Bhagavatatatparyanirnaya/C11/S23 - Revision history

Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

2026-04-13T06:45:03Z

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

2026-04-10T19:05:11Z

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

← Older revision		Revision as of 19:05, 10 April 2026
Line 1:		Line 1:
	~~__TOC__~~		== त्रयोविंशोऽध्यायः ==
	~~<div class~~=~~"gr-page-nav">[[Bhagavatatatparyanirnaya\|श्रीमद्भागवततात्पर्यनिर्णयः]] · [[Bhagavatatatparyanirnaya/Toc\|अनुक्रमणिका]]</div>~~
	{{Adhyaya		{{Adhyaya
	\| document_id = BTN		\| document_id = BTN

Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

2026-04-10T09:43:04Z

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

← Older revision		Revision as of 09:43, 10 April 2026
Line 1:		Line 1:
			__TOC__
			<div class="gr-page-nav">[[Bhagavatatatparyanirnaya\|श्रीमद्भागवततात्पर्यनिर्णयः]] · [[Bhagavatatatparyanirnaya/Toc\|अनुक्रमणिका]]</div>
	{{Adhyaya		{{Adhyaya
	\| document_id = BTN		\| document_id = BTN

Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

2026-04-10T09:02:55Z

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

← Older revision		Revision as of 09:02, 10 April 2026
Line 21:		Line 21:
	}}		}}

	{{~~Commentary~~		{{Bhashyam
	\| verse_id = BTN_C11_S23_V49		\| verse_id = BTN_C11_S23_V49
	\| id = BTN_C11_S23_V49_B1		\| id = BTN_C11_S23_V49_B1
	~~\| name = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	सात्विकमनोविवक्षया देवशब्दः । तामसमनोविवक्षया शत्रुशब्दः ।		सात्विकमनोविवक्षया देवशब्दः । तामसमनोविवक्षया शत्रुशब्दः ।
Line 44:		Line 43:
	}}		}}

	{{~~Commentary~~		{{Bhashyam
	\| verse_id = BTN_C11_S23_V50		\| verse_id = BTN_C11_S23_V50
	\| id = BTN_C11_S23_V50_B1		\| id = BTN_C11_S23_V50_B1
	~~\| name = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	अभिमानमात्रेणैव जीवस्य देहेन सम्बन्ध इति मनोमात्रम् । मनसा निर्माणमिति । अहमन्य इत्यपि देहमात्रे मन्यन्ते ।		अभिमानमात्रेणैव जीवस्य देहेन सम्बन्ध इति मनोमात्रम् । मनसा निर्माणमिति । अहमन्य इत्यपि देहमात्रे मन्यन्ते ।
Line 63:		Line 61:
	}}		}}

	{{~~Commentary~~		{{Bhashyam
	\| verse_id = BTN_C11_S23_V51		\| verse_id = BTN_C11_S23_V51
	\| id = BTN_C11_S23_V51_B1		\| id = BTN_C11_S23_V51_B1
	~~\| name = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	'जनशब्दः स्वतो जीवे क्वचिद्देहे च वर्तते''। इति प्रयोगे ॥ ५१ ॥		'जनशब्दः स्वतो जीवे क्वचिद्देहे च वर्तते''। इति प्रयोगे ॥ ५१ ॥
Line 80:		Line 77:
	}}		}}

	{{~~Commentary~~		{{Bhashyam
	\| verse_id = BTN_C11_S23_V52		\| verse_id = BTN_C11_S23_V52
	\| id = BTN_C11_S23_V52_B1		\| id = BTN_C11_S23_V52_B1
	~~\| name = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	अयोग्यक्रोधादेर्मन एव कारणम् ।		अयोग्यक्रोधादेर्मन एव कारणम् ।
Line 99:		Line 95:
	}}		}}

	{{~~Commentary~~		{{Bhashyam
	\| verse_id = BTN_C11_S23_V53		\| verse_id = BTN_C11_S23_V53
	\| id = BTN_C11_S23_V53_B1		\| id = BTN_C11_S23_V53_B1
	~~\| name = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	नह्यात्मनः स्वभावादन्यद्भवति । यदि दृश्यते तथाऽपि मृषा स्यात् । सुखरूपं दुःखं न भवति । अतो मन एव तथा दर्शयति ।		नह्यात्मनः स्वभावादन्यद्भवति । यदि दृश्यते तथाऽपि मृषा स्यात् । सुखरूपं दुःखं न भवति । अतो मन एव तथा दर्शयति ।
Line 118:		Line 113:
	}}		}}

