Bhagavatatatparyanirnaya/C3/S8 - Revision history

Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

2026-04-13T06:42:22Z

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

2026-04-10T19:00:03Z

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

← Older revision		Revision as of 19:00, 10 April 2026
Line 1:		Line 1:
	~~__TOC__~~		== अष्टमोऽध्यायः ==
	~~<div class~~=~~"gr-page-nav">[[Bhagavatatatparyanirnaya\|श्रीमद्भागवततात्पर्यनिर्णयः]] · [[Bhagavatatatparyanirnaya/Toc\|अनुक्रमणिका]]</div>~~
	{{Adhyaya		{{Adhyaya
	\| document_id = BTN		\| document_id = BTN

Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

2026-04-10T09:40:18Z

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

← Older revision		Revision as of 09:40, 10 April 2026
Line 1:		Line 1:
			__TOC__
			<div class="gr-page-nav">[[Bhagavatatatparyanirnaya\|श्रीमद्भागवततात्पर्यनिर्णयः]] · [[Bhagavatatatparyanirnaya/Toc\|अनुक्रमणिका]]</div>
	{{Adhyaya		{{Adhyaya
	\| document_id = BTN		\| document_id = BTN

Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

2026-04-10T09:00:19Z

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

← Older revision		Revision as of 09:00, 10 April 2026
Line 13:		Line 13:
	}}		}}

	{{~~Commentary~~		{{Bhashyam
	\| verse_id = BTN_C03_S08_V03		\| verse_id = BTN_C03_S08_V03
	\| id = BTN_C03_S08_V03_B1		\| id = BTN_C03_S08_V03_B1
	~~\| name = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	क्रीडाया मुत् । अर्हस्य अपूर्णसुखस्य । अन्यतः अरतेः ॥ ३ ॥		क्रीडाया मुत् । अर्हस्य अपूर्णसुखस्य । अन्यतः अरतेः ॥ ३ ॥
Line 40:		Line 39:
	}}		}}

	{{~~Commentary~~		{{Bhashyam
	\| verse_id = BTN_C03_S08_V06		\| verse_id = BTN_C03_S08_V06
	\| id = BTN_C03_S08_V06_B1		\| id = BTN_C03_S08_V06_B1
	~~\| name = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	दुर्भगक्लेशशरीरस्थत्वात्तस्यापि भाव्यम् । न च तद् युज्यते ॥ ५-६ ॥		दुर्भगक्लेशशरीरस्थत्वात्तस्यापि भाव्यम् । न च तद् युज्यते ॥ ५-६ ॥
Line 59:		Line 57:
	}}		}}

	{{~~Commentary~~		{{Bhashyam
	\| verse_id = BTN_C03_S08_V09		\| verse_id = BTN_C03_S08_V09
	\| id = BTN_C03_S08_V09_B1		\| id = BTN_C03_S08_V09_B1
	~~\| name = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	सेयं भगवतो माया अयं हि भगवन्महिमा । तस्य कार्पण्यं बन्धनादि न युज्यत इति यदुक्तं तन्न्याय्यमेव । दुर्भगादिशरीरस्थस्यापि तद्दोषास्पर्श एव तन्महिमेत्यर्थः ॥ ९ ॥		सेयं भगवतो माया अयं हि भगवन्महिमा । तस्य कार्पण्यं बन्धनादि न युज्यत इति यदुक्तं तन्न्याय्यमेव । दुर्भगादिशरीरस्थस्यापि तद्दोषास्पर्श एव तन्महिमेत्यर्थः ॥ ९ ॥
Line 95:		Line 92:
	}}		}}

	{{~~Commentary~~		{{Bhashyam
	\| verse_id = BTN_C03_S08_V12		\| verse_id = BTN_C03_S08_V12
	\| id = BTN_C03_S08_V12_B1		\| id = BTN_C03_S08_V12_B1
	~~\| name = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	'कथं देहपरो देवो न लिप्येत हि बन्धनैः ।		'कथं देहपरो देवो न लिप्येत हि बन्धनैः ।
Line 123:		Line 119:
	}}		}}

	{{~~Commentary~~		{{Bhashyam
	\| verse_id = BTN_C03_S08_V13		\| verse_id = BTN_C03_S08_V13
	\| id = BTN_C03_S08_V13_B1		\| id = BTN_C03_S08_V13_B1
	~~\| name = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	इन्द्रियोपरामाख्यः पुरुषार्थो मुक्तिः ॥ १३ ॥		इन्द्रियोपरामाख्यः पुरुषार्थो मुक्तिः ॥ १३ ॥
Line 169:		Line 164:
	}}		}}

