Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

2026-04-13T06:47:16Z

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

2026-04-10T19:07:16Z

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

← Older revision		Revision as of 19:07, 10 April 2026
Line 1:		Line 1:
	~~__TOC__~~		== सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः ==
	~~<div class~~="gr-page-nav">[[Mahabharatatatparyanirnaya\|श्रीमहाभारततात्पर्यनिर्णयः]] · [[Mahabharatatatparyanirnaya/Toc\|अनुक्रमणिका]]</div>
	{{Adhyaya		{{Adhyaya
	\| document_id = MBTN		\| document_id = MBTN

Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

2026-04-10T09:45:24Z

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

New page

__TOC__
<div class="gr-page-nav">[[Mahabharatatatparyanirnaya|श्रीमहाभारततात्पर्यनिर्णयः]] · [[Mahabharatatatparyanirnaya/Toc|अनुक्रमणिका]]</div>
{{Adhyaya
| document_id = MBTN
| chapter_num = 16
| title = सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः
}}{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V01
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = औं ॥ काले त्वेतस्मिन् भूय एवाखिलैश्च नृपैर्युक्तो मागधो योद्धुकामः ।प्रायाद् यदूंस्तत्र नित्याव्ययातिबलैश्वर्योऽपीच्छयाऽगात् स कृष्णः ॥ १॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V02
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = सन्दर्शयन् बलिनामल्पसेनाद्युपस्कराणां बहलोपस्करैश्च ।प्राप्ते विरोधे बलिभिर्नीतिमग्र्यां ययौ सरामो दक्षिणाशां रमेशः ॥ २॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V03
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = सोऽनन्तवीर्यः परमोऽभयोऽपि नीत्यै गच्छन् जामदग्न्यं ददर्श ।क्रीडार्थमेकोऽपि ततोऽतिदुर्गं श्रुत्वा गोमन्तं तत्र ययौ सहाग्रजः ॥ ३॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V04
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = तदा दुग्धाब्धौ संसृतिस्थैः सुराद्यैः पूजां प्राप्तुं स्थानमेषां च योग्यम् ।मुक्तस्थानादाप नारायणोऽजो बलिश्चाऽगात् तत्र सन्द्रष्टुमीशम् ॥ ४॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V05
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = तत्रासुरावेशममुष्य विष्णुः सन्दर्शयन् सुप्तिहीनोऽपि नित्यम् ।संसुप्तविच्छश्य उदारकर्मा सञ्ज्ञायै देवानां मुखमीक्ष्याप्रमेयः ॥ ५॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V06
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = देवाश्च तद्भावविदोऽखिलाश्च निमीलिताक्षाः शयनेषु शिश्यरे ।तदा बलिस्तस्य विष्णोः किरीटमादायागाज्जहसुः सर्वदेवाः ॥ ६॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V07
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = नारायणे सर्वदेवैः समेते ब्रह्मादिभिर्हासमाने सुपर्णः ।गत्वा पातालं युधि जित्वा बलिं च किरीटमादायाभ्ययाद् यत्र कृष्णः ॥ ७॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V08
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = तत् तस्य शीर्ष्णि प्रतिमुच्य नत्वा खगः स्तुत्वा देवदेवं रमेशम् ।स्मृत आगच्छेत्येव विसर्जितोऽमुना ययौ दुग्धाब्धिं यत्र नारायणोऽसौ ॥ ८॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V09
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = किरीटं तत् कृष्णमूर्ध्नि प्रविष्टं तत्तुल्यमासीत् तस्य रूपेष्वभेदात् ।तदिच्छया चैव नारायणस्य शीर्ष्ण्यप्यासीद् युगपद् दुग्धवार्धौ ॥ ९॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V10
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = पूर्वं प्राप्तान्येव दिव्यायुधानि पुनर्वैकुण्ठं लोकमितानि भूयः ।तदाऽवतेरू रौहिणेयस्य चैवं भार्याऽप्यायाद् वारुणी नाम पूर्वा ॥ १०॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V11
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = सैवापरं रूपमास्थाय चाऽगाच्छ्रीरित्याख्यं सेन्दिरावेशमग्र्यम् ।कान्तिश्चाऽगात् तस्य सोमस्य चान्या भार्या द्वयोः पूर्वतना सुरूपा ॥ ११॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V12
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = ताभी रामो मुमुदे तत्र तिष्ठञ्छशाङ्कपूगोद्रिक्तकान्तिः सुधामा ।तस्या वारुण्याः प्रतिमा पेयरूपा कादम्बरी वारुणी(वारुणीं) तां पपौ सः ॥ १२॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V13
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = एवं तयोः क्रीडतोः स्वैरमत्र राजन्यवृन्दानुगतो जरासुतः ।गिरिं गोमन्तं परिवार्यादहत् तं दृष्ट्वा देवौ पुप्लुवतुर्बलाढ्यौ ॥ १३॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V14
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = गिरिस्ताभ्यां पीडितः सन् निमग्नो भूमौ पद्भ्यां योजनैकादशं सः ।निष्पीडिताज्जलधारोद्गताऽस्माद् वह्निं व्याप्तं शमयामास सर्वम् ॥ १४॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V15
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = सेनां प्रविष्टौ सर्वराजन्यवृन्दं व्यमथ्नतां देववरौ स्वशस्त्रैः ।तत्र हंसो डिभिकश्चैकलव्यः (स कीचक)सकीचकस्तौ शिशुपालपौण्ड्रकौ ॥ १५॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V16
