1
| text    =
'अव्यक्तादिपदार्थानां विशेषज्ञानिनाऽपि तु ।
न देहो वैष्णवो ज्ञेय आनन्दः प्राकृतो न हि''॥ इति तन्त्रसारे ।
पदार्थभेदग्रहः पदार्थविशेषज्ञः ।
'भेदोऽन्तरं विशेषश्च सूक्ष्मेक्षा चाभिधीयते''इति तत्त्वनिर्णये ॥ ३१ ॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C04_S08_V34
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C04
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ऋषय ऊचुः –
| verse_line2  = अनन्वितं ते भगवन् विचेष्टितं
| verse_line3  = यदात्मना चरसि हि कर्म नाज्यसे ।
| verse_line4  = विभूतयो यत उपसेदुरीश्वरा-
| verse_line5  = न्न मन्यते स्वयमनुवर्तिनीं भवान् ॥ ३४ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
 
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C04_S08_V34
| id      = BTN_C04_S08_V34_B1
| text    =
ईश्वरान् ॥ ३४ ॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C04_S08_V37
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C04
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = लोकपाला ऊचुः–
| verse_line2  = दृष्टः किं नो दृग्भिरसद्ग्रहैस्त्वं
| verse_line3  = प्रत्यग्दृष्ट्या दृश्यते येन विश्वम् ।
| verse_line4  = माया ह्येषा भवदीया हि भूमन्
| verse_line5  = यस्त्वं षष्ठः पञ्चभिर्भासि भूतैः ॥ ३७ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
 
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C04_S08_V37
| id      = BTN_C04_S08_V37_B1
| text    =
माया ह्येषा भवदीया भगवत्सामर्थ्यमेव ।
'भगवन्महिमैवासौ यद्दृश्यो भगवान् स्वयम्''। इति च ॥ ३७ ॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C04_S08_V38
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C04
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = योगेश्वरा ऊचुः–
| verse_line2  = प्रेयान्न तेऽन्योऽस्त्यमृतप्रिय प्रभो
| verse_line3  = विश्वात्मनीक्षेन्न पृथग् य आत्मनः ।
| verse_line4  = अथापि भृत्येश तयोपधावता-
| verse_line5  = मनन्यवृत्त्याऽनुगृहाण वत्सल ॥ ३८ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
 
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C04_S08_V38
| id      = BTN_C04_S08_V38_B1
| text    =
न पृथग् य आत्मनः । अन्यथा यो न पश्यति ।
'पृथग्ज्ञानं तदित्याहुर्यत्किञ्चिद्वीक्ष्यतेऽन्यथा ।
ज्ञानज्ञेयाविरोधेन त्वपृथग्वस्तुनो दृशिः ॥
केचिद्भेदं विनिन्दन्ति ह्यासुरज्ञानवृत्तयः ।
निराकुर्वन्त्यथो मन्दा भेदस्य परमार्थताम् ॥
ये तु तत्त्वविदो मुख्या भेदं ब्रह्मान्यवस्तुनोः ।
परमार्थमिति ज्ञात्वा नित्यं विष्णुमुपासते''॥ इति गारुडे ।
हे भृत्येश । तयाऽनन्यवृत्त्या उपधावतामस्माकमनुग्रहोऽस्त्येव । तथापि पुनरनुगृहाण ।
'यथार्थज्ञानिनो नान्यः प्रियो विष्णोस्तु कश्चन ।
तथाप्यधिकसन्तुष्ट्यै प्रसीदेत्यर्थनं पुनः''॥ इति च ॥ ३८ ॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C04_S08_V39
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C04
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = जगदुद्भवस्थितिलयेषु लीलया
| verse_line2  = प्रविभज्यमानगुणयाऽऽत्ममायया ।
| verse_line3  = रचितात्मभेदमतये स्वसंस्थया
| verse_line4  = ह्यतिवर्तितभ्रमगुणात्मने नमः ॥ ३९ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
 
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C04_S08_V39
| id      = BTN_C04_S08_V39_B1
| text    =
'प्रकृत्या जडया मिथ्याज्ञानं जनयतीश्वरः ।
तस्य भ्रमश्च सत्वाद्या न सन्ति परमेशितुः''॥ इति च ॥ ३९ ॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C04_S08_V41
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C04
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अग्निरुवाच–
| verse_line2  = यत्तेजसाऽहं सुसमिद्धतेजा
| verse_line3  = हव्यं वहाम्यध्वर आज्यसिक्तम् ।
| verse_line4  = तं यज्ञियं पञ्चविधं च पञ्चभिः
| verse_line5  = स्विष्टं यजुर्भिः प्रणतोऽस्मि यज्ञम् ॥ ४१ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
 
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C04_S08_V41
| id      = BTN_C04_S08_V41_B1
| text    =
'यज्ञो यज्ञपुमांश्चैव यज्ञेशो यज्ञभावनः ।
यज्ञभुक्चेति पञ्चात्मा यज्ञेष्विज्यो हरिः स्वयम् ॥
ओश्रावयास्तुश्रौषड्यजाथो येयजामहे ।
वषट्कारान्तकैर्नित्यं यजुर्भिः पञ्चभिर्विभुः''॥ इति तन्त्रसारे ॥४१॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C04_S08_V45
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C04
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = ब्राह्मणा ऊचुः–
| verse_line2  = त्वं क्रतुस्त्वं हविस्त्वं हुताशः स्वयं
| verse_line3  = त्वं हि मन्त्राः समिद् दर्भपात्राणि च ।
| verse_line4  = त्वं सदस्यर्त्विजो दम्पती देवता
| verse_line5  = अग्निहोत्रं स्वधा सोम आज्यं पशुः ॥ ४५ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
 