	{{~~Commentary~~		{{Bhashyam
	\| verse_id = BTN_C03_S08_V18		\| verse_id = BTN_C03_S08_V18
	\| id = BTN_C03_S08_V18_B1		\| id = BTN_C03_S08_V18_B1
	~~\| name = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	स्वरूपसामर्थ्याश्रयम् । यद् व्याहृतम् । अपार्थं निर्मूलं च देहसम्बन्धि-त्वाद्याभाति । विश्वमूलं ब्रह्म च यन्ममज्ञानाद् बहिः न भवति । तस्मा-दुभयत्र धावति । तस्मादन्तरितोऽस्मि । तथापि तां प्रतीतिं पराणुदे		स्वरूपसामर्थ्याश्रयम् । यद् व्याहृतम् । अपार्थं निर्मूलं च देहसम्बन्धि-त्वाद्याभाति । विश्वमूलं ब्रह्म च यन्ममज्ञानाद् बहिः न भवति । तस्मा-दुभयत्र धावति । तस्मादन्तरितोऽस्मि । तथापि तां प्रतीतिं पराणुदे
Line 188:		Line 182:
	}}		}}

	{{~~Commentary~~		{{Bhashyam
	\| verse_id = BTN_C03_S08_V20		\| verse_id = BTN_C03_S08_V20
	\| id = BTN_C03_S08_V20_B1		\| id = BTN_C03_S08_V20_B1
	~~\| name = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	'आत्मनस्तु गुणाभावं वदतो नत्वसत्यता ।		'आत्मनस्तु गुणाभावं वदतो नत्वसत्यता ।
Line 238:		Line 231:
	}}		}}

	{{~~Commentary~~		{{Bhashyam
	\| verse_id = BTN_C03_S08_V24		\| verse_id = BTN_C03_S08_V24
	\| id = BTN_C03_S08_V24_author-note		\| id = BTN_C03_S08_V24_author-note
	~~\| name = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये तृतीयस्कन्धे अष्टमोऽध्यायः ॥		॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये तृतीयस्कन्धे अष्टमोऽध्यायः ॥
	}}		}}

	{{~~Commentary~~		{{Bhashyam
	\| verse_id = BTN_C03_S08_V24		\| verse_id = BTN_C03_S08_V24
	\| id = BTN_C03_S08_V24_B1		\| id = BTN_C03_S08_V24_B1
	~~\| name = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	विराजं ब्रह्माणम् ।		विराजं ब्रह्माणम् ।

Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

2026-04-09T16:45:57Z

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

← Older revision		Revision as of 16:45, 9 April 2026
Line 3:		Line 3:
	\| chapter_num = 3		\| chapter_num = 3
	\| title = अष्टमोऽध्यायः		\| title = अष्टमोऽध्यायः
	}}		}}{{VerseBlock
	{{VerseBlock
	\| verse_id = BTN_C03_S08_V03		\| verse_id = BTN_C03_S08_V03
	\| document_id = BTN		\| document_id = BTN
Line 18:		Line 17:
	\| id = BTN_C03_S08_V03_B1		\| id = BTN_C03_S08_V03_B1
	\| name = Bhashyam		\| name = Bhashyam
	~~\| label = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	क्रीडाया मुत् । अर्हस्य अपूर्णसुखस्य । अन्यतः अरतेः ॥ ३ ॥		क्रीडाया मुत् । अर्हस्य अपूर्णसुखस्य । अन्यतः अरतेः ॥ ३ ॥
Line 46:		Line 44:
	\| id = BTN_C03_S08_V06_B1		\| id = BTN_C03_S08_V06_B1
	\| name = Bhashyam		\| name = Bhashyam
	~~\| label = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	दुर्भगक्लेशशरीरस्थत्वात्तस्यापि भाव्यम् । न च तद् युज्यते ॥ ५-६ ॥		दुर्भगक्लेशशरीरस्थत्वात्तस्यापि भाव्यम् । न च तद् युज्यते ॥ ५-६ ॥
Line 66:		Line 63:
	\| id = BTN_C03_S08_V09_B1		\| id = BTN_C03_S08_V09_B1
	\| name = Bhashyam		\| name = Bhashyam
	~~\| label = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	सेयं भगवतो माया अयं हि भगवन्महिमा । तस्य कार्पण्यं बन्धनादि न युज्यत इति यदुक्तं तन्न्याय्यमेव । दुर्भगादिशरीरस्थस्यापि तद्दोषास्पर्श एव तन्महिमेत्यर्थः ॥ ९ ॥		सेयं भगवतो माया अयं हि भगवन्महिमा । तस्य कार्पण्यं बन्धनादि न युज्यत इति यदुक्तं तन्न्याय्यमेव । दुर्भगादिशरीरस्थस्यापि तद्दोषास्पर्श एव तन्महिमेत्यर्थः ॥ ९ ॥
Line 103:		Line 99:
	\| id = BTN_C03_S08_V12_B1		\| id = BTN_C03_S08_V12_B1
	\| name = Bhashyam		\| name = Bhashyam
	~~\| label = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	'कथं देहपरो देवो न लिप्येत हि बन्धनैः ~~।कथं~~ न दुःखी स भवेद्दुःखी चेदीश्वरः कुतः ~~॥महिमा~~ परमस्यैष यद्देहस्थो न बाध्यते ~~।यददुःखी~~ स ईशानो मायेति महिमोच्यते ~~॥प्रधानं~~ मय इत्याहुः प्राधान्यान्मयता भवेत् ~~।अतो~~ मायामयं प्राहुर्महामायमनामयम्''॥ इति भाल्लवेयश्रुतिः ॥'अलुप्तबोधरूपत्वान्नासौ प्राकृतदेहवान् ।न च सृष्ट्यादिकं भ्रान्तिर्भ्रान्तिवादा हि दानवाः ॥'अतो भ्रान्त्यादिसम्बन्धो नास्य क्वचन युज्यते ~~।भ्रान्त्या~~ जीवस्य संसार ईशज्ञानाद्विलीयते ~~।भ्रान्तिर्देहाद्यभिमतिरीशज्ञानाद्विनश्यति~~''॥ इति ब्रह्माण्डे ॥ १०-१२ ॥		'कथं देहपरो देवो न लिप्येत हि बन्धनैः ।
			कथं न दुःखी स भवेद्दुःखी चेदीश्वरः कुतः ॥
			महिमा परमस्यैष यद्देहस्थो न बाध्यते ।
			यददुःखी स ईशानो मायेति महिमोच्यते ॥
			प्रधानं मय इत्याहुः प्राधान्यान्मयता भवेत् ।
			अतो मायामयं प्राहुर्महामायमनामयम्''॥ इति भाल्लवेयश्रुतिः ॥
			'अलुप्तबोधरूपत्वान्नासौ प्राकृतदेहवान् ।
			न च सृष्ट्यादिकं भ्रान्तिर्भ्रान्तिवादा हि दानवाः ॥
			'अतो भ्रान्त्यादिसम्बन्धो नास्य क्वचन युज्यते ।
			भ्रान्त्या जीवस्य संसार ईशज्ञानाद्विलीयते ।
			भ्रान्तिर्देहाद्यभिमतिरीशज्ञानाद्विनश्यति''॥ इति ब्रह्माण्डे ॥ १०-१२ ॥
	}}		}}

Line 122:		Line 127:
	\| id = BTN_C03_S08_V13_B1		\| id = BTN_C03_S08_V13_B1
	\| name = Bhashyam		\| name = Bhashyam
	~~\| label = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	इन्द्रियोपरामाख्यः पुरुषार्थो मुक्तिः ॥ १३ ॥		इन्द्रियोपरामाख्यः पुरुषार्थो मुक्तिः ॥ १३ ॥
Line 169:		Line 173:
	\| id = BTN_C03_S08_V18_B1		\| id = BTN_C03_S08_V18_B1
	\| name = Bhashyam		\| name = Bhashyam
	~~\| label = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	स्वरूपसामर्थ्याश्रयम् । यद् व्याहृतम् । अपार्थं निर्मूलं च देहसम्बन्धि-त्वाद्याभाति । विश्वमूलं ब्रह्म च यन्ममज्ञानाद् बहिः न भवति । तस्मा-दुभयत्र धावति । तस्मादन्तरितोऽस्मि । तथापि तां प्रतीतिं ~~पराणुदे॥~~ १५-१८ ॥		स्वरूपसामर्थ्याश्रयम् । यद् व्याहृतम् । अपार्थं निर्मूलं च देहसम्बन्धि-त्वाद्याभाति । विश्वमूलं ब्रह्म च यन्ममज्ञानाद् बहिः न भवति । तस्मा-दुभयत्र धावति । तस्मादन्तरितोऽस्मि । तथापि तां प्रतीतिं पराणुदे
			॥ १५-१८ ॥
	}}		}}