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = भौमात्मजो दन्तवक्रश्च रुग्मी सौभाधिपो मैन्दमैन्दानुजौ च ।अन्ये च ये पार्थिवाः सर्व एव क्रोधात् कृष्णं परिवार्याभ्यवर्षन् ॥ १६॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V17
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = शस्त्रैरस्त्रैर्द्रुमपूगैः शिलाभिर्भक्ताश्च ये शल्यबाह्लीकमुख्याः ।ससोमदत्ताः सौमदत्तिर्विराटः पाञ्चालराजश्च जरासुतस्य ।भयात् कृष्णं शस्त्रवर्षैरवर्षन् कारागृहे वासिता मागधेन ॥ १७॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V18
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = सर्वानेताञ्छरवर्षेण कृष्णो विसूतवाजिध्वजशस्त्रवर्मणः ।कृत्वा वमच्छोणितानार्तरूपान् विद्रावयामास हरिर्यथा मृगान् ॥ १८॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V19
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = हत्वा सेनां विंशदक्षोहिणीं तां त्रिभिर्युक्तां रुग्मिणं नैव कृष्णः ।रुग्मिण्यर्थे पीडयामास शस्त्राण्यस्य च्छित्वा विरथं द्रावयानः ॥ १९॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V20
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = जरासुतो रौहिणेयेन युद्धं चिरं कृत्वा तन्मुसलेन पोथितः ।विमोहितः प्राप्तसञ्ज्ञश्चिरेण क्रुद्धो गदां तदुरस्यभ्यपातयत् ॥ २०॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V21
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = तेनाऽहतः सुभृशं रौहिणेयः पपात मूर्च्छाभिगतः क्षणेन ।अजेयत्वं तस्य दत्तं हि धात्रा पूर्वं गृहीतं (गृहीतो) विष्णुना रामगेन ॥ २१॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V22
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = तथाकृते बलभद्रे तु कृष्णो गदामादाय स्वामगान्मागधेशम् ।तताड जत्रौ स तयाऽभिताडितो जगाम गां मूर्च्छयाऽभिप्लुताङ्गः ॥ २२॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V23
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = अथोत्तस्थौ रौहिणेयः सहैव समुत्तस्थौ मागधोऽप्यग्र्यवीर्यः ।क्रुद्धो गृहीत्वा मौलिमस्याऽशु रामो वधायोद्यच्छन्मुसलं बाहुषाली ॥ २३॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V24
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = अथाब्रवीद् वायुरेनं न राम त्वया हन्तुं शक्यते मागधोऽयम् ।वृथा न ते बाहुबलं प्रयोज्यममोघं ते यद् बलं तद्वदस्त्रम् ॥ २४॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V25
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = अन्यो हन्ता बलवानस्य चेति श्रुत्वा ययौ बलभद्रो विमुच्य ।जरासुतं पुनरुद्यच्छमानं जघान कृष्णो गदया स्वयैव ॥ २५॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V26
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = तेनाऽहतः स्रस्तसमस्तगात्रः पपात मूर्च्छाभिगतः स राजा ।चिरात् सञ्ज्ञां प्राप्य चान्तर्हितोऽसौ सम्प्राद्रवद् भीतभीतः सलज्जः ॥ २६॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V27
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = ययौ शिष्टै राजभिः संयुतश्च पुरं जीवेत्येव कृष्णेन मुक्तः ।पुनर्युद्धं बहुशः केशवेन कृत्वा जितो राजगणैः समेतः ॥ २७॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V28
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = कृष्णो जित्वा मागधं रौहिणेययुक्तो ययौ दमघोषेण सार्द्धम् ।पितृष्वसायाः पतिना तेन चोक्तः पूर्वं जितेनापि युधि स्म बान्धवात् ॥ २८॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V29
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = यामः पुरं करिवीराख्यमेव महालक्ष्म्याः क्षेत्रसन्दर्शनाय ।श्रुत्वा वाक्यं तस्य युद्धे जितस्य भीत्या(प्रीत्या) युक्तस्याऽत्मना तद्युतोऽगात् ॥ २९॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V30
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = गन्धर्वोऽसौ दनुनामा नरोऽभूत् तस्मात् कृष्णे भक्तिमांश्चाऽस राजा ।पुरप्राप्तांस्तान् स विज्ञाय पापः सृगालाख्यो वासुदेवः क्रुधाऽऽगात् ॥ ३०॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V31
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = सूर्यप्रदत्तं रथमारुह्य दिव्यं वरादवध्यस्तिग्मरुचेः स कृष्णम् ।योद्धुं ययावमुचच्चास्त्रसङ्घाञ्छिरस्तस्याथाऽशु जहार कृष्णः ॥ ३१॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V32
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = द्विधा कृत्वा देहमस्यारिणा च पुत्रं भक्तं तस्य राज्येऽभिषिच्य ।स शक्रदेवं माणिभद्रः पुरा यो ययौ पुरीं स्वां सहितोऽग्रजेन ॥ ३२॥
}}

{{VerseBlock
| verse_id = MBTN_C16_S01_V33
| document_id = MBTN
| chapter_id = MBTN_C16
| verse_type = shloka
| verse_line1 = नीतिं बलिष्ठस्य विहाय सेनां दूराद् युद्धं युद्धं दर्शयित्वैव गुप्त्यै ।स्वसेनायाः सर्वपूर्णात्मशक्तिः पुनः पुरीं प्राप्य स पूजितोऽवसत् ॥ ३३॥
}}

{{Bhashyam
| verse_id = MBTN_C16_S01
| id = MBTN_C16_S01_author-note
| text =
इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीमहाभारततात्पर्यनिर्णये सृगालवधो नाम षोडशोऽध्यायः}
}}

[[Category:Mahabharatatatparyanirnaya]]

Mahabharatatatparyanirnaya/C16/S1 - Revision history

Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)