Chandrashekars: 1 revision imported

2026-03-02T10:10:58Z

1 revision imported

← Older revision	Revision as of 10:10, 2 March 2026
(No difference)

BS>ImportBot: Initial import

2026-03-01T00:00:00Z

Initial import

New page

== असदधिकरणम् ==

<section begin="BS_C02_S01_V08_I01" />
<div class="bs-leading-bhashya">‘असदेवेदमग्र आसीत्’’असतः सदजायत’ इत्यादिनाऽसतः कारणत्वोक्तेर्विरोध इत्यतो वक्ति-</div>
<section end="BS_C02_S01_V08_I01" />

<section begin="BS_C02_S01_V08" />
'''ॐ असदिति चेन्न प्रतिषेधमात्रत्वात् ॐ ॥ 08-143 ॥'''
<section end="BS_C02_S01_V08" />

<section begin="BS_C02_S01_V08_B1" />
<div class="bs-bhashya-text">प्रतिषेधमात्रत्वान्नासतः कारणत्वं युक्तम् । असतः कारणत्वाद्युक्तिविरुद्धं वेदवाक्यमित्येतदत्र निषिद्यते । सर्वशब्दानां ब्रह्मणि समन्वयेऽपि’तदधीनत्वादर्थवत्’ इत्यादिनाऽमुख्यत्वेनान्यस्यापि वाच्यत्वेनाङ्गिकारादसतः प्राप्तिः।तथा श्रुतिप्राप्तमेवासन्मतमत्र निषिध्यते ।समयस्योपरि निषेधात् । अर्थाद्युक्तिविरोधोऽपि निराक्रियते ॥ 08 ॥</div>
<section end="BS_C02_S01_V08_B1" />

<section begin="BS_C02_S01_V09" />
'''ॐ अपीतौ तद्वत्प्रसङ्गादसमञ्जसम् ॐ ॥ 09-144 ॥'''
<section end="BS_C02_S01_V09" />

<section begin="BS_C02_S01_V09_B1" />
<div class="bs-bhashya-text">असत उत्पत्तौ प्रलयेऽपि सर्वासत्त्वमेव स्यात् ॥ 09 ॥</div>
<section end="BS_C02_S01_V09_B1" />

<section begin="BS_C02_S01_V10" />
'''ॐ न तु दृष्टान्तभावात् ॐ ॥ 10-145 ॥'''
<section end="BS_C02_S01_V10" />

<section begin="BS_C02_S01_V10_B1" />
<div class="bs-bhashya-text">प्रलये सर्वासत्त्वं भावे दृष्टान्तभावादेव न युज्यते। सत उत्पत्तिः, सशेषविनाशश्च हि लोके दृष्टः॥10 ॥</div>
<section end="BS_C02_S01_V10_B1" />

<section begin="BS_C02_S01_V11" />
'''ॐ स्वपक्षदोषाच्च ॐ ॥ 11-146 ॥'''
<section end="BS_C02_S01_V11" />

<section begin="BS_C02_S01_V11_B1" />
<div class="bs-bhashya-text">दृष्टान्ताभावादेव ॥ 11 ॥</div>
<section end="BS_C02_S01_V11_B1" />

<section begin="BS_C02_S01_V12" />
'''ॐ तर्काप्रतिष्ठानादप्यन्यथाऽनुमेयमिति चेदेवमप्यनिर्मोक्षप्रसङ्गः ॐ॥ 12-147 ॥'''
<section end="BS_C02_S01_V12" />

<section begin="BS_C02_S01_V12_B1" />
<div class="bs-bhashya-text">एतावानेव तर्क इति प्रतिष्ठापकप्रमाणाभावादुक्तादन्यथाऽप्यनुमेयमिति चेन्न, एवं सति प्रमाणसिद्धेऽपि मोक्षेऽन्यथाऽनुमेयत्वादनिर्मोक्ष प्रसङ्गः । अतो यावत्प्रमाणसिद्धं तावदेवाङ्गीकर्तव्यम् । नातोऽन्यच्छङ्क्यम् ।</div>
<section end="BS_C02_S01_V12_B1" />

<section begin="BS_C02_S01_V12_B2" />
<div class="bs-bhashya-text"><blockquote>[[ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/Source/Vamana|‘यावदेव प्रमाणेन सिद्धं तावदहापयन् । <br/>स्वीकुर्यान्नैव चान्यत्र शङ्क्यं मानमृते क्वचित्’]]</blockquote> इति वामने ॥ 12 ॥</div>
<section end="BS_C02_S01_V12_B2" />

<section begin="BS_C02_S01_V13" />
'''ॐ एतेन शिष्टापरिग्रहा अपि व्याख्याताः ॐ ॥ 13-148 ॥'''
<section end="BS_C02_S01_V13" />

<section begin="BS_C02_S01_V13_B1" />
<div class="bs-bhashya-text">एतेन दृष्टान्तभावेनाभावेन चावशिष्टा अप्यपरिग्रहा विरुद्धसिद्धान्ता अकर्तृकत्वाचेतनकर्तृकत्वजीवकर्तृकत्वादयोऽपि ।</div>
<section end="BS_C02_S01_V13_B1" />

<section begin="BS_C02_S01_V13_B2" />
<div class="bs-bhashya-text">‘अकस्माद्धीदमाविरासीदकस्मात् तिष्ठत्यकस्माल्लयमभ्युपैति’</div>
<section end="BS_C02_S01_V13_B2" />

<section begin="BS_C02_S01_V13_B3" />
<div class="bs-bhashya-text">‘प्रधानादिदमुत्पन्नं प्रधानमधितिष्ठति ।

प्रधाने लयमभ्येति न ह्यन्यत् कारणं मतम्’॥</div>
<section end="BS_C02_S01_V13_B3" />

<section begin="BS_C02_S01_V13_B5" />
<div class="bs-bhashya-text">‘जीवाद्भवन्ति भूतानि जीवे तिष्ठन्त्यचञ्चलाः ।

जीवे तु लयमृच्छन्ति न जीवात् कारणं परम्’

इत्यादिश्रुतिप्राप्ता निराकृताः । यथा दुःखादिषु जीवस्यास्वातन्त्र्यमेवमन्येष्वपीति दृष्टान्तः । श्रुतिगतिस्तु ब्रह्मवाचकत्वेन प्रदर्शिता । यत्रान्यवाचकत्वेऽप्यविरोधस्तत्रान्यदप्यमुख्यतयोच्यते, यत्र विरोधस्तत्र ब्रह्मैवोच्यत इति नियमः ॥ 13 ॥</div>
<section end="BS_C02_S01_V13_B5" />

ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C02/S01/A004 - Revision history

Chandrashekars: 1 revision imported

BS>ImportBot: Initial import