	{{~~Commentary~~		{{Bhashyam
	\| verse_id = BTN_C11_S23_V54		\| verse_id = BTN_C11_S23_V54
	\| id = BTN_C11_S23_V54_B1		\| id = BTN_C11_S23_V54_B1
	~~\| name = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	गृह्यमाणत्वाद् ग्रहो देहः ॥ ५४ ॥		गृह्यमाणत्वाद् ग्रहो देहः ॥ ५४ ॥
Line 135:		Line 129:
	}}		}}

	{{~~Commentary~~		{{Bhashyam
	\| verse_id = BTN_C11_S23_V55		\| verse_id = BTN_C11_S23_V55
	\| id = BTN_C11_S23_V55_B1		\| id = BTN_C11_S23_V55_B1
	~~\| name = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	अजडत्वे आत्मनः ॥ ५५ ॥		अजडत्वे आत्मनः ॥ ५५ ॥
Line 152:		Line 145:
	}}		}}

	{{~~Commentary~~		{{Bhashyam
	\| verse_id = BTN_C11_S23_V56		\| verse_id = BTN_C11_S23_V56
	\| id = BTN_C11_S23_V56_B1		\| id = BTN_C11_S23_V56_B1
	~~\| name = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	तदात्मनः कालाधीनस्य ।		तदात्मनः कालाधीनस्य ।
Line 179:		Line 171:
	}}		}}

	{{~~Commentary~~		{{Bhashyam
	\| verse_id = BTN_C11_S23_V57		\| verse_id = BTN_C11_S23_V57
	\| id = BTN_C11_S23_V57_author-note		\| id = BTN_C11_S23_V57_author-note
	~~\| name = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे त्रयोविंशोऽध्यायः ॥		॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे त्रयोविंशोऽध्यायः ॥
	}}		}}

	{{~~Commentary~~		{{Bhashyam
	\| verse_id = BTN_C11_S23_V57		\| verse_id = BTN_C11_S23_V57
	\| id = BTN_C11_S23_V57_B1		\| id = BTN_C11_S23_V57_B1
	~~\| name = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	आत्मनः मनसः ॥ भौमयोर्विकारयोः पीड्यपीडकयोः उभयमनसोः सतोर्दुःखं भवति । ग्रहस्य ग्रहणरूपस्य मनसः सत एव । जडे मनसि सत्येव । तदात्मनो मनसः सतः । संसृतिरूपिणः आत्मनो जीवस्य यथा तथा न हि परस्य । अमनस्त्वात् । अतो मनोऽन्वय-व्यतिरेक इति भावः ॥ ५७ ॥		आत्मनः मनसः ॥ भौमयोर्विकारयोः पीड्यपीडकयोः उभयमनसोः सतोर्दुःखं भवति । ग्रहस्य ग्रहणरूपस्य मनसः सत एव । जडे मनसि सत्येव । तदात्मनो मनसः सतः । संसृतिरूपिणः आत्मनो जीवस्य यथा तथा न हि परस्य । अमनस्त्वात् । अतो मनोऽन्वय-व्यतिरेक इति भावः ॥ ५७ ॥

Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

2026-04-09T16:48:46Z

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

← Older revision		Revision as of 16:48, 9 April 2026
Line 3:		Line 3:
	\| chapter_num = 11		\| chapter_num = 11
	\| title = त्रयोविंशोऽध्यायः		\| title = त्रयोविंशोऽध्यायः
	}}		}}{{VerseBlock
	{{VerseBlock
	\| verse_id = BTN_C11_S23_V48		\| verse_id = BTN_C11_S23_V48
	\| document_id = BTN		\| document_id = BTN
Line 26:		Line 25:
	\| id = BTN_C11_S23_V49_B1		\| id = BTN_C11_S23_V49_B1
	\| name = Bhashyam		\| name = Bhashyam
	~~\| label = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	सात्विकमनोविवक्षया देवशब्दः । तामसमनोविवक्षया शत्रुशब्दः ।'एकस्थानाधिपत्ये तु भिन्नानामपि युज्यते ~~।अभेदेन~~ परामर्शः सादृश्येनापि वस्तुनोः''॥ इति प्रयोगे ॥'ऋते द्वे ब्रह्मणी कस्य मनो याति वशं क्वचित् ~~।श्रियं~~ सरस्वतीं वापि याति वा तत्प्रसादतः''॥ इति पाद्मे ~~॥उदासीनानां~~ रिपुम् । सम्यग्ज्ञानवतां न रिपुत्वं शक्यत इत्यर्थः ॥ ४८,४९ ॥		सात्विकमनोविवक्षया देवशब्दः । तामसमनोविवक्षया शत्रुशब्दः ।
			'एकस्थानाधिपत्ये तु भिन्नानामपि युज्यते ।
			अभेदेन परामर्शः सादृश्येनापि वस्तुनोः''॥ इति प्रयोगे ॥
			'ऋते द्वे ब्रह्मणी कस्य मनो याति वशं क्वचित् ।
			श्रियं सरस्वतीं वापि याति वा तत्प्रसादतः''॥ इति पाद्मे ॥
			उदासीनानां रिपुम् । सम्यग्ज्ञानवतां न रिपुत्वं शक्यत इत्यर्थः ॥ ४८,४९ ॥
	}}		}}