Line 188:		Line 192:
	\| id = BTN_C03_S08_V20_B1		\| id = BTN_C03_S08_V20_B1
	\| name = Bhashyam		\| name = Bhashyam
	~~\| label = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	'आत्मनस्तु गुणाभावं वदतो नत्वसत्यता ~~।अपृष्टस्य~~ दमार्थं च गुणायैव भवत्यपि''॥ इति व्यासस्मृतेः ~~।विद्यमानमप्यनुभवमन्यथा~~ वदति विदुरः ।'द्रोणद्रौणिकृपाः पार्था भीष्मो विदुरसञ्जयौ ~~।ये~~ चान्ये तत्र देवांशाः सम्यक्तत्त्वापरोक्षिणः''~~॥इति~~ स्कान्दे ॥ २० ॥		'आत्मनस्तु गुणाभावं वदतो नत्वसत्यता ।
			अपृष्टस्य दमार्थं च गुणायैव भवत्यपि''॥ इति व्यासस्मृतेः ।
			विद्यमानमप्यनुभवमन्यथा वदति विदुरः ।
			'द्रोणद्रौणिकृपाः पार्था भीष्मो विदुरसञ्जयौ ।
			ये चान्ये तत्र देवांशाः सम्यक्तत्त्वापरोक्षिणः''॥
			इति स्कान्दे ॥ २० ॥
	}}		}}

Line 242:		Line 250:
	\| id = BTN_C03_S08_V24_B1		\| id = BTN_C03_S08_V24_B1
	\| name = Bhashyam		\| name = Bhashyam
	~~\| label = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	विराजं ब्रह्माणम् ।'ब्रह्माणं प्राविशद्विष्णुः सहस्राक्षः सहस्रपात्''॥ इति ब्राह्मे ॥'अनुप्रविश्य ब्रह्माणं प्राणं दशविधं तथा ~~।इन्द्रियाणीन्द्रियार्थांश्च~~ वर्णांश्चैवासृजद्धरिः ॥ इति गारुडे ॥२१-~~२४॥वर्णाश्रमविभागांश्च~~ रूपशीलस्वभावतः ~~।ऋषीणां~~ जन्मकर्माणि वेदस्य च विकर्षणम् ~~।यज्ञस्य~~ च वितानानि योगस्य च पथः प्रभो ॥ २९ ~~॥विकर्षणं~~ विभागः ॥ २९ ॥		विराजं ब्रह्माणम् ।
			'ब्रह्माणं प्राविशद्विष्णुः सहस्राक्षः सहस्रपात्''॥ इति ब्राह्मे ॥
			'अनुप्रविश्य ब्रह्माणं प्राणं दशविधं तथा ।
			इन्द्रियाणीन्द्रियार्थांश्च वर्णांश्चैवासृजद्धरिः ॥ इति गारुडे ॥२१-२४॥
			वर्णाश्रमविभागांश्च रूपशीलस्वभावतः ।
			ऋषीणां जन्मकर्माणि वेदस्य च विकर्षणम् ।
			यज्ञस्य च वितानानि योगस्य च पथः प्रभो ॥ २९ ॥
			विकर्षणं विभागः ॥ २९ ॥
	}}		}}


	[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]]		[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]]

Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

2026-04-09T06:55:27Z

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

← Older revision		Revision as of 06:55, 9 April 2026
Line 4:		Line 4:
	\| title = अष्टमोऽध्यायः		\| title = अष्टमोऽध्यायः
	}}		}}
	~~== अष्टमोऽध्यायः ==~~

	{{VerseBlock		{{VerseBlock
	\| verse_id = BTN_C03_S08_V03		\| verse_id = BTN_C03_S08_V03
Line 13:		Line 11:
	\| verse_line1 = क्रीडाया मुद् यतोऽर्हस्य कामं चिक्रीडिषाऽन्यतः ।		\| verse_line1 = क्रीडाया मुद् यतोऽर्हस्य कामं चिक्रीडिषाऽन्यतः ।
	\| verse_line2 = स्वतस्तृप्तस्य तु कथं निर्वृतस्य सदात्मनः ॥ ३ ॥		\| verse_line2 = स्वतस्तृप्तस्य तु कथं निर्वृतस्य सदात्मनः ॥ ३ ॥
			\| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
	}}		}}

