Chandrashekars: 1 revision imported

2026-03-02T10:11:03Z

1 revision imported

← Older revision	Revision as of 10:11, 2 March 2026
(No difference)

BS>ImportBot: Initial import

2026-03-01T00:00:00Z

Initial import

New page

== पुरुषार्थाधिकरणम् ==

<section begin="BS_C03_S04_V01" />
'''ॐ पुरुषार्थोऽतः शब्दादिति बादरायणः ॐ ॥ 01-434 ॥'''
<section end="BS_C03_S04_V01" />

<section begin="BS_C03_S04_V01_B1" />
<div class="bs-bhashya-text">यद्दर्शनार्थमुपासनोक्ता तस्माद्दर्शनात् सर्वपुरुषार्थप्राप्तिरिति बादरायणो मन्यते ।</div>
<section end="BS_C03_S04_V01_B1" />

<section begin="BS_C03_S04_V01_B2" />
<div class="bs-bhashya-text"><blockquote>[[ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/Source/Shabdascha|‘यं यं लोकं मनसा संविभाति विशुद्धस्तत्त्वः कामयते यांश्च कामान् । <br/>तं तं लोकं जायते तांश्च कामांस्तस्मादात्मज्ञं ह्यर्चयेद्भूतिकामः’]]</blockquote>इति शब्दात् ॥ 01 ॥</div>
<section end="BS_C03_S04_V01_B2" />

<section begin="BS_C03_S04_V02" />
'''ॐ शेषत्वात् पुरुषार्थवादो यथाऽन्येष्विति जैमिनिः ॐ ॥ 02-435 ॥'''
<section end="BS_C03_S04_V02" />

<section begin="BS_C03_S04_V02_B1" />
<div class="bs-bhashya-text">अस्त्येव मोक्षसाधनत्वं ज्ञानस्य । स्वर्गादिषु तत्साधनकर्मशेषत्वेन ।</div>
<section end="BS_C03_S04_V02_B1" />

<section begin="BS_C03_S04_V02_B2" />
<div class="bs-bhashya-text">‘स्वर्गं धनाद्देहतो वै गृहाच्च प्राप्स्यन्ति धीरा न त्वधीराः कुतश्चित्’ इतिवदति जैमिनिः ॥ 02 ॥</div>
<section end="BS_C03_S04_V02_B2" />

<section begin="BS_C03_S04_V03" />
'''ॐ आचारदर्शनात् ॐ ॥ 03-436 ॥'''
<section end="BS_C03_S04_V03" />

<section begin="BS_C03_S04_V03_B1" />
<div class="bs-bhashya-text">ज्ञानिनामेव देवादीनामाचारदर्शनात् ॥ 03 ॥</div>
<section end="BS_C03_S04_V03_B1" />

<section begin="BS_C03_S04_V04" />
'''ॐ तच्छ्रुतेः ॐ ॥ 04-437 ॥'''
<section end="BS_C03_S04_V04" />

<section begin="BS_C03_S04_V04_B1" />
<div class="bs-bhashya-text">‘यदेव विद्यया करोति श्रद्धयोपनिषदा तदेव वीर्यवत्तरं भवति’</div>
<section end="BS_C03_S04_V04_B1" />

<section begin="BS_C03_S04_V04_B2" />
<div class="bs-bhashya-text">इति शेषत्वश्रुतेः ॥ 04 ॥</div>
<section end="BS_C03_S04_V04_B2" />

<section begin="BS_C03_S04_V05" />
'''ॐ समन्वारम्भणात् ॐ ॥ 05-438 ॥'''
<section end="BS_C03_S04_V05" />

<section begin="BS_C03_S04_V05_B1" />
<div class="bs-bhashya-text"><blockquote>[[ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/Source/Matharashruti|‘कर्मैव देहं दैविकं मानुषं वाऽप्यन्वारभेन्नापरस्तत्र हेतुः ।<br/>भोगांस्तदीयांश्च यथाविभागं ददाति कर्मैव शुभाशुभं यत्’ ]]</blockquote>इति माठरश्रुतेश्च ।</div>
<section end="BS_C03_S04_V05_B1" />

<section begin="BS_C03_S04_V05_B4" />
<div class="bs-bhashya-text">संशब्द प्राधान्यं दर्शयति ॥ 05 ॥</div>
<section end="BS_C03_S04_V05_B4" />

<section begin="BS_C03_S04_V06" />
'''ॐ तद्वतो विधानात् ॐ ॥ 06-439 ॥'''
<section end="BS_C03_S04_V06" />

<section begin="BS_C03_S04_V06_B1" />
<div class="bs-bhashya-text">‘ज्ञानी च कर्माणि सदोदितानि कुर्यादकामः सततं भवेत्’ इति कमठश्रुतौ ज्ञानतोऽपि विधानात् ॥ 06 ॥</div>
<section end="BS_C03_S04_V06_B1" />