Line 45:		Line 48:
	\| id = BTN_C11_S23_V50_B1		\| id = BTN_C11_S23_V50_B1
	\| name = Bhashyam		\| name = Bhashyam
	~~\| label = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	अभिमानमात्रेणैव जीवस्य देहेन सम्बन्ध इति मनोमात्रम् । मनसा निर्माणमिति । अहमन्य इत्यपि देहमात्रे मन्यन्ते ।'देहमात्रं स्वमात्मानं यः परं चाभिपश्यति ~~।अन्धे~~ तमसि मग्नस्य नोत्तारस्तस्य कुत्रचित्''॥ इति च ॥ ५० ॥		अभिमानमात्रेणैव जीवस्य देहेन सम्बन्ध इति मनोमात्रम् । मनसा निर्माणमिति । अहमन्य इत्यपि देहमात्रे मन्यन्ते ।
			'देहमात्रं स्वमात्मानं यः परं चाभिपश्यति ।
			अन्धे तमसि मग्नस्य नोत्तारस्तस्य कुत्रचित्''॥ इति च ॥ ५० ॥
	}}		}}

Line 63:		Line 67:
	\| id = BTN_C11_S23_V51_B1		\| id = BTN_C11_S23_V51_B1
	\| name = Bhashyam		\| name = Bhashyam
	~~\| label = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	'जनशब्दः स्वतो जीवे क्वचिद्देहे च वर्तते''। इति प्रयोगे ॥ ५१ ॥		'जनशब्दः स्वतो जीवे क्वचिद्देहे च वर्तते''। इति प्रयोगे ॥ ५१ ॥
Line 81:		Line 84:
	\| id = BTN_C11_S23_V52_B1		\| id = BTN_C11_S23_V52_B1
	\| name = Bhashyam		\| name = Bhashyam
	~~\| label = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	अयोग्यक्रोधादेर्मन एव कारणम् ।'अविकाराश्च ते देवा विकारा इति शब्दिताः ~~।अभिमानाद्विकारस्य~~ स्वतः शक्ता अपि ध्रुवम्''॥ इति च ॥ ५२ ॥		अयोग्यक्रोधादेर्मन एव कारणम् ।
			'अविकाराश्च ते देवा विकारा इति शब्दिताः ।
			अभिमानाद्विकारस्य स्वतः शक्ता अपि ध्रुवम्''॥ इति च ॥ ५२ ॥
	}}		}}

Line 99:		Line 103:
	\| id = BTN_C11_S23_V53_B1		\| id = BTN_C11_S23_V53_B1
	\| name = Bhashyam		\| name = Bhashyam
	~~\| label = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	नह्यात्मनः स्वभावादन्यद्भवति । यदि दृश्यते तथाऽपि मृषा स्यात् । सुखरूपं दुःखं न भवति । अतो मन एव तथा दर्शयति ।'जीवस्य सुखरूपस्य न दुःखं क्वचिदिष्यते ~~।अतो~~ मनोऽभिमानेन दुःखी भवति नान्यथा''॥ इति भारते ॥५३॥		नह्यात्मनः स्वभावादन्यद्भवति । यदि दृश्यते तथाऽपि मृषा स्यात् । सुखरूपं दुःखं न भवति । अतो मन एव तथा दर्शयति ।
			'जीवस्य सुखरूपस्य न दुःखं क्वचिदिष्यते ।
			अतो मनोऽभिमानेन दुःखी भवति नान्यथा''॥ इति भारते ॥५३॥
	}}		}}

