Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

2026-04-13T06:48:08Z

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

2026-04-10T19:08:27Z

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

← Older revision		Revision as of 19:08, 10 April 2026
Line 1:		Line 1:
	~~__TOC__~~		== उपाधिखण्डनम् ==
	~~<div class~~=~~"gr-page-nav">[[Upadhikhandanam\|~~उपाधिखण्डनम्~~]] · [[Upadhikhandanam/Toc\|अनुक्रमणिका]]</div>~~
	{{Adhyaya		{{Adhyaya
	\| document_id = UK		\| document_id = UK

Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

2026-04-10T09:46:42Z

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

New page

__TOC__
<div class="gr-page-nav">[[Upadhikhandanam|उपाधिखण्डनम्]] · [[Upadhikhandanam/Toc|अनुक्रमणिका]]</div>
{{Adhyaya
| document_id = UK
| chapter_num = 1
| title = उपाधिखण्डनम्
}}
{{VerseBlock
| verse_id = UK_C01_V01
| document_id = UK
| chapter_id = UK_C01
| verse_type = shloka
| verse_line1 = नारायणोऽगण्यगुणनित्यैकनिलयाकृतिः । अशेषदोषरहितः प्रीयतां कमलालयः ॥1॥
}}

{{Bhashyam
| verse_id = UK_C01
| id = UK_C01_B01
| text =
अज्ञताऽखिलसंवेत्तुर्घटते न कुतश्चन । उपाधिभेदाद्धटत इति चेत् स स्वभावतः ॥2॥
}}

{{Bhashyam
| verse_id = UK_C01
| id = UK_C01_B02
| text =
अज्ञानतो वा द्वैतस्य सत्यता स्वत एव चेत् । अनवस्थितिरज्ञानहेतौ वाऽन्योन्यसिद्धिता ॥3॥
}}

{{Bhashyam
| verse_id = UK_C01
| id = UK_C01_B03
| text =
चक्रकापत्तिरथवा भेदश्चोपाधितः कुतः । विद्यमानस्य भेदस्य ज्ञापको नैव कारकः ॥4॥
}}

{{Bhashyam
| verse_id = UK_C01
| id = UK_C01_B04
| text =
उपाधिर्दृष्टपूर्वो हि खेऽपि देशान्तरस्य सः । ज्ञापको विद्यमानस्य मूढबुद्धिव्यपेक्षया ॥5॥
}}

{{Bhashyam
| verse_id = UK_C01
| id = UK_C01_B05
| text =
न चेदुपाधिसम्बन्ध एकदेशेऽथ सर्वगः । एकदेशेऽनवस्था स्यात् सर्वगश्चेन्न भेदकः ॥6॥
}}

{{Bhashyam
| verse_id = UK_C01
| id = UK_C01_B06
| text =
सुखदुःखादिभोगश्च स्वरूपैक्ये न भेदतः । दृश्यो ह्युपाधिभेदेऽपि हस्तपादादिगो यथा ॥7॥
}}

{{Bhashyam
| verse_id = UK_C01
| id = UK_C01_B07
| text =
नानादेहगभोगानुसन्धानं योगिनो यथा । न चेद्भोगानुसन्धानं तदिच्छा योगिनः कुतः ॥8॥
}}

{{Bhashyam
| verse_id = UK_C01
| id = UK_C01_B08
| text =
अनुसन्धानरहितदेहबाहुल्यमन्यथा । सिद्धमेव हि तत्पक्षे विशेषो योगिनः कुतः ॥9॥
}}

{{Bhashyam
| verse_id = UK_C01
| id = UK_C01_B09
| text =
सिद्धौ हि कर्मभेदस्य स्यादुपाधिविभिन्नता । तत्सिद्धौ चैव तत्सिद्धिरित्यन्योन्यव्यपाश्रयः ॥10॥
}}

{{Bhashyam
| verse_id = UK_C01
| id = UK_C01_B10
| text =
आत्मस्वभावभेदस्य विदोषत्वेन चाखिलः । प्रत्यक्षादिविरोधाच्च दुष्टः पक्षोऽयमञ्जसा ॥11॥
}}

{{Bhashyam
| verse_id = UK_C01
| id = UK_C01_B11
| text =
चेष्टालिङ्गेन सात्मत्वे परदेहस्य साधिते । अन्यत्वं स्वात्मनस्तस्मात् सर्वैरेवानुभूयते ॥12॥
}}

{{Bhashyam
| verse_id = UK_C01
| id = UK_C01_B12
| text =
अज्ञता चाल्पशक्तित्वं दुःखित्वं स्वल्पकर्तृता । सर्वज्ञतादीशगुणविरुद्धा ह्यनुभूतिगाः ॥13॥
}}

{{Bhashyam
| verse_id = UK_C01
| id = UK_C01_B13
| text =
सार्वज्ञादिगुणा विष्णोः श्रुतिषु प्रतिपादिताः । ‘सत्यः सो अस्य महिमे’(ऋ.सं.८.३.४)त्यादिवाक्यान्मृषा न च ॥14॥
}}

{{Bhashyam
| verse_id = UK_C01
| id = UK_C01_B14
| text =
न च वेदोक्तमिथ्यात्वे मानं तन्मानताऽपि न । अतोऽज्ञासम्भवादेव नाधिकार्यैक्यवादिनाम् ॥15॥
}}

{{Bhashyam
| verse_id = UK_C01
| id = UK_C01_B15
| text =
अतो नाज्ञातमिति च विषयो विषयान्तरे । अज्ञाभावात् फलं कस्य योगः शशनृशृङ्गयोः ॥16॥
}}

{{Bhashyam
| verse_id = UK_C01
| id = UK_C01_B16
| text =
दुर्घटत्वं भूषणं चेत् स्यादविद्यात्वमात्मनः । अन्धन्तमोऽप्यलङ्कारो नित्यदुःखं शिरोमणिः ॥17॥
}}

{{Bhashyam
| verse_id = UK_C01
| id = UK_C01_B17
| text =
अतो ‘परो मात्रये’(ऋ.सं.७.९९)ति पूर्वश्रुतिनिदर्शितः । ‘अन्यमीश’(श्वे.उ.४.७)मिति श्रुत्या भिन्नजीवदृशं गतः ॥ भिन्नत्वेनात्मसादृश्यदो ‘यदे’(आथ.उ.३.१.३)ति श्रुतेः सदा ॥18॥
}}

{{Bhashyam
| verse_id = UK_C01
| id = UK_C01_B18
| text =
मायावादतमोव्याप्तमिति तत्त्वदृशा जगत् । भातं सर्वज्ञसूर्येण प्रीतये श्रीपतेः सदा ॥19॥
}}

{{Bhashyam
| verse_id = UK_C01
| id = UK_C01_B19
| text =
नमोऽमन्दनिजानन्दसान्द्रसुन्दरमूर्तये । इन्दिरापतये नित्याऽनन्दभोजनदायिने ॥20॥
}}

{{Bhashyam
| verse_id = UK_C01
| id = UK_C01_author-note
| text =
इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितम् उपाधिखण्डनं समाप्तम् ॥
}}

[[Category:Upadhikhandanam]]

Upadhikhandanam/C1 - Revision history

Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)