Line 40:		Line 39:
	\| verse_line1 = भगवानेष एवैकः सर्वक्षेत्रेष्ववस्थितः ।		\| verse_line1 = भगवानेष एवैकः सर्वक्षेत्रेष्ववस्थितः ।
	\| verse_line2 = अमुष्य दुर्भगत्वं वा क्लेशो वा कर्मभिः कुतः ॥ ६ ॥		\| verse_line2 = अमुष्य दुर्भगत्वं वा क्लेशो वा कर्मभिः कुतः ॥ ६ ॥
			\| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
	}}		}}

Line 59:		Line 59:
	\| verse_line2 = सेयं भगवतो माया न्याय्यं येन विरुध्यते ।		\| verse_line2 = सेयं भगवतो माया न्याय्यं येन विरुध्यते ।
	\| verse_line3 = ईश्वरस्य विमुक्तस्य कार्पण्यमुत बन्धनम् ॥ ९ ॥		\| verse_line3 = ईश्वरस्य विमुक्तस्य कार्पण्यमुत बन्धनम् ॥ ९ ॥
			\| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
	}}		}}

Line 95:		Line 96:
	\| verse_line1 = स वै निवृत्तिधर्मेण वासुदेवानुकम्पया ।		\| verse_line1 = स वै निवृत्तिधर्मेण वासुदेवानुकम्पया ।
	\| verse_line2 = भगवद्भक्तियोगेन तिरोधत्ते शनैरिह ॥ १२ ॥		\| verse_line2 = भगवद्भक्तियोगेन तिरोधत्ते शनैरिह ॥ १२ ॥
			\| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
	}}		}}

Line 113:		Line 115:
	\| verse_line1 = यदेन्द्रियोपरामार्थो दृष्टात्मनि परे हरौ ।		\| verse_line1 = यदेन्द्रियोपरामार्थो दृष्टात्मनि परे हरौ ।
	\| verse_line2 = विलीयन्ते तदा क्लेशाः संसुप्तस्येव कृत्स्नशः ॥ १३ ॥		\| verse_line2 = विलीयन्ते तदा क्लेशाः संसुप्तस्येव कृत्स्नशः ॥ १३ ॥
			\| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
	}}		}}

Line 159:		Line 162:
	\| verse_line1 = अर्थाभावं विनिश्चित्य प्रतीतस्याप्यनात्मनः ।		\| verse_line1 = अर्थाभावं विनिश्चित्य प्रतीतस्याप्यनात्मनः ।
	\| verse_line2 = तां चापि युष्मच्चरणसेवयाऽहं पराणुदे ॥ १८ ॥		\| verse_line2 = तां चापि युष्मच्चरणसेवयाऽहं पराणुदे ॥ १८ ॥
			\| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
	}}		}}

Line 177:		Line 181:
	\| verse_line1 = दुरापा ह्यल्पतपसः सेवा वैकुण्ठवर्त्मसु ।		\| verse_line1 = दुरापा ह्यल्पतपसः सेवा वैकुण्ठवर्त्मसु ।
	\| verse_line2 = यत्रोपगीयते नित्यं देवदेवो जनार्दनः ॥ २० ॥		\| verse_line2 = यत्रोपगीयते नित्यं देवदेवो जनार्दनः ॥ २० ॥
			\| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
	}}		}}

Line 222:		Line 227:
	\| verse_line1 = यत्र पुत्रैश्च पौत्रैश्च नप्तृभिः सह गोत्रजैः ।		\| verse_line1 = यत्र पुत्रैश्च पौत्रैश्च नप्तृभिः सह गोत्रजैः ।
	\| verse_line2 = प्रजा विचित्राकृतय आसन् याभिरिदं ततम् ॥ २४ ॥		\| verse_line2 = प्रजा विचित्राकृतय आसन् याभिरिदं ततम् ॥ २४ ॥
			\| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
	}}		}}

Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

2026-04-09T04:41:07Z

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

Show changes

Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

2026-04-08T05:33:25Z

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

Show changes

Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

2026-04-08T04:15:36Z

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

New page

{{Adhyaya
| document_id = BTN
| chapter_id = BTN_C03
| chapter_num = 3
| chapter_name = तृतीयः स्कन्धः
| section_id = BTN_C03_S08
| section_num = 8
| title = अष्टमोऽध्यायः
}}
== अष्टमोऽध्यायः ==

[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]]