Line 117:		Line 122:
	\| id = BTN_C11_S23_V54_B1		\| id = BTN_C11_S23_V54_B1
	\| name = Bhashyam		\| name = Bhashyam
	~~\| label = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	गृह्यमाणत्वाद् ग्रहो देहः ॥ ५४ ॥		गृह्यमाणत्वाद् ग्रहो देहः ॥ ५४ ॥
Line 135:		Line 139:
	\| id = BTN_C11_S23_V55_B1		\| id = BTN_C11_S23_V55_B1
	\| name = Bhashyam		\| name = Bhashyam
	~~\| label = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	अजडत्वे आत्मनः ॥ ५५ ॥		अजडत्वे आत्मनः ॥ ५५ ॥
Line 153:		Line 156:
	\| id = BTN_C11_S23_V56_B1		\| id = BTN_C11_S23_V56_B1
	\| name = Bhashyam		\| name = Bhashyam
	~~\| label = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	तदात्मनः कालाधीनस्य ।'स्वातन्त्र्यमात्मशब्दोक्तं स्वरूपमपि कुत्रचित्''॥ इति विवेके ~~॥यथाऽग्नेर्हिमस्य~~ च नैव दुःखं तापादिनिमित्तं जडत्वात् । एवं जडत्वाद्देह-स्यापि कालादिसम्बन्धे विद्यमानेऽपि न दुःखं युक्तम् ।'सदा कालादिसम्बन्धाद्दुःखं देहस्य युज्यते ~~।तथाऽपि~~ नैव दुःखी स जडत्वान्नियमेन तु ~~॥आत्मनः~~ सुखरूपत्वान्न दुःखं युज्यते क्वचित् ~~।तस्मान्मनोभ्रमेणैव~~ दुःखी जीवो न चान्यथा ~~॥सर्वेषां~~ मनसो नेता मनोरूपस्त्रिलोचनः ~~।तद्वशाः~~ सर्वदेवाश्च तेनैव सुखदुःखिनः ~~॥नियन्ता~~ तस्य च प्राणस्ततोऽपि बलवत्तरः ~~।तन्नियन्ता~~ हरिः साक्षात् परमानन्दलक्षणः''॥ इति तात्पर्ये ॥ ५६ ॥		तदात्मनः कालाधीनस्य ।
			'स्वातन्त्र्यमात्मशब्दोक्तं स्वरूपमपि कुत्रचित्''॥ इति विवेके ॥
			यथाऽग्नेर्हिमस्य च नैव दुःखं तापादिनिमित्तं जडत्वात् । एवं जडत्वाद्देह-स्यापि कालादिसम्बन्धे विद्यमानेऽपि न दुःखं युक्तम् ।
			'सदा कालादिसम्बन्धाद्दुःखं देहस्य युज्यते ।
			तथाऽपि नैव दुःखी स जडत्वान्नियमेन तु ॥
			आत्मनः सुखरूपत्वान्न दुःखं युज्यते क्वचित् ।
			तस्मान्मनोभ्रमेणैव दुःखी जीवो न चान्यथा ॥
			सर्वेषां मनसो नेता मनोरूपस्त्रिलोचनः ।
			तद्वशाः सर्वदेवाश्च तेनैव सुखदुःखिनः ॥
			नियन्ता तस्य च प्राणस्ततोऽपि बलवत्तरः ।
			तन्नियन्ता हरिः साक्षात् परमानन्दलक्षणः''॥ इति तात्पर्ये ॥ ५६ ॥
	}}		}}

Line 179:		Line 191:
	\| id = BTN_C11_S23_V57_B1		\| id = BTN_C11_S23_V57_B1
	\| name = Bhashyam		\| name = Bhashyam
	~~\| label = Bhashyam~~
	\| text =		\| text =
	आत्मनः मनसः ॥ भौमयोर्विकारयोः पीड्यपीडकयोः उभयमनसोः सतोर्दुःखं भवति । ग्रहस्य ग्रहणरूपस्य मनसः सत एव । जडे मनसि सत्येव । तदात्मनो मनसः सतः । संसृतिरूपिणः आत्मनो जीवस्य यथा तथा न हि परस्य । अमनस्त्वात् । अतो मनोऽन्वय-व्यतिरेक इति भावः ॥ ५७ ॥		आत्मनः मनसः ॥ भौमयोर्विकारयोः पीड्यपीडकयोः उभयमनसोः सतोर्दुःखं भवति । ग्रहस्य ग्रहणरूपस्य मनसः सत एव । जडे मनसि सत्येव । तदात्मनो मनसः सतः । संसृतिरूपिणः आत्मनो जीवस्य यथा तथा न हि परस्य । अमनस्त्वात् । अतो मनोऽन्वय-व्यतिरेक इति भावः ॥ ५७ ॥

Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

2026-04-09T07:04:58Z

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

← Older revision		Revision as of 07:04, 9 April 2026
Line 4:		Line 4:
	\| title = त्रयोविंशोऽध्यायः		\| title = त्रयोविंशोऽध्यायः
	}}		}}
	~~== त्रयोविंशोऽध्यायः ==~~

	{{VerseBlock		{{VerseBlock
	\| verse_id = BTN_C11_S23_V48		\| verse_id = BTN_C11_S23_V48
Line 21:		Line 19:
	\| verse_line1 = तं दुर्जयं शुत्रुमसह्यवेगमरुन्तुदं तन्न विजित्य केचित् ।		\| verse_line1 = तं दुर्जयं शुत्रुमसह्यवेगमरुन्तुदं तन्न विजित्य केचित् ।
	\| verse_line2 = कुर्वन्त्यसद्विग्रहमत्र मर्त्यैर्मित्रैरुदासीनरिपुं विमूढाः ॥ ४९ ॥		\| verse_line2 = कुर्वन्त्यसद्विग्रहमत्र मर्त्यैर्मित्रैरुदासीनरिपुं विमूढाः ॥ ४९ ॥
			\| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
	}}		}}

Line 39:		Line 38:
	\| verse_line1 = देहं मनोमात्रमिदं गृहीत्वा ममाहमित्यन्धधियो मनुष्याः ।		\| verse_line1 = देहं मनोमात्रमिदं गृहीत्वा ममाहमित्यन्धधियो मनुष्याः ।
	\| verse_line2 = एषोऽहमन्योऽयमिति भ्रमेण दुरन्तपारे तमसि भ्रमन्ति ॥५०॥		\| verse_line2 = एषोऽहमन्योऽयमिति भ्रमेण दुरन्तपारे तमसि भ्रमन्ति ॥५०॥
			\| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
	}}		}}

Line 56:		Line 56:
	\| verse_type = shloka		\| verse_type = shloka
	\| verse_line1 = जनोऽस्य हेतुः सुखदुःखयोश्चेत् किमात्मनश्चात्र हि भौमयोस्तत् । जिह्वां क्वचित् सन्दशति स्वदद्भि- स्तद्वेदनायां कतमाय कुप्येत् ॥ ५१ ॥		\| verse_line1 = जनोऽस्य हेतुः सुखदुःखयोश्चेत् किमात्मनश्चात्र हि भौमयोस्तत् । जिह्वां क्वचित् सन्दशति स्वदद्भि- स्तद्वेदनायां कतमाय कुप्येत् ॥ ५१ ॥
			\| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
	}}		}}

Line 73:		Line 74:
	\| verse_type = shloka		\| verse_type = shloka
	\| verse_line1 = दुःखस्य हेतुर्यदि देवताऽस्तु किमात्मनस्तत्र विकारयोस्तत् । यदङ्गमङ्गेन विहन्यते क्वचित् क्रुध्येत कस्मै पुरुषः स्वदेहे ॥ ५२ ॥		\| verse_line1 = दुःखस्य हेतुर्यदि देवताऽस्तु किमात्मनस्तत्र विकारयोस्तत् । यदङ्गमङ्गेन विहन्यते क्वचित् क्रुध्येत कस्मै पुरुषः स्वदेहे ॥ ५२ ॥
			\| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
	}}		}}

Line 90:		Line 92:
	\| verse_type = shloka		\| verse_type = shloka
	\| verse_line1 = आत्मा यदि स्यात् सुखदुःखहेतुः किमन्यतस्तत्र निजः स्वभावः । न ह्यात्मनोऽन्यद् यदि तन्मृषा स्यात् क्रुध्येत कस्मै न सुखं न दुःखम् ॥ ५३ ॥		\| verse_line1 = आत्मा यदि स्यात् सुखदुःखहेतुः किमन्यतस्तत्र निजः स्वभावः । न ह्यात्मनोऽन्यद् यदि तन्मृषा स्यात् क्रुध्येत कस्मै न सुखं न दुःखम् ॥ ५३ ॥
			\| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
	}}		}}

