Chandrashekars: 1 revision imported

2026-03-02T10:10:57Z

1 revision imported

← Older revision	Revision as of 10:10, 2 March 2026
(No difference)

BS>ImportBot: Initial import

2026-03-01T00:00:00Z

Initial import

New page

== अपशूद्राधिकरणम् ==

<section begin="BS_C01_S03_V34_I01" />
<div class="bs-leading-bhashya">मनुष्याधिकारत्वादित्युक्तेऽविशेषाच्छूद्रस्यापि’अह हारे त्वा शूद्र’ इति पौत्रायणोक्तेरधिकार इत्यत आह –</div>
<section end="BS_C01_S03_V34_I01" />

<section begin="BS_C01_S03_V34" />
'''ॐ शुगस्य तदनादरश्रवणात् तदाऽऽद्रवणात् सूच्यते हि ॐ ॥34-97॥'''
<section end="BS_C01_S03_V34" />

<section begin="BS_C01_S03_V34_B1" />
<div class="bs-bhashya-text">नासौ पौत्रायणः शूद्रः, शुचाऽऽद्रवणमेव शूद्रत्वम् ।

‘कम्वर एनमेतत्सन्तम्’ इत्यनादरश्रवणात् ।</div>
<section end="BS_C01_S03_V34_B1" />

<section begin="BS_C01_S03_V34_B3" />
<div class="bs-bhashya-text">‘स ह सञ्ञिहान एव क्षत्तारमुवाच’ इति सूच्यते हि ॥ 34 ॥</div>
<section end="BS_C01_S03_V34_B3" />

<section begin="BS_C01_S03_V35" />
'''ॐ क्षत्रियत्वावगतेश्चोत्तरत्र चैत्ररथेन लिङ्गात् ॐ ॥ 35-98 ॥'''
<section end="BS_C01_S03_V35" />

<section begin="BS_C01_S03_V35_B1" />
<div class="bs-bhashya-text">अयमश्वतरीरथ इति चित्ररथसम्बन्दित्वेन लिङ्गेन पौत्रायणस्य क्षत्रियत्वावगतेश्च ।</div>
<section end="BS_C01_S03_V35_B1" />

<section begin="BS_C01_S03_V35_B2" />
<div class="bs-bhashya-text">‘रथस्त्वश्वतरीयुक्तश्चित्र इत्यभिधीयते’ इति ब्राह्मे ।</div>
<section end="BS_C01_S03_V35_B2" />

<section begin="BS_C01_S03_V35_B3" />
<div class="bs-bhashya-text">‘यत्र वेदो रथस्तत्र न वेदो यत्र नो रथः’ इति ब्रह्मवैवर्ते ॥ 35 ॥</div>
<section end="BS_C01_S03_V35_B3" />

<section begin="BS_C01_S03_V36" />
'''ॐ संस्कारपरामर्शात् तदभावाभिलापाच्च ॐ ॥ 36-99 ॥'''
<section end="BS_C01_S03_V36" />

<section begin="BS_C01_S03_V36_B1" />
<div class="bs-bhashya-text">‘अष्टवर्षं ब्राह्मणमुपनयीत, तमध्यापयीत’ इत्यद्ययनार्थं संस्कारपरामर्शात् । ‘नाग्निर्न यज्ञो न क्रीया न संस्कारो न व्रतानि शूद्रस्य’ इति पैङ्गिश्रुतौ संस्काराभावाभिलापाच्च ।</div>
<section end="BS_C01_S03_V36_B1" />

<section begin="BS_C01_S03_V36_B4" />
<div class="bs-bhashya-text">उत्तमस्त्रीणां तु न शूद्रवत् ।

‘सपत्नीं मे पराधम’ इत्यादिष्वधिकारदर्शनात् ।</div>
<section end="BS_C01_S03_V36_B4" />

<section begin="BS_C01_S03_V36_B6" />
<div class="bs-bhashya-text"><blockquote>[[ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/Source/Smruthi|संस्काराभावेनाभावस्तु सामान्येन । अस्ति च तासां संस्कारः ।<br/>‘स्त्रीणां प्रदानकर्मैव यथोपनयनं तथा’ ]]</blockquote>इति स्मृतेः ॥ 36 ॥</div>
<section end="BS_C01_S03_V36_B6" />

<section begin="BS_C01_S03_V37" />
'''ॐ तदभावनिर्धारणे च प्रवृत्तेः ॐ ॥ 37-100 ॥'''
<section end="BS_C01_S03_V37" />

<section begin="BS_C01_S03_V37_B1" />
<div class="bs-bhashya-text">‘नाहमेतद्वेद भो यद्गोत्रोऽहमस्मि’ इति सत्यवचनेन सत्यकामस्य शूद्रत्वाभावनिर्धारणे हारिद्रुमतस्य’नैतदब्राह्मणो विवक्तुमर्हति’ इति तत्संस्कारे प्रवृत्तेश्च ॥ 37 ॥</div>
<section end="BS_C01_S03_V37_B1" />

<section begin="BS_C01_S03_V38" />
'''ॐ श्रवणाध्ययनार्थप्रतिषेधात् स्मृतेश्च ॐ ॥ 38-101 ॥'''
<section end="BS_C01_S03_V38" />

<section begin="BS_C01_S03_V38_B1" />
<div class="bs-bhashya-text">‘श्रवणे त्रपुजतुभ्यां श्रोत्रपरिपूरणम् । अध्ययने जिह्वाच्छेदः अर्थावधारणे हृदयविदारणम्’ इति प्रतिषेधात् ।</div>
<section end="BS_C01_S03_V38_B1" />

<section begin="BS_C01_S03_V38_B2" />
<div class="bs-bhashya-text"><blockquote>[[ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/Source/Smruthi|‘नाग्निर्न यज्ञः शूद्रस्य तथैवाद्ययनं कुतः ।<br/>केवलैव तु शुश्रूषा त्रिवर्णानां विधीयते’]]</blockquote> इति स्मृतेश्च ।</div>
<section end="BS_C01_S03_V38_B2" />

<section begin="BS_C01_S03_V38_B4" />
<div class="bs-bhashya-text">विदुरादीनां तूत्पन्नज्ञानत्वात् कश्चिद्विशेषः ॥ 38 ॥</div>
<section end="BS_C01_S03_V38_B4" />

ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C01/S03/A027 - Revision history

Chandrashekars: 1 revision imported

BS>ImportBot: Initial import