Jump to content

Bhagavatatatparyanirnaya/C11/S8: Difference between revisions

From Grantha
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Tag: New redirect
 
(3 intermediate revisions by the same user not shown)
Line 1: Line 1:
{{Adhyaya
#REDIRECT [[Bhagavatatatparyanirnaya#BTN_C11_S08]]
| document_id  = BTN
| chapter_num  = 11
| title        = अष्टमोऽध्यायः
}}{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C11_S08_V07
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = दृष्ट्वा स्त्रियं देवमायां तद्भावैरजितेन्द्रियः ।
| verse_line2  = प्रलोभितः पतन्त्यन्धे तमस्यग्नौ पतङ्गवत् ॥ ७ ॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C11_S08_V08
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = योषित्सु तल्पाभरणाम्बरादिद्रव्येषु मायारचितेषु मूढः ।
| verse_line2  = प्रलोभितात्मा ह्युपभोगबुद्ध्या पतङ्गवन्नश्यति नष्टदृष्टिः ॥ ८ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
 
{{Commentary
| verse_id = BTN_C11_S08_V08
| id      = BTN_C11_S08_V08_B1
| name    = Bhashyam
| text    =
'महतां वनिताकामः पतत्यन्धे तमस्यलम् ।
अन्यत्र निरयं याति दुःखवान्स्याद्विपर्यये''इति धर्मसंहितायाम् ॥
'मोहकारणभूतां तु मायेत्याहुर्मनीषिणः ।
अविद्यमानं मेत्युक्तं तज्ज्ञापयति यत्स्वयम् ॥
कुत्रचिज्ज्ञानरूपं सल्लाभरूपं च भण्यते ।
मयं प्राचुर्यमुद्दिष्टं माया स्यात्प्रचुरेत्यपि''॥ इति तन्त्रनिरुक्ते ॥
'स्वतन्त्रं परमार्थाख्यं स्वतन्त्रैका हरेर्मतिः ।
सैव माया समुद्दिष्टा मुख्यतस्तत्स्वरूपिका ॥
मतिमन्मतिभेदोऽपि न विष्णोः क्वचिदिष्यते ।
पारमार्थ्येन नास्त्येव तदन्यत्तद्वशं यतः ॥
अनाद्यनन्तकालेषु विद्यमानमपि ध््राुवम् ।
अतो मायामयं प्राहुः सर्वं तद्वशगं यतः''॥ इति मायावैभवे ॥
'स्वाधीनं सदिति प्रोक्तं पराधीनमसत्स्मृतम् ।
अविद्यमानमेतस्माज्जगदाहुर्विपश्चितः ॥
अनाद्यनन्तकालेषु विद्यमानमपि ध््राुवम् ।
अस्वातन्त्र्यात्तु नास्त्येवेत्येवं वाच्यं जगत्सदा ॥
सदा वृत्तेर्विद्यमानमिति ब््राूयाद्यदि क्वचित् ।
तथापि नाशवद्धीदं प्रवाहाद्ध्यस्य नित्यता ॥
अतो निवर्त्यमित्याहुः प्रपञ्चो ह्यस्ति यद्यपि ।
विष्णोरिच्छावशत्वाच्च मायामात्रमिति स्फुटम् ॥
परमार्थं त्वेकमेव स्वातन्त्र्याद्विष्णुमव्ययम् ।
यदि कल्पयतीदं स स एव विनिवर्तयेत् ॥
विष्णुस्तस्मात्तद्वशत्वान्नास्तीति द्वैतमुच्यते ।
स्वातन्त्र्येण हरौ ज्ञाते पराधीनत्वनिश्चयात् ॥
इत्याहुरुपदेष्टार आचार्यास्तत्त्ववेदिनः ।
यथैव राजन्विज्ञाते नान्योऽस्तीति स्फुटं वचः ॥
स्वातन्त्र्यात्पारतन्त्र्याच्च तद्भृत्यादिषु सत्स्वपि ।
यथैकच्छत्रवांश्चैव एकवीर इतीव च ॥
तथैव सर्वप्राधान्यादद्वितीयो हरिः स्मृतः ।
एवं मुक्ता विजानन्ति सायुज्यं प्रापिता विभोः ॥
अनन्तकालं पश्यन्तो जगदेतच्चराचरम् ।
तस्यैतस्य ह्यविज्ञानात्केवलभ््र•न्तिरूपकम् ॥
जगदुक्त्वा तमो यान्ति ईशितव्येशशापतः''॥ इति च ॥
'पुत्रा मे यदि विद्यन्ते मरिष्यन्त्येव ते ध््राुवम् ।
यदि राज्यं करोत्येष नश्यत्येतदसंशयम्''॥ इति धृतराष्ट्रवचनवत् ।
'प्रपञ्चो यदि विद्येत''। इत्यादि ।
'यदिशब्दस्त्ववस्तुत्वे चास्वातन्त्र्ये च संशये ।
अवस्तुशब्दश्चाशक्ते ह्यल्पशक्तौ च कीर्त्यते''॥ इति शब्दनिर्णये ॥ ७,८ ॥
}}
 
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C11_S08_V34
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C11
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = सुहृत् प््रोष्ठतमो नाथ आत्मा चायं शरीरिणाम् ।
| verse_line2  = तं विक्रीयात्मनैवाहं रमेऽनेन यथा रमा ॥ ३४ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
 
{{Commentary
| verse_id = BTN_C11_S08_V34
| id      = BTN_C11_S08_V34_author-note
| name    = Bhashyam
| text    =
॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे अष्टमोऽध्यायः ॥
}}
 
{{Commentary
| verse_id = BTN_C11_S08_V34
| id      = BTN_C11_S08_V34_B1
| name    = Bhashyam
| text    =
'भगवद्भार्यतायोग्याः काश्चिदप्सरसःस्त्रियः ।
रमाऽऽवेशात्कदाचित्स्युस्तास्वेका पिङ्गलाऽभवत् ।
तदन्यासां महान्दोषो भगवद्भर्तृतास्मृतौ''॥ इति स्वाभाव्ये ॥ ३४ ॥
}}
 
 
[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]]

Latest revision as of 06:44, 13 April 2026