Line 107:		Line 110:
	\| verse_type = shloka		\| verse_type = shloka
	\| verse_line1 = ग्रहा निमित्तं सुखदुःखयोश्चेत् किमात्मनोऽजस्य जनस्य ते वै । ग्रहैर्ग्रहस्यैव भवन्ति पीडाः क्रुध्येत कस्मै पुरुषस्ततोऽन्यः ॥ ५४ ॥		\| verse_line1 = ग्रहा निमित्तं सुखदुःखयोश्चेत् किमात्मनोऽजस्य जनस्य ते वै । ग्रहैर्ग्रहस्यैव भवन्ति पीडाः क्रुध्येत कस्मै पुरुषस्ततोऽन्यः ॥ ५४ ॥
			\| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
	}}		}}

Line 124:		Line 128:
	\| verse_type = shloka		\| verse_type = shloka
	\| verse_line1 = कर्मास्तु हेतुः सुखदुःखयोर्वै किमात्मनस्तद् हि जडेऽजडत्वे । देहे स्ववित् पुरुषोऽयं सुपर्णः क्रुध्येत कस्मै न हि कर्म मूलम् ॥ ५५ ॥		\| verse_line1 = कर्मास्तु हेतुः सुखदुःखयोर्वै किमात्मनस्तद् हि जडेऽजडत्वे । देहे स्ववित् पुरुषोऽयं सुपर्णः क्रुध्येत कस्मै न हि कर्म मूलम् ॥ ५५ ॥
			\| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
	}}		}}

Line 141:		Line 146:
	\| verse_type = shloka		\| verse_type = shloka
	\| verse_line1 = कालोऽस्तु हेतुः सुखदुःखयोश्चेत् किमात्मनस्तत्र तदात्मनोऽसौ । नाग्नेर्हि तापो न हिमस्य तत् स्यात् क्रुध्येत कस्मै न परस्य बोद्धुः ॥ ५६ ॥		\| verse_line1 = कालोऽस्तु हेतुः सुखदुःखयोश्चेत् किमात्मनस्तत्र तदात्मनोऽसौ । नाग्नेर्हि तापो न हिमस्य तत् स्यात् क्रुध्येत कस्मै न परस्य बोद्धुः ॥ ५६ ॥
			\| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
	}}		}}

Line 158:		Line 164:
	\| verse_type = shloka		\| verse_type = shloka
	\| verse_line1 = न केनचित् क्वापि कथञ्चनास्य द्वन्द्वोपरागः परतः परस्य । यथाऽऽत्मनः संसृतिरूपिणः स्यात् एवं प्रबुद्धो न बिभेति भूतैः ॥ ५७ ॥		\| verse_line1 = न केनचित् क्वापि कथञ्चनास्य द्वन्द्वोपरागः परतः परस्य । यथाऽऽत्मनः संसृतिरूपिणः स्यात् एवं प्रबुद्धो न बिभेति भूतैः ॥ ५७ ॥
			\| commentary1 = bhagavatatatparyanirnaya
	}}		}}

Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

2026-04-09T04:43:44Z

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

← Older revision		Revision as of 04:43, 9 April 2026
Line 1:		Line 1:
	{{Adhyaya		{{Adhyaya
	\| document_id = BTN		\| document_id = BTN
	~~\| chapter_id = BTN_C11~~
	\| chapter_num = 11		\| chapter_num = 11
	~~\| chapter_name = एकादशस्कन्धः~~
	~~\| section_id = BTN_C11_S23~~
	~~\| section_num = 23~~
	\| title = त्रयोविंशोऽध्यायः		\| title = त्रयोविंशोऽध्यायः
	}}		}}
Line 14:		Line 10:
	\| document_id = BTN		\| document_id = BTN
	\| chapter_id = BTN_C11		\| chapter_id = BTN_C11
	~~\| section_id = BTN_C11_S23~~
	~~\| adhikarana =~~
	\| verse_type = shloka		\| verse_type = shloka
	\| verse_line1 = मनोवशेऽन्ये हि भवन्ति देवा मनश्च नान्यस्य वशं समेति । भीमो हि देवः सहसः सहीया- न्नात्याविशत् तत् स हि देवदेवः ॥ ४८ ॥		\| verse_line1 = मनोवशेऽन्ये हि भवन्ति देवा मनश्च नान्यस्य वशं समेति । भीमो हि देवः सहसः सहीया- न्नात्याविशत् तत् स हि देवदेवः ॥ ४८ ॥
Line 24:		Line 18:
	\| document_id = BTN		\| document_id = BTN
	\| chapter_id = BTN_C11		\| chapter_id = BTN_C11
	~~\| section_id = BTN_C11_S23~~
	~~\| adhikarana =~~
	\| verse_type = shloka		\| verse_type = shloka
	\| verse_line1 = तं दुर्जयं शुत्रुमसह्यवेगमरुन्तुदं तन्न विजित्य केचित् ।		\| verse_line1 = तं दुर्जयं शुत्रुमसह्यवेगमरुन्तुदं तन्न विजित्य केचित् ।
Line 44:		Line 36:
	\| document_id = BTN		\| document_id = BTN
	\| chapter_id = BTN_C11		\| chapter_id = BTN_C11
	~~\| section_id = BTN_C11_S23~~
	~~\| adhikarana =~~
	\| verse_type = shloka		\| verse_type = shloka
	\| verse_line1 = देहं मनोमात्रमिदं गृहीत्वा ममाहमित्यन्धधियो मनुष्याः ।		\| verse_line1 = देहं मनोमात्रमिदं गृहीत्वा ममाहमित्यन्धधियो मनुष्याः ।
Line 64:		Line 54:
	\| document_id = BTN		\| document_id = BTN
	\| chapter_id = BTN_C11		\| chapter_id = BTN_C11
	~~\| section_id = BTN_C11_S23~~
	~~\| adhikarana =~~
	\| verse_type = shloka		\| verse_type = shloka
	\| verse_line1 = जनोऽस्य हेतुः सुखदुःखयोश्चेत् किमात्मनश्चात्र हि भौमयोस्तत् । जिह्वां क्वचित् सन्दशति स्वदद्भि- स्तद्वेदनायां कतमाय कुप्येत् ॥ ५१ ॥		\| verse_line1 = जनोऽस्य हेतुः सुखदुःखयोश्चेत् किमात्मनश्चात्र हि भौमयोस्तत् । जिह्वां क्वचित् सन्दशति स्वदद्भि- स्तद्वेदनायां कतमाय कुप्येत् ॥ ५१ ॥
Line 83:		Line 71:
	\| document_id = BTN		\| document_id = BTN
	\| chapter_id = BTN_C11		\| chapter_id = BTN_C11
	~~\| section_id = BTN_C11_S23~~
	~~\| adhikarana =~~
	\| verse_type = shloka		\| verse_type = shloka
	\| verse_line1 = दुःखस्य हेतुर्यदि देवताऽस्तु किमात्मनस्तत्र विकारयोस्तत् । यदङ्गमङ्गेन विहन्यते क्वचित् क्रुध्येत कस्मै पुरुषः स्वदेहे ॥ ५२ ॥		\| verse_line1 = दुःखस्य हेतुर्यदि देवताऽस्तु किमात्मनस्तत्र विकारयोस्तत् । यदङ्गमङ्गेन विहन्यते क्वचित् क्रुध्येत कस्मै पुरुषः स्वदेहे ॥ ५२ ॥
Line 102:		Line 88:
	\| document_id = BTN		\| document_id = BTN
	\| chapter_id = BTN_C11		\| chapter_id = BTN_C11
	~~\| section_id = BTN_C11_S23~~
	~~\| adhikarana =~~
	\| verse_type = shloka		\| verse_type = shloka
	\| verse_line1 = आत्मा यदि स्यात् सुखदुःखहेतुः किमन्यतस्तत्र निजः स्वभावः । न ह्यात्मनोऽन्यद् यदि तन्मृषा स्यात् क्रुध्येत कस्मै न सुखं न दुःखम् ॥ ५३ ॥		\| verse_line1 = आत्मा यदि स्यात् सुखदुःखहेतुः किमन्यतस्तत्र निजः स्वभावः । न ह्यात्मनोऽन्यद् यदि तन्मृषा स्यात् क्रुध्येत कस्मै न सुखं न दुःखम् ॥ ५३ ॥