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C04_S08_V45
| id      = BTN_C04_S08_V45_B1
| text    =
'सर्वशब्दाभिधेयत्वं सर्वान्तर्यामिकत्वतः ।
न तु सर्वस्वरूपत्वात्सर्वभिन्नो यतो हरिः''॥ इति मात्स्ये ॥ ४५ ॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C04_S08_V50
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C04
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = श्रीभगवानुवाच–
| verse_line2  = अहं ब्रह्मा च शर्वश्च जगतः कारणं परम् ।
| verse_line3  = आत्मेश्वर उपद्रष्टा स्वयंदृगविशेषणः ॥ ५० ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
 
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C04_S08_V50
| id      = BTN_C04_S08_V50_B1
| text    =
'अन्तर्यामिस्वरूपेण ब्रह्मरुद्राद्यभिन्नता ।
न तु जीवस्वरूपेण जीवा भिन्ना यतो हरेः ॥
विशेषाभेदवचनं सन्निधानविशेषतः ।
सन्निधानं तु तत्प्रोक्तं सामर्थ्यव्यञ्जनं हरेः''॥ इति भविष्यत्पर्वणि ॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C04_S08_V52
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C04
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तस्मिन् ब्रह्मण्यद्वितीये केवले परमात्मनि ।
| verse_line2  = देहात्मबुद्धिर्भूतानि भेदेनाज्ञोऽनुपश्यति ॥ ५२ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
 
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C04_S08_V52
| id      = BTN_C04_S08_V52_B1
| text    =
'हरेर्वशत्वदृष्टिस्तु भूतानामपृथग्दृशिः ।
प्रियत्वदृष्टिरथवा ब्रह्मादीनां विशेषतः''॥ इति गारुडे ॥ ५२ ॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C04_S08_V54
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C04
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = त्रयाणामेकभावानां यो न पश्यति वै भिदाम् ।
| verse_line2  = सर्वभूतात्मना ब्रह्मन् स शान्तिमधिगच्छति ॥ ५४ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
 
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C04_S08_V54
| id      = BTN_C04_S08_V54_B1
| text    =
सर्वभूतात्मना सर्वभूतान्तर्यामित्वेन ॥ ५४ ॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C04_S08_V55
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C04
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = मैत्रेय उवाच–
| verse_line2  = एवं भगवताऽऽदिष्टः प्रजापतिपतिर्हरिम् ।
| verse_line3  = अर्चित्वा क्रतुना स्वेन देवानुभयतोऽयजत् ॥ ५५ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
 
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C04_S08_V55
| id      = BTN_C04_S08_V55_B1
| text    =
उभयतः सोमतो हविषश्च ॥ ५५ ॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C04_S08_V59
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C04
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अनन्यभावैकगतिः शक्तिः सुप्तेव पूरुषम्
| verse_line2  = एतद् भगवतः शम्भोः कर्म दक्षाध्वरद्रुहः ।
| verse_line3  = श्रुतं भागवताच्छिष्यादुद्धवान्मे बृहस्पतेः ॥ ५९ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
 
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C04_S08_V59
| id      = BTN_C04_S08_V59_B1
| text    =
'शक्तित्वाद्विष्णुशक्तिस्तु शक्तिशब्देन चोच्यते ।
शक्यत्वात्प्रकृतिश्चापि स्वापः सृष्टिं विना हरौ ।
रतिस्तस्यास्तु कथितो नह्यन्यः स्वाप उच्यते''॥ इति तन्त्रसारे ॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C04_S08_V63
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C04
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = पीत्वाऽन्तरजरं वह्निश्चच्छर्द शरकानने ।
| verse_line2  = कुमारोऽभूत् ततस्तस्मै स्तनं षट् कृत्तिका ददुः ॥ ६३ ॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C04_S08_V64
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C04
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = षड्भिर्मुखैः स्तनं पीत्वा स बालः षण्मुखोऽभवत् ।
| verse_line2  = ततश्चक्रुः सैन्यपालं सर्वासुरभयंकरम् ॥ ६४ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
 
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C04_S08_V64
| id      = BTN_C04_S08_V64_author-note
| text    =
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये चतुर्थस्कन्धे अष्टमोऽध्यायः ॥
}}
 
{{Bhashyam
| verse_id = BTN_C04_S08_V64
| id      = BTN_C04_S08_V64_B1
| text    =
'स्वाहाद्वारेण नदीतीरे शरकानने चच्छर्द''। इति भारतोक्तेः ॥६४॥
}}
 
 
[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]]

Latest revision as of 06:42, 13 April 2026

Redirect to:

Retrieved from "https://grantha.io/index.php?title=Bhagavatatatparyanirnaya/C4/S8&oldid=4187"