<section begin="BS_C03_S04_V07" />
'''ॐ नियमाच्च ॐ ॥ 07-440 ॥'''
<section end="BS_C03_S04_V07" />

<section begin="BS_C03_S04_V07_B1" />
<div class="bs-bhashya-text">‘कुर्वन्नेवेह कर्माणि जीजीविषेच्छतं समाः ।

एवं त्वयि नान्यथेतोऽस्ति न कर्म लिप्यते नरे’ इति ॥ 07 ॥</div>
<section end="BS_C03_S04_V07_B1" />

<section begin="BS_C03_S04_V08" />
'''ॐ अधिकोपदेशात् तु बादरायणस्यैवं तद्दर्शनात् ॐ ॥ 08-441॥'''
<section end="BS_C03_S04_V08" />

<section begin="BS_C03_S04_V08_B1" />
<div class="bs-bhashya-text"><blockquote>[[ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/Source/KauntharavyaShruthi|‘ज्ञानादेव स्वर्गो ज्ञानादेवापवर्गो ज्ञानादेव सर्वे कामाः सम्पद्यन्ते ।<br/>तथापि यथा यथा कर्म कुरुते तथा तथाऽधिको भवति’]]</blockquote> इति कौण्ठरव्यश्रुतेः ॥</div>
<section end="BS_C03_S04_V08_B1" />

<section begin="BS_C03_S04_V08_B2" />
<div class="bs-bhashya-text">युधिष्ठिरादीनां राजसूयादिना फलाधिक्य दर्शनाच्चेति बादरायण मतम् ॥ 08 ॥</div>
<section end="BS_C03_S04_V08_B2" />

<section begin="BS_C03_S04_V09" />
'''ॐ तुल्यम् तु दर्शनम् ॐ ॥ 09-442 ॥'''
<section end="BS_C03_S04_V09" />

<section begin="BS_C03_S04_V09_B1" />
<div class="bs-bhashya-text">राजसूयादिकृतावकृतौ च सममेव तेषां विज्ञानम् ।</div>
<section end="BS_C03_S04_V09_B1" />

<section begin="BS_C03_S04_V09_B2" />
<div class="bs-bhashya-text">‘विज्ञातमेतत् सर्वेषां मुनीनां ब्रह्मदर्शनात् ।

स्यादेव मोक्षो नान्यस्मादिति तत्रापि चित्रता ॥</div>
<section end="BS_C03_S04_V09_B2" />

<section begin="BS_C03_S04_V09_B4" />
<div class="bs-bhashya-text">स्वर्गादयः कर्मणैव नान्येनेत्यपरे विदुः ।

ज्ञानेनाधिक्यमित्याहुर्जैमिन्याद्यास्तु केचन ॥</div>
<section end="BS_C03_S04_V09_B4" />

<section begin="BS_C03_S04_V09_B6" />
<div class="bs-bhashya-text">अदृष्टमेव ज्ञानेन दृष्टं नैवोपलभ्यते ।

इति केचिद्विदः प्राहुर्व्यासशिष्या इमेऽखिलाः ॥

यस्माद्व्यासमतं सर्वं सत्यमेव ततोऽखिलम् ।</div>
<section end="BS_C03_S04_V09_B6" />

<section begin="BS_C03_S04_V09_B9" />
<div class="bs-bhashya-text">यथाऽऽकाशस्त्वनन्तोऽपि व्यामो हस्तावदिस्तथा ।

प्रादेशोऽपि हि सत्येन तथैतेषां मतानि तु ॥</div>
<section end="BS_C03_S04_V09_B9" />

<section begin="BS_C03_S04_V09_B11" />
<div class="bs-bhashya-text">स्वयं तु भगवान् व्यासो व्याप्तज्ञानमहांशुमान् ।

अनन्ताकाशवत् पश्यन् निखिलं पुरुषोत्तमः ॥</div>
<section end="BS_C03_S04_V09_B11" />

<section begin="BS_C03_S04_V09_B13" />
<div class="bs-bhashya-text"><blockquote>[[ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/Source/Bhavishyath|ज्ञानेनैवाप्यते सर्वं कर्मणा त्वधिकं भवेत् ।<br/>इति प्राह महायोगी पुमर्थानां विनिर्णयम्’]]</blockquote> इति भविष्यत्पर्वणि ।</div>
<section end="BS_C03_S04_V09_B13" />

<section begin="BS_C03_S04_V09_B15" />
<div class="bs-bhashya-text"><blockquote>[[ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/Source/Brahma|‘ज्ञानिनामपि देवानां विशेषः कर्मभिर्भवेत् ।<br/>चीर्णीऽकृते वा ज्ञानस्य न विशेषोऽस्ति कर्मणि’]]</blockquote> इति ब्रह्मतर्के ॥ 09 ॥</div>
<section end="BS_C03_S04_V09_B15" />

ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C03/S04/A083 - Revision history

Chandrashekars: 1 revision imported

BS>ImportBot: Initial import