Line 121:		Line 105:
	\| document_id = BTN		\| document_id = BTN
	\| chapter_id = BTN_C11		\| chapter_id = BTN_C11
	~~\| section_id = BTN_C11_S23~~
	~~\| adhikarana =~~
	\| verse_type = shloka		\| verse_type = shloka
	\| verse_line1 = ग्रहा निमित्तं सुखदुःखयोश्चेत् किमात्मनोऽजस्य जनस्य ते वै । ग्रहैर्ग्रहस्यैव भवन्ति पीडाः क्रुध्येत कस्मै पुरुषस्ततोऽन्यः ॥ ५४ ॥		\| verse_line1 = ग्रहा निमित्तं सुखदुःखयोश्चेत् किमात्मनोऽजस्य जनस्य ते वै । ग्रहैर्ग्रहस्यैव भवन्ति पीडाः क्रुध्येत कस्मै पुरुषस्ततोऽन्यः ॥ ५४ ॥
Line 140:		Line 122:
	\| document_id = BTN		\| document_id = BTN
	\| chapter_id = BTN_C11		\| chapter_id = BTN_C11
	~~\| section_id = BTN_C11_S23~~
	~~\| adhikarana =~~
	\| verse_type = shloka		\| verse_type = shloka
	\| verse_line1 = कर्मास्तु हेतुः सुखदुःखयोर्वै किमात्मनस्तद् हि जडेऽजडत्वे । देहे स्ववित् पुरुषोऽयं सुपर्णः क्रुध्येत कस्मै न हि कर्म मूलम् ॥ ५५ ॥		\| verse_line1 = कर्मास्तु हेतुः सुखदुःखयोर्वै किमात्मनस्तद् हि जडेऽजडत्वे । देहे स्ववित् पुरुषोऽयं सुपर्णः क्रुध्येत कस्मै न हि कर्म मूलम् ॥ ५५ ॥
Line 159:		Line 139:
	\| document_id = BTN		\| document_id = BTN
	\| chapter_id = BTN_C11		\| chapter_id = BTN_C11
	~~\| section_id = BTN_C11_S23~~
	~~\| adhikarana =~~
	\| verse_type = shloka		\| verse_type = shloka
	\| verse_line1 = कालोऽस्तु हेतुः सुखदुःखयोश्चेत् किमात्मनस्तत्र तदात्मनोऽसौ । नाग्नेर्हि तापो न हिमस्य तत् स्यात् क्रुध्येत कस्मै न परस्य बोद्धुः ॥ ५६ ॥		\| verse_line1 = कालोऽस्तु हेतुः सुखदुःखयोश्चेत् किमात्मनस्तत्र तदात्मनोऽसौ । नाग्नेर्हि तापो न हिमस्य तत् स्यात् क्रुध्येत कस्मै न परस्य बोद्धुः ॥ ५६ ॥
Line 178:		Line 156:
	\| document_id = BTN		\| document_id = BTN
	\| chapter_id = BTN_C11		\| chapter_id = BTN_C11
	~~\| section_id = BTN_C11_S23~~
	~~\| adhikarana =~~
	\| verse_type = shloka		\| verse_type = shloka
	\| verse_line1 = न केनचित् क्वापि कथञ्चनास्य द्वन्द्वोपरागः परतः परस्य । यथाऽऽत्मनः संसृतिरूपिणः स्यात् एवं प्रबुद्धो न बिभेति भूतैः ॥ ५७ ॥		\| verse_line1 = न केनचित् क्वापि कथञ्चनास्य द्वन्द्वोपरागः परतः परस्य । यथाऽऽत्मनः संसृतिरूपिणः स्यात् एवं प्रबुद्धो न बिभेति भूतैः ॥ ५७ ॥
	}}		}}

	{{~~AuthorNote~~\| text = ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे त्रयोविंशोऽध्यायः ॥}}		{{Commentary
			\| verse_id = BTN_C11_S23_V57
			\| id = BTN_C11_S23_V57_author-note
			\| name = Bhashyam
			\| text =
			॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये एकादशस्कन्धे त्रयोविंशोऽध्यायः ॥
			}}

	{{Commentary		{{Commentary

Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

2026-04-08T05:36:08Z

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

Show changes

Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

2026-04-08T04:18:16Z

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

New page

{{Adhyaya
| document_id = BTN
| chapter_id = BTN_C11
| chapter_num = 11
| chapter_name = एकादशस्कन्धः
| section_id = BTN_C11_S23
| section_num = 23
| title = त्रयोविंशोऽध्यायः
}}
== त्रयोविंशोऽध्यायः ==

[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]]